اسنپ، کوپه قطار، رسانه های جریان اصلی
دیروز، پیش از آنکه سوارِ قطار شوم، تقدیر چنین بود که در مسیرِ ایستگاه، رانندهی اسنپ، مُبَلِّغِ ناخواستهی تاریخِ خونینِ معاصر شود. با لحنی که نه از سرِ شعار، که از دلِ یک روایتِ شخصی میجوشید، از تاریخ جنگهای آمریکا و اسرائیل گفت؛ اما نه آنچه در کتابهای درسی آمده، که آنچه در لابهلایِ خاموشیِ رسانههای جریاناصلی پنهان مانده است. میگفت چگونه این رسانهها با «مهندسیِ ذهن»، تودهها را در خوابی مصنوعی نگه میدارند و چگونه صفحهی اینستاگرامش، همین که به ۳۰ هزار عضو رسید، بسته شد و باز صفحه جدید و باز بسته و ... تابِ دیدنِ حقیقت از پلتفرمهای آزادیفروش گرفته می شود.
او با صراحت میگفت که «آزادیِ بیان» در غرب، بهقدری انعطافپذیر است که در برابرِ مهمترین وقایعِ جهان - همان جنگهایی که کشورهایِ قلدر برای تسخیرِ منابعِ مالی، انسانی و فکریِ ملتها بهپا میکنند - یا به سکوتِ مرگبار فرو میرود، یا به ابزاری برای توجیهِ جنایاتی بدل میشود که امروز، خوشبختانه، بر هیچکس پوشیده نیست. این را گفت. از ماشین پیاده شدم، درحالیکه حرفهایش مثل زنگِ یک هشدار کهنه، در گوشم میپیچید.
سوارِ قطار شدم و در کوپهی شمارهی ۸، بانویی چادری، حدوداً ۵۵ ساله، با وقاری آرام نشسته بود. بعداً فهمیدم که بلیطش را کسی دیگر تهیه کرده و او بهدنبالِ جابجایی به کوپهای زنانه بود؛ اما مامورِ قطار هرچه کوشید، چارهای نیافت و او ماند. بحث داغ شد بر سرِ احتمالِ حملهی مجددِ آمریکا به ایران. جوانی اهلِ مطالعه، تحلیلهایی را با اتکا به دادههای سیاسی مطرح کرد. اما در میانهی بحث، آن بانویِ چادری، که تصور میرفت شاید از قافلهی آگاهی عقبتر باشد، ناگهان با تسلطی شگفتانگیز به زبانِ انگلیسی و اشرافی عمیق بر پیشینهی تاریخیِ جنایاتِ آمریکا و اسرائیل، چنان دریایی از اطلاعات را پیشِ چشمانِ ما گشود که نه تنها حیرتزدهمان کرد، بلکه لذتی عمیق از مواجهه با یک «روایتِ زیستشده» به ما چشاند.
کوپه، رانندهی اسنپ، جوانِ روشنفکر و آن بانویِ چادری، هرکدام از زاویهای، حلقههای زنجیری را به هم متصل میکردند: یکی از خاموشیِ الگوریتمها میگفت، دیگری از روایتِ رسمیِ سیاست، و او از حافظهی تاریخی با بیان بخش های مهمی از کتاب ها با بیان عین عبارات انگلیسی کتاب های فلاسفه و سیاسیون، دیوارهای تحریمِ اطلاعاتی را درهم میشکست. این تقابلِ نسلها و پوششها، مرا به این اندیشه انداخت که شاید مهمترین «رسانهی جریاناصلی»، نه در نیویورک یا لندن، که در همین کوپهها، تاکسیها و گفتوگوهایِ روزمرهی ماست؛ جایی که تاریخ، بیواسطه و بیترس، از زبانِ مردمی جاری میشود که دیگر نه تشنهی خوراکِ خبریِ دستکاریشده، که تشنهی حقیقتی هستند که در سکوتِ رسانههایِ مهندسیشده، فریاد میزند.
بازنویسی و اصلاح: دیپ سیک