
قسمت صد و بیست و ششم
گاتریا با لختی، تن خسته ی خود را از روی مبل بلند کرد و مانند کسانی که دست به عصا راه می روند، فاصله ی میان مبل و نامه را پیمود. این فاصله ی چندان زیادی نبود، اما برای او به اندازه ی یک عمر طول کشیده بود.
وقتی پاکت را از کف راهرو برداشت، قلبش ناگهان در سینه فرو ریخت؛ نامه از طرف مریم بود. لبخند زد و با کنجکاوی، درب خانه را باز کرد. همانطور که حدس می زد پستچی رفته بود؛ اما دو نفر بیرون ایستاده بودند، دو مرد که ظاهرشان اصلا حس خوبی به گاتریا نداده بود. دو مرد که گاتریا با دیدنشان فهمید چکاره اند، و حتی به نظر می رسید منتظر گاتریا مانده بودند.
حدس اش درست بود. با دیدن گاتریا، یکی شان بلافاصله رفت سر اصل مطلب:
_ نامه تونو برداشتید آقا؟
گاتریا صدایش را صاف کرد و پاسخ داد:
_ نامه رسانی شرافتمنده، خوشالم تغییر شغل دادین.
یکی شان بلافاصله گفت:
_ ولی ما نامه رو برات نیاورده بودیم.
_ پس جلوی خونه ی من چیکار می کنید آقایون؟
یکی شان گام بلندی برداشت و جلوی گاتریا ایستاد. دست خود را تهدیدوار، بر روی شانه ی گاتریا قرار داد و گفت:
_ نامه رو که نامه بر واستون آورده؛ ما متعجب شدیم چرا یک فاحشه باید براتون نامه نوشته باشه.
گاتریا بلافاصله گفت:
_ شما کارای مهم تری غیر از توهین به مردم ندارید احیانا؟
و سر خود را به طرف آسمان بلند کرد و چیزی ناپیدا در آسمان را جست و جو کرد؛ انگار که می خواست ترسی قدیمی را به یادشان بیاورد، ترسی که هنوز در پیکره ی آنها زنده مانده بود.
_ نترسید آقای گاتریا، امنیت دوباره به آسمان این سرزمین برگشته.
گاتریا سر تکان داد و گفت:
_ من که ترسی ندارم آقایون.
و چشم از آسمان برداشت و ادامه داد:
_ گفته اند چون در کشتی نشینند خدا را با اخلاص می خواندند؛ و چون خدا آنان را به خشکی رساند و نجات دهد، باز مشرک می شوند.
از حرفی که گاتریا زده بود حیرت کردند. همانی که دست روی شانه ی گاتریا گذاشته بود با پرخاشگری گفت:
_ این حرفا بهت نمیاد اصلا، بنده ی پلید خدا.
آن دیگری که از اول ساکت مانده بود، بی درنگ دست همراهش را گرفت و عقب کشید؛ آنقدر که دستش از روی شانه ی گاتریا برداشته شد. بعد با صدایی آهسته تر از گاتریا پرسید:
_ یعنی چی؟
گاتریا تصدیق کرد:
_ یعنی قرار نیست از اشتباهات خودتون درس بگیرید، تا اوضاع آروم شد، دوباره مردم آزاری تونو شروع کردین.
_ اما... .
آن یکی وسط حرف همراهش پرید، همانی که پرخاشگر بود:
_ واسه ما از کلام حق استدلال می کنه. بنده ی پلید خدا.
_ اجازه بدید با این مرد گمراه شده صحبت کنم.
پرخاشگر سکوت کرد. مرد دیگر دوباره با همان صدای آرام، که در آن نوعی خونسردی وجود داشت، به گاتریا گفت:
_ خیابونا رو فریب خوردگان نا امن کرده بودن، دشمنان جهانی نخست وزیر هم از این نا امنی ها استفاده کردن و آسمون مارو تسخیر کردن. البته که بچه های ما، اونارو به عقب راندن و ما پیروز شدیم.
گاتریا ابرو بالا انداخت:
_ شما مخاطب رو همیشه خر فرض می کنید.
دوباره صدای پرخاشگر بلند شد:
_ نگفتم اینا تو مغذاشون پِهِنه، نگفتم؟
_ برادر لطفا ساکت بمانید. دارم به ایشان فرصت تغییر میدم.
مهربان تر از قبل، از گاتریا سوال کرد:
_ روایت شما چیه جناب؟ می خوام اونو بشنوم.
گاتریا مطمئن بود مکالمه کار را به جایی نمی برد. او در یادداشت های خودش در مورد آن روز به این موضوع اشاره کرده بود:
_ با اینکه می دانستم گوش هایشان کر شده و بر چشمهایشان پرده ای تاریک و ضخیم افتاده، با اینکه می دانستم دلهایشان مملو از قساوت و گمراهی شده، اما گفته شده بود بیمار است که به طبیب محتاج است. پس حرف زدم، چون امید داشتم صحبتم روزنه ای بر بدنه ی یکدست آلوده ی آنها ایجاد کند، شاید از همان جا نور به جانشان وارد می شد، چرا که تصدیق می کنم امید و حقیقت، آخرین چیزی است که می میرد.
و بعد خودش رو به آنها گفت:
_ شماها به جای اینکه به وظیفه ی اصلیتون بپردازین، وظیفه ای که بخاطرش همیشه بیش از نصب بودجه ی مملکت رو خرج کردین، سرگرم مبارزه با مردم شدین. به جون زن و بچه ی مردم افتادین و هیچ وقت به عواقب کار فکر نکردید. در نتیجه، اوضاع از دستتون در رفت و آسمون مون تسخیر شد. شماها خیلی وقته از مسیر خارج شدین.
پرخاشگر گفت:
_ آقای محترم، به حاشیه نرید لطفا. چرا یک فاحشه برات نامه نوشته؟
گاتریا صدای خود را کمی بالاتر برد:
_ به این طفل معصومان اینقدر توهین نکنید. اصلا، نامه ی فدایت شوم نوشته، شما مُفَتِشی؟
_ چرا باید یکی از داخل دژ محکومین، واست نامه ی فدایت شوم بنویسه؟
گاتریا یخ کرد:
_ دژ محکومین؟
_ بله، دژ محکومین.
گاتریا شنیده بود آنجا تاریکی و بی رحمی موج میزند و زنجیر و بی پناهی، انسانیت را انکار می کند.
_ به چه اتهامی؟
_ به جرم به میلی.
_ بی میلی به چه؟
_ بی میلی به علایق نخست وزیر؛ و فراری دادن یک مجرم.
گاتریا لرزید، رعشه ای نامحسوس که از شانه هایش آغاز شد و در نوک انگشتان پاهایش به پایان رسید.
_ حالش خوبه الان؟
پرخاشگر نامه را از دست گاتریا کشید.
_ بده ببینم چی نوشته برات. تو مثل اینکه نمی دونی ما کی هستیم.
گاتریا سعی کرد نامه را از او پس بگیرد:
_ پسش بده، این نامه خصوصیه.
_ نه تا وقتی که بحث امنیت در کار باشه.
پرخاشگر طوری او را هل داد که گاتریا تعادلش را از دست داد. پاهایش روی پیاده رو لغزید و با ضربه ای تحقیر آمیز به زمین خورد.
گاتریا همانطور که روی زمین دمر افتاده بود، سرش را کمی بالا برد و تماشا کرد. یک خودرو از راه رسید. درب های آن باز شد و چند نفر از آن خارج شدند. آنها در فاصله ای نزدیک به گاتریا شانه به شانه ایستادند و آرایشی خشن به خود گرفتند.
گاتریا دیگر سعی نکرد از روی زمین بلند شود. از حالت دمر در آمد، به پشت دراز کشید و چشم هایش را به آسمان دوخت.
صدای پاره شدن پاکت نامه را شنید. کاغذ بیرون کشیده شد و غیر پرخاشگر آنرا گرفت و شروع کرد بلند بلند به خواندن:
_ گاتریای پدر، منم مریم، کسی که تا ابد تو را فراموش نمی کند، مردی که روح را گرم و دل را نرم می کند. من دلتنگ تو ام گاتریا...
صدای خنده ی یکی از حاضران را شنید که به بغل دستی می گفت:
_ مگه چی بهش نشون داده که دلتنگش شده.
گاتریا چشمان خود را از شدت شرم روی هم گذاشت و گوش کرد به نامه ای که داشتند می خواندند:
_ من دوباره متولد شدم وقتی که دیدم تو برایم نامه نوشته بودی. باورت نمی کردم نامه ای از سمت معبودم داشته باشم. این یعنی تو در سراسر آن مدت، داشتی به حرف های من گوش می کردی.
صدای اعتراض یکی را شنید:
_ پس اینطوری مخشو زدی گاتریای پدر؟ بابا دستخوش، واقعا دود از کنده بلند میشه.
یک قطره اشک از چشمان گاتریا بیرون پرید.
نامه داشت خوانده میشد:
_ سرگذشت نامه ات بد بود، زیرا، وقتی آنها داشتند مرا کشان کشان می بردند نامه افتاد روی زمین و حسرت عمیقی بر جان و دلم باقی گذاشت. آنها خیلی بی رحم و نامردند. یک روز باید بهم بگویی در نامه چه ها نوشته بودی.
گاتریا دست خود را بلند کرد و با ساق دست چشم های خود را پوشاند. نمی خواست اشک هایش را ببینند.
صدای اعتراض یکی شان را شنید:
_ همه شاهدین دیگه چی گفت، گفت ما نامردیم. برگردیم دژ، می دونیم چیکارش کنیم.
و دوباره نامه خوانده شد:
_ اونا منو به عقب برگرداندند؛ به نقطه ای که با کمک تو مدت ها پیش ازش گریخته بودم. دوست ندارم در موردش حرف بزنم، همینقدر بدان که من خوبم و امید دارم روزی هوای تازه را تنفس کنم.
صدای پرخاشگر بلند شد:
_ چقدر اینا پر رو و وقیح هستن.
و خواندن نامه، توسط غیر پرخاشگر ادامه پیدا کرد:
_ گاتریای پدر، می دانی آزادی چیست؟ من به زعم خود از این واژه برای تو می نویسم.
دوباره صدایی از آنها بلند شد:
_ شاهدید دیگه؟ داره بقیه رو به برهم زدن نظم دعوت می کنه. خیلی جرمش سنگینه، میگه به آزادی فکر کنید.
گاتریا متوجه شد دارد آهسته و پیوسته اشک می ریزد.
در یادداشت هایی که از گاتریا باقی مانده است، جمله ای در شکر اشک های آن لحظه وجود دارد:
_ تشکر از پروردگار عالم که اگر رنج داد، توان اشک ریختن را از ما سلب نکرد.
نامه ی مریم هنوز تمام نشده بود:
_ آزادی یعنی تو با صدای بلند، بگویی من چه کسی هستم و بتوانی خود را در جامعه تجربه کنی. نظرت شما چیه گاتریا پدر؟
اینبار کسی که نامه را می خواند، همان غیر پرخاشکر به همراهان گفت:
_ نخست وزیر عالی مقام ما که بارها آزادی را تعریف کرده. اما هنوز این جماعت خام به دنبال معنای آزادی می گردن. این از کم کاری ماست، ما باید آنها را آگاه می کردیم و سخنان نخست وزیر عالی مقام خود را به گوش همگان می رسانیدم، این از کوتاهی ماست برادران.
گاتریا همانطور که بر روی زمین افتاده بود، در ذهن خود به دنبال معنای آزادی رفت؛ معنایی که در یادداشت های گاتریا باقیمانده بود:
_ آزادی را نمی دانم، اما عدم آزادی را چرا، چیزی که با حسرت رابطه ای تنگاتنگ دارد. آن شب، در میان آبی که وسط پارک شهر، داخل آن استخر داشت فواره می کرد، لحظه ای را دیدم که مریم پاهایش را در آن غوطه ور کرده بود و می خندید و می رقصید و پایکوبی می کرد، آن هم با صدای ساز و دهلی که از نواخت یک دوره گرد می شنید. آن روز قلبم گرفت، از حسرت اینکه او چطور توانست آن همه آزادی را تجربه کند، خوش بحالش، چیزی که اعتراف می کنم هیچ وقت در زندگی، خودم تجربه نکرده بودم.
یا شبی که رفتگر محله ی ما، پولی که شدیدا بدان احتیاج داشت، وقتی توسط من تامین شد، دیدم چقدر راحت و با رضایت مشکل خود را حل کرد. من دوبار دچار حسرت شدم؛ از اینکه چطور توانست با پول مشکل خود را حل کند. من حتی اگر مالک تمام ثروت دنیا می شدم، نمی توانستم ژاکلین را برگردانم.
یا شبی که دهان دخترم رها را نگه داشته بودم که مباد صدایش را نیروهای نخست وزیر بشنوند و ما به دردسر بیفتیم، مردی را می دیدم بنام شین که جلوی چشمانم، بدون ترسِ از مردن، به آنها گفته بود مرگ بر نخست وزیرتان. با اینکه گلوله ها نفس او را بریدند، اما من همچنان به او غبطه خوردم، به اینکه او چقدر آزادانه خود را بیان کرد و از دنیا خود را کنار کشید.
روزی دیگر دیدم رها موهایش را باز گذاشته و رنگ کرده. او تهدید وار، برای اینکه غر نزنم این چه وضعش است، از جلوی رویم رد شد و رفت بیرون و دوباره به من حسرت بخشید، از اینکه او چطور برای بخشی از آزادی اش می توانست محکم بماند.
باری دیگر، دیدم راشا از احساس خودش به دخترم گفت و من دوباره حسرت خوردم، از اینکه او این همه شجاعت را کی پیدا کرده بود، شجاعت بیان احساساتش را، بدون ترس از اینکه من چه واکنشی نشانش دهم. آیا این صداقت آزادی نبود؟
روزی دیگر، نوجوانی دیدم که سیم یک بلندگوی حکومتی را کشیده بود؛ و من دوباره به او غبطه خوردم از اینکه او چطور شهامت اینرا پیدا کرد در راه آزادی اش اقدام کند.
گاتریا دستانش را باز کرد و عضلات بدن خود را شل کرد. نامه ی مریم هنوز تمام نشده بود:
_ کار در دژ محکومین اهمیت بسیار زیادی دارد. متاسفانه شنیده ام خیلی از ما بعد از آزادی از اینجا، بخاطر کارهای سنگین جسمانی و تنش های روانی و انزوای روحی، هیچ وقت دیگر مثل سابق نمی شویم.
صدای یکی دیگر از حاضران را گاتریا شنید:
_ امید داره آزاد بشه؟ زهی خیال باطل.
ادامه ی نامه خوانده شد:
_ نظم در دژ محکومین، عملا توسط خودمان اجرا می شود. برای اینکه از فضای داخل دور بمانیم و حداقل شرایط زندگی را داشته باشیم، مجبوریم با حداقل دستمزد در بخش های مختلف بیگاری کنیم. آقای گاتریا، خیلی ها متأسفانه بخاطر نداشتن درآمد کافی، برای امرار معاش به کارهایی مثل فروش مواد یا همکاری با این جماعت یا کارهایی دور از شان انسانی یا آسیب به خویش روی میارن چون استقلال مالی داخل زندان واقعاً حیاتیه و آزادی عمل میاره. خودت بهتر می دونی، بدون پول عملاً نمیشود دوران محکومیت را تحمل کرد. خیلی از بند ها حتی آب آشامیدنیِ سالم ندارن و غذای زندان کیفیت پایینی دارد و بی خوابی و بی حوصلگی و انواع و اقسام شکنجه ها اینجا تجربه می شود.
البته نگران نباشید، من در اینجا مشغول دوختن کیف چرم هستم و می خواهم زمانی که آزاد شدم، تجارت چرم را گسترش دهم. کیف هایی می دوزم که نگو و نپرس. من برای تو و دختر نازنینت رها، دو تا کیف چرم دوخته ام و برایتان کنار گذاشته ام. امیدوارم روزی به دست تو برسانم.
راستی آقای گاتریا، دیروز خدارا دیدم، به شکل چای درآمده بود و در لیوانی که به دستم گرفته بودم بوی عطر می داد. ازم پرسید چه احساسی داری مریم؟ گفتمش خوشحالم که دارم برای اهدافم می جنگم و ناراحت که آنها دوباره مرا به عقب برگرداندند. خدا گفت اشتباه نکن مریم، زمانی به عقب برمی گردی که خودت انتخاب کرده باشی.
گاتریای پدر، منتظر نامه ای از جانب تو می مانم. رها دختر زیبایتان را از طرف من بوسه باران کنید. دوستار همیشگی شما، مریم.
پرخاشگر، نامه را از دست غیر پرخاشگر کشید و به طرف گاتریا آنرا پرتاب کرد و گفت:
_ مال خودت بمونه، پیرمرد هوس باز.
گاتریا نامه را برداشت و روی سینه اش نگه داشت. چند لحظه بعد به همه گفت:
_ همه تان صدای تپش را شنیدید؟ در این نامه، قلبی بزرگ وجود داشت.
پاسخ اش را دادند:
_ نه، یک فاحشه بود که داشت ما را سردرگم می کرد.
پرخاشگر اضافه کرد:
_ دشمنان پلید خدا. از همه تان متنفریم.
گاتریا تکانی به خود داد، بی آنکه پاهایش را جمع کند، از حالت درازکش بیرون آمد و نشست. نشستنش بیشتر شبیه به جمع کردن باقی مانده ی شأنی بود که لحظه ای پیش، روی پیاده رویِ جلوی خانه اش ریخته شده بود.
یکی از آنها او را خطاب قرار داد:
_ اگه رفتی ملاقاتش، واسش قرص ضد بارداری ببر.
و خندید و در حین خندیدن تکرار کرد:
_ اینا می خوان لخت شن.
گاتریا، همان لحظه صدای مریم را شنید:
_ زمانی به عقب برمی گردی که خودت انتخاب کرده باشی.
گاتریا حس کرد شرم نیابتی او به یکباره خاموش شد. او دوباره دراز کشید. عضلات خودش را شل کرد و به پهنای آبی بالای سرش چشم دوخت. ابرهای سفید زیبا در حرکت بودند. نسیمی خنک وزیدن گرفته بود و داشت صورت او را نوازش می کرد. گویا آن لحظه و برای اولین بار، دراز کشیدن وسط پیاده رو، به تجربه ای دلپذیر تبدیل می شد.
درحالی که آنها کم کم از او دور می شدند، صدای پرخاشگر را شنید. لحنش این بار رنگی از حسرت گرفته بود. از همراهانش می پرسید:
_ چه کسی برای ما نامه می نویسد؟
پاسخ اش را غیر پرخاشگر داده بود:
_ زبونتو گاز بگیر مرد، عیب است. این شیوه ی گناهکاران است، ما نگرانی های بزرگی در سر داریم. به این چیزا فکر کنی، آسمون دوباره تسخیر میشه ها.
این داستان ادامه دارد...