
قسمت صد و سی و یکم
آنها از ادامه ی پافشاری گاتریا بی صبر شده بودند. یکیشان سعی میکرد حرف آخر را ادا کند:
_ همانطور که قبلا هم گفتم، هیچکس نمی تونه با این دست مجرمین دیدار کنه، مخصوصا شما که میگین هیچ نسبتی هم باهاش ندارید.
_ حداقل بهش بگین گاتریا برای ملاقات اومده بود.
_ نمیشه، اینم ممنوعه.
در صدای گاتریا رگه هایی از اعتراض موج می زد:
_ ولی این فقط یک پیغام ساده هست.
_ اصلا چرا بهش پیغام بدیم؟
_ می خوام بدونه بیرون این دژ فراموش نشده.
آنها هم زمان با یکدیگر خندیدند. یکی از آنها با پرخاشگری، از گاتریا درخواست کرد به این مکالمه پایان دهد؛ گاتریا اما دست بردار نبود:
_ حداقل بگین اتهامش چی بوده؟
درب ورودی را محکم به رویش کوبیدند. گاتریا متوجه شد ماندن بیش از این بی فایده است و برای او فرصت دیدار با مریم فراهم نمی شود. با نا امیدی برگشت به طرف خروجی سالن که ناگهان صدایی او را در جا نگه داشت:
_ شانسیه.
گاتریا با بهت و حیرت برگشت به طرف صدا و دید یک نفر پشت سر او دارد زمین را طی می کشد؛ او سعی می کرد با آبی که داخل سطل انگار به حالت لجن درآمده بود، کف زمین را تمیز کند.
_ تو چیزی گفتی؟
مرد از حالت خمیده در آمد و صاف ایستاد. دست خیسش را به کمر زد و دسته ی چوبی طی را به سینه اش تکیه داد. گفت:
_ مگه نپرسیدی اتهامش چی بوده؟
_ پرسیدم.
_ منم گفتم شانسیه.
گاتریا یخ کرد.
_ یعنی چی؟
_ یعنی باید ببینی به قید قرعه چی به اسمش میندازن؛ جاسوسی، محاربه، فسق و فجور، تحریک جنسی عموم، برهم زدن امنیت مملکت، تبلیغ علیه نخست وزیر، همکاری با ارتش بیگانگان، تحریک مردان سر به زیر، اقدامات ضد امنیتی، لگد به سطل آشغال، گوش دادن رادیو بیگانه، رنگ کردن مو و ... .
و طوری قهقهه سر داد که گاتریا متوجه شد پشت این کارش، می خواهد احساس نا امیدی، سرافکندگی یا هر چیزی از این دست تحقیر های انسانی را به گاتریا القا کند؛ اما گاتریا واقعا برای او دلش سوخته بود. از او ملایم پرسید:
_ شغل شما چیه اینجا؟
_ می بینی که، طی می زنم.
گاتریا دوباره به محتویات کثیف داخل سطل نگاهی سریع انداخت و گفت:
_ یعنی جای دیگه ای نبوده که بخوای کار کنی؟
_ چطور؟
_ حتما باید اینطور جاها کار کنی و زندگیتو بچرخونی؟
_ مگه چِشه؟
_ فکر نمی کنی اینجا شان انسانیت زیر سوال رفته؟
حالا او بود که داشت به رفتن گاتریا نگاه می کرد. پیش از آنکه گاتریا کامل از او دور شده باشد، با صدای بلندی پرسید:
_ آهای، اسمتون چی بود آقا؟
گاتریا اما برنگشت که عقب را نگاه کند. فقط با صدای بلندی پاسخ داد:
_ من گاتریای کیانی هستم.
و دوباره مرد داد زد:
_ اونا دوباره میان. مگه نه؟
اینبار گاتریا به سمت مرد چرخید و ایستاد.
_ کیا؟
_ ارتش بیگانگان، اونا بر می گردن. نه؟
گاتریا با صراحت لهجه اعلام کرد:
_ خیر.
_ چرا خیر؟
گاتریا توضیح داد:
_ این یه هفته ای هم که حمله کردن، افرادی کاملا مشخص رو ترور کردن که خود نخست وزیر هم راضی بود از سر راه آینده ی مملکت برداشته بشن.
_ یعنی منظورت اینه که همه چیز تحت کنترله، درسته؟
_ دقیقا.
_ که چی بشه؟
_ به نظرم کوزه های قدیمی رو با شراب های تازه پر می کنن.
_ زهی خیال باطل آقا.
اما گاتریا از قاطعیت او حیرت کرده بود. پرسید:
_ تو چیزی می دونی که من نمی دونم؟
_ اگه حرف تو درست باشه، سر نخست وزیر میره زیر آب، چون اونایی که قسر در رفتن پیش دستی می کنن.
و دوباره قهقهه زد. او درحینی که میخندید اضافه کرد:
_ و اونا اینو می دونن؛ و میان که ماهی بگیرن؛ بخدا از زمین و زمان هم میان. تو دلت واسه جنگ تنگ نشده؟
و با حرکات موزون، شروع کرد به آواز خواندن:
_ سلحشوران سلحشوران به پا خیزید به پا خیزید ... .
گاتریا دیگر نایستاد. هیچ علاقه نداشت مکالمه با او ادامه پیدا کند. شاید یکی از دلایل آن این بود که گاتریا روزگار جنگ را زیسته بود و بخشی از سالهای زندگی با توپ، تانک و خمپاره سپری شده بود و با شنیدن نام جنگ دچار پنیک می شد.
در یادداشت هایی که از او باقی مانده است، در مورد خاطرات جنگ نوشته بود:
_ باری به هر جهت، جنگی که نسل ما تجربه می کرد خانمان سوز، دردناک و زجر آور بود. مملو از قحطی بود و من از معدود کسانی بودم که روزگار جنگ را بطور کامل زیسته بودم. اینقدر که نام جنگ هنوز هم پشت مرا می لرزاند. آنها ناگهان از دل شب خارج می شدند. با ماشین و تانک به دل جمعیت می زدند و از روی مردم رد می شدند. با سلاح های جنگی، مردم را به رگبار می بستند. زن، بچه، پیر و جوان را قتل عام می کردند. حامل مرگ و ویرانی بودند و با خود خیابان های شهر را خونی و پر از اجساد می کردند. آنها آتش سوزی راه می انداختند و اموال مردم را به دست زبانه های آتش می سپردند. آنها حتی به بیمارستان ها هجوم می بردند و به زخمی ها تیر خلاص می زدند. اجساد را در گورهای دسته جمعی دفن می کردند و لا به لای آن همه جسد، حتی زخمی هایی که هنوز نفس می کشیدند را زنده زنده به گور می سپردند. به یاد دارم در آن روزگار، مردم برای یافتن عزیزانشان، مجبور می شدند لا به لای جنازه ها، تصویر مرگ را هزاران هزار بار تماشا کنند به این امید که عزیز خود را از لا به لای اجساد بیرون بیاورند. خیلی ها آسیب های شدید بدنی خورده بودند. برخی بینایی خود را از دست داده بودند. به یاد دارم آن زمان ها، تمامی اقدامات انسان دوستانه ی مردم سرکوب میشدند. کادر پزشکی و پرستارهایی که به زخمی های جنگ کمک می کردند، امدادگران و حتی خانه هایی که به مردم پناه می دادند توسط دشمنان محکوم به مرگ می شدند. خیابان هایی که تا دیروز محل خرید، رفت و آمد و زندگی مردمان عادی و ساده دل بودند، به جایی تبدیل می شدند که مردم تا مدت ها با ترس و لرز به آنها نگاه کنند. بازمانده ها، ساعت ها و روزها در انتظار یک نامه، یک پیغام یا حتی خبری کوتاه می ماندند. درد، آشفتگی، نفرت و رنج از خانه ای به خانه ای دیگر می رفت و تمام آن روزها زندگی درهم ریخته و بی نور شده بود. هنوز هم بعد از آن همه سالهای جنگ، کسانی هستند که چشم به در دوخته اند شاید فرزندشان به خانه برگردند. شاید غم انگیزترین قسمت ماجرا همین باشد، همینکه هیچ کس نمی تواند بعد از آن همه سال ازآنها بخواهد دیگر منتظر نمانند، بگوید قرار نیست عزیزانتان باز گردند. شاید هم نه، امید دقیقا همینجا ترجمه می شود، با وجود این همه شواهد، امید آخرین چیزی است که میگوید، گم شده ی شما روزی به آغوش شما بازمیگردد.
گاتریا به طرف دفتر توزیع نامه ها براه افتاده بود. وقتی که به آنجا رسید، دیگر کاملا می دانست پیش چه کسی برود تا کارش را پیگیری کند. آنروز هم از قضا همان زن را دید، همانی که قبلا هم چند بار با هم صحبت کرده بودند. او طبق معمول، پشت میز خود نشسته و حسابی سرگرم کارش بود.
_ روز بخیر خانوم.
خانم بعد از یک احوال پرسی صمیمانه، نامه را تحویل گرفت.
_ مثل همیشه، ارسالش می کنم به کشتی ناخدا شیانا، برای دختر قشنگتان رها.
_ ممنونم.
مکث او زیاد طول نکشید، به گاتریا گفت:
_ اخبار می گفت در عرشه ی ناخدا شیانا عقرب ها حمله ور شدند، اما همه شانس آوردند و هیچ کس زخمی نشده.
_ بله، اخبارشو دیدم. خیلی خوش شانس بودن.
_ معلومه که خیلی خوش شانس هستن. اگر شانس نداشتن که الان روی عرشه ی ناخدا شیانا نبودن. طفلک امثال ما که درگیر گرانی، مکافات، بدبختی، حوادث و بمب هستن.
_ درست می شه خانم.
خانم از سر استیصال پرسید:
_ کِی درست میشه آخه آقای گاتریا؟ جوانی ما که سوخت، بچه های امثال ما قراره مثل ما بشن؟
_ اصلاح مملکت وقت نیاز دارد، شکیبایی و شفقت می خواهد، همت و ممارست مدنی می خواهد.
صدای گاتریا واضح و رسا بود و گویا به گوش تمام حاضران آنجا می رسید. همهمه ها فروکش کرده بود و حواس ها معطوف گاتریا شده بود.
یکی از مراجعه کننده ها ناگهان به گاتریا خیلی بی پروا گفت:
_ اما شکیبایی مردم، منجر به ادامه ی مجرمیت این حکومت می شه، شفقت، مردم رو فراموش کار می کنه و مبارزات مدنی بی فایدست چون فقط مردم رو منفعل نگه می داره. همین امید های واهی و مبارزات کلامی امثال شماها مارا به جایی رسونده که همش مشاهده گر باشیم.
گاتریا در کمال خونسردی پرسید:
_ راه دیگه ای سراغ دارید؟
_ راهش فقط بمبه، این قورو...ساقا رو فقط باید نفله کرد، هیچ زبان دیگری کارساز نیست.
_ ولی مشکل رو با مشکل حل نمی کنند.
_ راه حل شما چیه؟
گاتریا گفت:
_ باید صدای بلندی ایجاد کنیم، یک صدای همگانی. باید خواسته هامونو واضح به گوش نخست وزیر برسونیم. احساس می کنم خودش هم به این نتیجه رسیده که دیگه باید همه چیز تغییر کنه.
_ عجب! پس ایشان تصمیم دارن بعد از قتل عام و تجاوز و دزدی و اعدام، دست به اصلاحات اساسی این مملکت بزنن؟ یا بعد از غافلگیر شدن؟
و صدایی بلند تر گفت:
_ اصلا تکلیف قربانی ها چی میشه؟ داغ دیده ها؟ یا شما کلا تو باغ نیستین؟
گاتریا دکمه های پیراهن خود را باز کرد و جای گلوله ها ظاهر شدند؛ سپس تصدیق کرد:
_ اتفاقا از نزدیک شاهد همه چیز بوده ام.
_ پس از شما بعیده این حرفا.
گاتریا سعی کرد با خونسردی ابراز نظر کند:
_ پر بیراه نیست اگر بگویم نخست وزیر خودشان آن هفته ی عجیب را رقم زدند که مسیر را تغییر دهند.
_ اما من می گویم خیر، آنها تازه با ترجمه ی ترس روبرو شدند.
خانم بلافاصله پرسید:
_ از این به بعد چی میشه؟ یعنی درست میشه؟
گاتریا حرف خود را زد:
_ به نظرم بله، با کمک نخست وزیر به طرف بزرگترین اصلاحات مملکت می رویم، به روش و سازو کار خودشان.
مراجعه کننده اما موافق نبود:
_ خوش خیالید آقا. این جماعت رو فقط باید با بمب و گلوله غافلگیر کرد.
سپس به آن خانم گفت:
_ درست میشه خانم، بزودی از شرشون خلاص میشیم. اونا میان و کارو تموم می کنن.
گاتریا گفت:
_ بنده دیگه عقلم بیش از این قد نمیده. بحثی ندارم دیگه.
و مراجعه کننده در کمال احترام به گاتریا گفت:
_ به عقل نیست آقا، به وسعت ترسه.
گاتریا تعجب کرد:
_ یعنی چی؟
_ یعنی این رویکرد شما از عمق ترس های شما میاد، از خاطراتی که دوران جنگ براتون باقی مونده؛ وگرنه، خودتون هم می دونید با این حرا...زاده ها مبارزات مدنی کارساز نیست و اینا از کشتن ابایی ندارن.
سپس با پایش روی زمین کشید و ادامه داد:
_ این خط و این نشون، حریف این ک...کشا فقط ارتش بیگانه هاست. در کتابی خواندم که گفته بود، باید عنکبوت باشی که بتونی عنکبوت رو تارپیچ کنی، ببین آقای محترم، اینا خا..شون گا...دست.
چند نفر تذکر دادند عفت کلام رعایت شود. همچنین حراست مستقر در آنجا اعلام کرد لطفا در آن مکان، به ادامه ی جر و بحثشان نپردازند تا به دردسر نیفتند.
مرد زمانی که از آنجا رفت زمزمه ها تازه شروع شد و گاتریا هرگز به غیبت در مورد او دست نبرد و با آنهایی که پشت او غرولند می کردند هم کلام نشد.
_ آقای گاتریا حواستون با منه؟ نمیشنوید صداتون می کنم؟
_ جانم؟
_ شما یک نامه هم دارید.
_ نامه؟
_ بله. خودتون تحویلش بگیرید که دیگه نامه رسان براتون جدا نفرستیم.
_ حتما. بگید از طرف دخترم رها هست؟
_ خیر. نوشته مریم.
لب های گاتریا بی اختیار باز ماندند. خانم، نامه را جلوی گاتریا، روی سکوی سنگی سکو قرار داده بود.
_ خوشحال شدین؟
_ خیلی.
گاتریا نامه را با ذوق از روی سکو برداشت و از آنجا بیرون رفت. در طول مسیر می خواست به وسعت یک سرزمین گریه کند، به حال خودش و به حال تمام مردمی که با او همدرد بودند. اینرا می شود در یادداشت هایی که از او باقی مانده است متوجه شد:
_ طفلکی ما مردم، طفلکی ما که اینقدر عمیق آسیب خورده ایم. دوست داشتم در مورد نویسنده های جدید حرف می زدیم و کتاب های پر فروش جهان را به یکدیگر معرفی می کردیم. دوست داشتم با یکدیگر چای می خوردیم و در مورد بهبود روابط با فرزندانمان حرف می زدیم؛ دوست داشتم در مورد تئاتر و بازیگرانش با یکدیگر مجادله می کردیم و سلیقه ی خود را از آثار کارگردان ها و بازیگران و فیلم نامه نویسان نقد می کردیم. اما روزگار ما را به جایی رساند که نمی شود وقتی مریم در دژ محکومین افتاده است، وقتی راشا رفته برای نبرد و ازش بی خبرم، وقتی دخترم را با دستان خودم از کشور فراری داده ام، وقتی جوان ها در خیابان ها به خاک و خون کشیده شدند و من نتوانستم کاری کنم، آن وقت در مورد آب و هوا حرف بزنم و وانمود کنم همه چیز عالی است و قرار است فردا آسمان شهر بارانی باشد.
گاتریا وقتی به منزل رسید، سکوت خانه به پیشوازش آمد. اما او می دانست دقایقی دیگر، بعد از اینکه پاکت نامه را باز کند، صدای درون مریم خانه را پر می کند.
این داستان ادامه دارد...