
قسمت هفتاد و هشتم
استخوان پاهایش درد می کرد و نوک انگشتانش، بی حس و فلج شده بود. کلاه پشمی ارتش را تا روی ابروهایش پایین کشیده بود و خودش را محکم در پتو پیچیده بود؛ اما هنوز می لرزید. آن شب هوا حسابی سرد بود. زمینی که روی آن اتراق کرده بودند، سخت، سرد و مرطوب بود.
در چادری که راشا بود، چراغ نفتی درست کار نمی کرد و بوی سوختگی، مجرای بینی اش را می سوزاند. یک نفر مدام در خواب تکان می خورد و یکی دیگر، بلند بلند خروپف می کرد. اما بی خوابی های راشا، دلیل دیگری هم داشت. سوز و سرما از محل پارگی و درزهای چادر، راه خود را به داخل پیدا میکرد و هر بار که می وزید، تمام تلاش او برای خوابیدن زایل میشد.
_ کاش چایی داشتیم.
راشا آرزو کرده بود. فهام اضافه کرد:
_ و یک نخ سیگار.
مثل اینکه نفر سوم هم بیدار بود:
_ و پیکی کُنیاک.
فهام گفت:
_ منظورت همون عرق خودمونه؟
گوینده به فهام خندید. البته از روی تمسخر نبود.
_ نوشیدنیِ گرونیه.
فهام گفت:
_ پس من هیچ وقت نمی تونم امتحان کنم. چون هیچ وقت قرار نیست پولدار بشم.
_ چرا؟
_ چون جد و آبادم فقیر بودن.
نفر سوم گفت:
_ با پولی که اینجا می دن، میخوام یه شیشه ازش بخرم و امتحانش کنم.
_ چی؟ واسه یه شیشه کُنیاک اینجایی؟
_ تو واسه چی اومدی؟
صدای نفر چهارم درآمد:
_ کف مرگ تونو بزارین.
فهام او را خطاب کرد:
_ تو چطوری می خوابی گُندالو؟
صدای خرو پف او دوباره بلند شد. فهام با حیرت گفت:
_ پشمام! بچه ها فاصله ی بین هوشیاری و خوابیدنش یک ثانیه طول کشید.
هر سه تا با هم خنده شان گرفت. نفر سوم بلند شد نشست.
_ کمال صدام کنید.
فهام دوستی را پذیرفته بود:
_ تو دوست خوب من بودی، اگه یه نخ سیگار داشتی.
_ دارم.
هر سه بی سرو صدا از چادر خارج شدند. بیرون، هوا بهتر از داخلِ چادر بود. دست کم، از دود خبری نبود و هوا جریان داشت. نگهبانانِ خارج از چادرها، از شدت سرما می لرزیدند و عطسه می کردند. چند تا از نگهبانان ارشد، دور کُنده های شعله ور، حلقه زده بودند و داشتند چای می نوشیدند.
_ بزن بریم. نمی فهمن.
آسمان پر از ستاره های چشمک زن شده بود. دشتی پهناور در برابر آنها قرار داشت که زیر نور مهتاب می درخشید.
_ بهتر از این نمیشه.
هر سه موفق شدند خودشان را از چشم نگهبانان شب مخفی کنند. با کمک هم، جایی برای نشستن پیدا کرده بودند.
_ اینجاست.
راشا و فهام، از چیزی که دیدند، هم حیرت کردند هم به خنده افتادند. کمال یک نخ سیگار، تعدادی چوب کبریت و بدنه ی زبر و قهوه ای رنگ و جدا شده از یک جعبه کبریت را جاساز کرده بود، درست بین تایی که کلاه پشمی داشت.
_ عقل جن هم نمیرسه.
اما راشا سیگار نکشید. به دوردست ها خیره ماند و در ژرفای تاریکی فرو رفت، با فکر به آرزویی که برای همیشه از بین رفته بود. هربار به یاد آن می افتاد، تنفر و خشم بالا می آمد.
او هم چیزی ممنوعه به همراه داشت. اما کبریت نبود، سیگار نبود، عکس بود که در جیبِ مخفی شلوارش، از آن بخوبی مراقبت می کرد. نباید کسی از راز او با خبر می شد.
_ بریم دیگه راشا.
ماندن بهتر بود:
_ می مونم، برید شما.
_ می خوای صحرایی بزنی؟
خندیدند و رفتند. راشا زیر نور ماه نشسته بود و به عکس رها نگاه می کرد. همان عکسی که رها در کافی شاپ گم کرده بود و تا روزها به راشا غرولند می کرد. در آن عکس، همه جا از برف سفید بود. رها ایستاده بود کنار یک آدم برفیِ بزرگ، با چهره ای که از شادی می درخشید. رها یک لبخند شیرین داشت؛ از آنهایی که می توانست حتی روزهای زمستانی را گرم نگه دارد.
هر بار به عکس نگاه می کرد احساسی که آنروز داشت زنده میشد. نه فقط احساس، که کل لحظه، از شادیِ گاتریا و رها، زنده و پویا مانده بود.
آن روز، هر سه شان ساعت ها به سر و کله ی یکدیگر برف زده بودند. رها به کسی که عکس میگرفت، زل زده بود، ژست گرفته بود و شیطنت و دخترانگی نشان میداد. راشا با کمال دقت، عکس گرفته بود، با قلبی که تند تند می تپید. تمام آن حرکات اینقدر زنده بودند که انگار همین دیروز اتفاق افتاده بودند.
دیروز زندگی قشنگ بود.
در آن عکس، لباسهای رنگارنگ رها در تضاد با سپیدیِ یک دست برف بود. شال و کلاه بافتنی رنگی رنگی و راه راه داشت. بادگیر نارنجی پف دار پوشیده بود و شلوار جین گشاد، به تنش زار می زد.
چطور اینقدر هماهنگ با زیبایی بود؟
_ شین، تو رویای منو دزدیدی.
_ سرباز.
صدایی او را غافلگیر ساخت. کسی که در کنارش ظاهر شده بود، مردی قد بلند و چهار شانه بود که نشان احترام روی شانه داشت. راشا ایستاد و احترام نظامی گذاشت. فرمانده ی گردان آمده بود.
_ در این شرایط سخت، تو به چی زل زده بودی؟
_ فقط بی خوابی به سرم زده بود.
_ اما قوانین رو زیر پا گذاشتی.
راشا به تته پته افتاد.
_ درک واضحی از جایی که هستیم نداری. چشم تمام شهر به ماست. تو داری به چی نگاه می کنی؟
_ متاسفم فرمانده.
_ پدرت چیکارست راشا؟
_ معلم.
_ شغل شریفی دارد.
فرمانده نشان خود را به طرف راشا گرفت.
_ روزی که در خانه اعلام کردم به ارتش می پیوندم تا از این شهر دفاع کنم، شهر زیر رگبار دشمنانمان داشت خم میشد. پدر عالی ما، نخست وزیر کبیر، اعلام کرد شهر باید از خودش دفاع کند، اعلام کرد باید در برابر دنیا ایستادگی کند. ما گوش کردیم و تمام علایق خود را زیر پا له کردیم، به همین خاطر، امروز می بینی که شهر از اقتداری که در دنیا کسب کرده، به خودش می بالد. سرجوخه، این نشان پیروزی من بود. این چیزی است که در خلوت و تنهایی به آن می نگرم.
_ ما هم به شما افتخار می کنیم.
_ افتخار تو بدرد من نمی خورد. حضور تو را احتیاج دارم. باید یکی از این نشان های افتخار عالی نخستوزیر را به گردن بیندازی، آن را در خلوت و تاریکی نگاه کنی. عکس ها هیچ افتخاری ندارند سر جوخه.
راشا سر خود را تکان داد.
_ خانواده به چه امیدی تو رو فرستاد جنگ؟ محافظت از شهر یا تماشای عکس؟
مادر در آنروز خودش را مشغول نظافت خانه کرد و هرگز تا رفتن راشا چیزی نگفت. راشا به او حق می داد. وجودش معنای زندگی مادر بود. همیشه فکر می کرد پسرش هرگز او را ترک نمی کند و تا ابد عشق و احترام خود را در دلش روشن نگه می دارد. پدر ولی نه، می گفت بالاخره که باید کاری کرد و اگر تشویق نکرده بود، هیچ تلاشی هم نکرد او را از رفتن منصرف کند. آخرین بار گفته بود بهت افتخار می کنم.
_ بله قربان. پدرم فرستاد منو که از شهر دفاع کنم.
فرمانده مشعل را انداخت روی مقداری علف خشک و آتشی روشن کرد. با لحنی پدرانه دلداری داد:
_ من می رم سرجوخه. برو به چادر و به حرفام خوب فکر کن. امشب تنبیه در کار نیست. منتهی قبلش، پیشنهاد می کنم همین حالا اون عکس رو بسوزونی و ذهنت رو آزاد کنی، وگرنه در شمال، اون عکس به قیمت جونت تموم میشه. نباید چیزی در آنجا تو رو درگیر کنه.
فرمانده راست می گفت. رها رفته بود و تماشای عکس چیزی را عوض نمی کرد. بی موالاتی نکرد و عکس را بلافاصله به شعله های آتش سپرد.
_ آفرین راشای جوان.
آتش، عکس را برافراشت و از کناره ها شروع کرد به سوزاندن. شعله ها بالا آمدند و با صدای بلندی هور کشیدند. فرمانده رفته بود و راشا داشت به آخرین تلاش عکس برای ماندن نگاه می کرد. بی فایده بود، شعله ها به لبخند رها رسیده بودند.
راشا نوشته بود:
_ چیزی خاکستر شد که فقط یک عکس نبود، آخرین داشته های من از عشقی بود که فکر می کردم تا ابد در من زندگی می کند.
۷۹
_ یادت باشه رها، هر چی سبک تر بری سفر، چیزای بیشتری بر میداری.
_ اوهوم.
موعد سفر شده بود و رها داشت کم کم برای رفتن آماده میشد. سفری که هیچ وقت فکر نمی کرد به آن تن داده باشد. چمدان را بر روی تخت قرار داد و درب آنرا باز کرد. می خواست لباس هایی که تا کرده بود داخل چمدان چیدمان کند.
گاتریا گفت:
_ چه حسی داری دخترم؟ از اینکه می ری به سرزمین ناشناخته ها؟
_ بیشتر از اینکه برای دیدن هیجان داشته باشم، خوشالم که از اینجا می رم. من از این شهر تنفر دارم. همه جاش حال و هوای شین رو تداعی میکنه.
رها نشست کنار تخت و بی حرکت شد. سر خود را پایین گرفت و غمگین شد.
_ این دومین مرگی بود که دیدم. هیچ جای این دنیا قشنگ نیست. راستشو بخوای، فهمیدم هیچ خدایی نیست.
گاتریا گفت:
_ تو روزای سختی رو گذروندی رها. سراسر این مدتی که داشتی درد می کشیدی، فقط شاهد تماشا کردن رنجش های تو بودم. شرمندم که کاری نتوستم برات انجام بدم.
_ اما تو هم حال و روز بهتری نداشتی پدر.
_ خاصیت زندگی اینه دیگه. ما باید تنهایی با دردهامون روبرو بشیم. سفر می تونه اوضاعو بهتر کنه.
رها به صورت گاتریا نگاه کرد و پرسید:
_ مطمئنی همه جای دنیا پر از درد، رنج و نفرت نیست؟
_ نه، ولی مطمئنم شگفتی هاش تمامی ندارد. به هر حال باید زندگیتو بگیری توی دستای خودت. داره کم کم از لای انگشتات سر می خوره و هدر میره. تو هنوز جوونی. مریم ای میشناسم که حتی نمی تونی تصور کنی چقدر مصیبت زده بوده. ولی الان داره مسیر تازه ای می ره و تجارب جدیدی پیدا می کنه.
_ اگر بمونم برای همیشه تکلیف چیه؟ اگر نخوام دیگه برگردم به این شهر.
قلب گاتریا از درون ریخت اما به روی خود نیاورد:
_ خب می مونی دیگه.
_ تو چی میشی پدر؟
گاتریا دستان دخترش را گرفت و گفت:
_ خدارو چه دیدی، شاید منم یه روز اومدم پیشت.
_ قول می دی؟
_ تو به این چیزا فکر نکن. نگاهت به خودت و روزهای پیش رو باشه. بعدا دربارش تصمیم میگیریم.
_ باشه پدر.
گاتریا درب اتاق را باز کرد که خارج شود.
_ میرم چایی درست کنم.
اما یک سوال او را در جا نگه داشت:
_ تو عاشق مریم شدی؟
گاتریا برگشت از روی شانه به رها نگاه کرد:
_ نه. ولی می تونم بهش فکر کنم، نه به معنایی که تو واسه خودت ترسیم کردی.
_ پدر، میشه یه چیز دیگه هم بگم؟
_ چی شده؟
_ دیشب خواب راشا رو دیدم.
گاتریا لرزید اما دو مرتبه خودش را کنترل کرد:
_ چی دیدی؟
بغض رها ترکید.
_ هر چی صداش می زدم پشت سرشو نگاه نمی کرد. نمی تونست درست راه بره. پاهاش با سختی از زمین جدا میشد. جایی که روش راه می رفت انگار دریایی از قیر سیاه بود. صداش کردم و گفتم برگرد. محل نداد. راهشو ادامه داد. منم دیگه صداش نکردم و برگشتم.
گاتریا نگفته بود راشا از شهر رفته، و قصد نداشت دست از این مخفی کاری بردارد.
_ من واقعا نمیخوام قضاوت کنم، ولی خاطر نشان می کنم در زندگیت حق انتخاب داشتی و راشا رو انتخاب نکردی، همین. از این به بعد، هر اتفاقی هم بیفته، مسئولش خودشه نه کس دیگه ای.
_ اوهوم.
_ ولی اگر یه روزی دیدیش، اگر یه روزی خوابت تعبیر پیدا کرد، لطفا از صدا زدنش خسته نشو. اینقدر بگو تا برگرده.
_ اگه برنگشت چی؟
_ دستاشو بگیر و بوش.
گاتریا رفت که چای را درست کند. هم زمان از رادیو حادثه، خبری جدید داشت مخابره میشد:
_ هماکنون دانشسرای ملی نیز، تأیید کرده که یکی از دانشجویان دختر این مرکز آموزشی ناپدید شده است. چندین هفته است که هیچگونه اطلاعی از وی ندارند. این، هفتمین مورد گزارششده از مفقودی دانشجویان دختر، طی ماههای اخیر است. آیا با یک شبکه آدمربایی سازمانیافته روبرو هستیم؟ آیا عناصر تروریستی به مراکز آموزشی ما نفوذ کردهاند؟ هنوز پاسخ روشنی وجود ندارد، اما نگرانیها در حال افزایش است... .
سینی چای از دست گاتریا افتاد و از صدای شکسته شدن استکان ها رها لرزید.
این داستان ادامه دارد...