
قسمت هفتاد و ششم
رها بدون آنکه صبحانه خورده باشد، حاضر شده بود و داشت از خانه بیرون می رفت. او پیش از آنکه از پذیرایی خارج شود، به گاتریا گفت:
_ یه نامه داشتی که گرفتمش و اونو گذاشتم روی میز ناهار خوری.
گاتریا انتظار این اتفاق را نداشت. اگر نامه ای که رها اشاره می کرد، از طرف مریم بوده باشد، جدایِ از اینکه او دقیقا چه مفهومی در زندگی گاتریا دارد، قادر نبود عواقب آن را پیش بینی کند. او هنوز فراموش نکرده بود، روزی از روزها، پدر بزرگ به گاتریا پیشنهاد کسی را کرد و چه اتفاقی افتاد. روزی که رها از پدر بزرگ شنید:
_ بیا و هم خودت، هم دخترت رو سروسامان بده.
و رها، به جای گاتریا واکنش بدی نشان بزرگتر ها داده بود:
_ قلب من تا ابد متعلق به ژاکلین می مونه، هیچ کس رو مادر صدا نمی زنم. اگه اینکارو بکنی ازت متنفر میشم پدر.
این خاطرات در ذهن گاتریا هنوز زنده بودند، تا حدی که با دلی اندوهگین به خودش گفت:
_ ای کاش نامه هیچ وقت به دست رها نیفتاده بود. حالا چطوری بهش بگم موضوع چیزی که به نظر می رسه نیست.
گاتریا خودش را بی خبر نشان داد:
_ نامه؟
ولی رها بازی نمی خورد.
_ بله، نامه. حقا که دود از کنده بلند میشه.
_ متوجه منظورت نشدم رها.
و با دستپاچگی، به رها زل زد. رها به دیوار راهرو تکه داده بود و داشت با دقت، حرکات او را کندوکاش می کرد. از سر شیطنت لبخند زد و با همان چهره ی کودکانه ی خندانش، به گاتریا آرامش داد.
_ طوری نیست گاتریا. اختیار زندگیِ خودتو داری.
گاتریا حیرت کرد. شانه بالا انداخت و پرسید:
_ حالا نامه کجاست؟
_ حواس پرتی هم گرفتی پس، فکر کنم بدجوری گیر کردی. گفتم روی میز گذاشتم. خاطر نشان می کنم اینقدر شعور دارم که بدونم نباید بخونمش.
گاتریا سر شوخی را باز کرد:
_ می دونم رها، تو باشعور ترین دختر جهانی.
هر دوشان همزمان خندیدند.
_ می دونی چند وقته صدای خنده هاتو نشنیده بودم؟
این واکنشی نبود که گاتریا انتظارش را داشت. حتی اگر واقعا چیزی وجود داشت، واکنش رها نمی بایست تا این حد بزرگمنشانه و منطقی بوده باشد.
_ رها امروز خیلی مهربون شدی، مشکوک می زنی. چیزی شده؟
رها آرام بود.
_ دستِ پیش رو گرفتی پس نیفتی؟
_ تند نرو بزار برسم. پدر سوخته، معلوم هست داری چی میگی؟ اون فقط یک نامست.
_ تو که اولش داشتی کتمان می کردی.
گاتریا خنده اش گرفت. رها تصدیق کرد:
_ کتمان نکن. من از ته قلبم واست خوشال شدم.
گاتریا چای را داخل نعلبکی ریخت و مشغول نوشیدن چای شد. رها داشت می گفت:
_ هر کی هست باید خیلی مهربون باشه. آخه روی پاکت نوشته بود نزدیک توام، مرا مَبین دور.
قلب گاتریا هِری ریخت. دیگر مطمئن شده بود نامه ی پنجم مریم بوده است. اما بین او و مریم واقعا چیزی وجود نداشت که رها فکر می کرد.
_ چرا میگی خوشالم؟
_ خوشالم چون دیدم تا گفتم نامه، شانه هایت لرزید. خوشالم چون از تنهاییت خسته شدم. خوشالم چون دوست ندارم مجرد بمونی.
گاتریا اتفاقی که آنروز افتاده بود را باور نمی کرد. چه چیزی رهای لوسِ بابایی را تا این حد تغییر داده بود؟
رها می گفت:
_ می دونم تنهایی رو دوست داری، می دونم سفرای معنا دار زندگی تو، همیشه در تنهایی هات بودن، اما، اینم می دونم که تنهایی یه وقتایی می تونه دردناک باشه، پس لازم نیست مخفی کاری کنی. پدر، تو اختیارِ زندگیِ خودتو داری، لطفا زندگی کن، همین.
گاتریا آن روز، در گفتن احساسات واقعی خودش، بی موالاتی نشان نداده بود:
_ قلب من تا ابد متعلق به ژاکلین می مونه رها.
چشم های او از اشک پر شدند، رها نیز. گاتریا تاکید کرد:
_ واقعا چیزی وجود نداره رها.
_ به هر حال که باید روزی از رفته ها دل بکنی.
و بدون اینکه دیگر حرفی بزند، رفتن را شروع کرد. گاتریا پیش از خروج کامل رها از خانه، او را صدا کرد:
_ رها؟
رها ایستاد و از شانه، پشت سرش را نگاه کرد.
_ چی شده؟
_ میشه امشب یه کم ساز بزنی برام؟
_ پاک یادم رفته بود ساز می زدم. آره میشه.
_ ممنون.
_ فقط باید یه قولی بدی.
_ چه قولی؟
_ اینکه تصمیم بگیری از تنهایی در بیای، می خوام خیالم از تو راحت بشه.
و این حرف، بوی رفتن می داد.
_ می خوای بری رها؟
_ آره، یادت رفته؟ خودت برام بلیط گرفته بودی. بلیط کشتی ناخدا شیانا، بلیط رفتن به سرزمین آزاد.
گاتریا فراموش کرده بود.
_ تو که می گفتی دلت می خواد اینجا بمونی؟
_ مال زمانی بود که شین زنده بود. الان می خوام برم از این شهر. مگه اینو دلت نمی خواست؟
_ من فقط می خواستم به دوردست ها سفر کنی، بری و ببینی در سرزمین آزاد، چه زندگی های دیگه ای در جریانه. می خواستم حال و هواتو تغییر داده باشم.
_ می دونم، و من از بابت این موضوع ازت ممنونم.
گاتریا نمی دانست خوشحال باشد یا اشک اندوه بریزد. رها گفت:
_ شب زودتر میام، فقط سیب زمینی زیاد درست کنی، اون سری همه شو خودت خوردی شکمو.
_ باشه رهای قشنگم.
_ من رفتم.
وقتی صدای بسته شدن در را شنید، در عالم رویا، رفت به دوردست ها و مسائل را کندوکاو کرد. او قلم را برداشت و نتیجه را اینطور به نگارش درآورد:
_ دردها ویژگی های عجیبی به نوع بشر بخشیده اند، یکی از آنها، وقتی است که پای اخلاق در میان باشد. ترکیب اخلاق و تجربه های غم انگیز، می شود ادراک و در نتیجه، به بشری که رنج کشیده، یک ویژگیِ انسانیِ والا می دهد: همدلی کردن؛ دردی که رها کشید، دردِ از دست دادن ِ شین، او را به درکِ عمیقِ تنهایی رسانده بود، دردی مشابه به رنجِ کهنه ای که من کشیده بودم. گفت نمی خواهد در این درد بمانم. گفت باید روزی دل بکنم و دوباره عشق را زندگی کنم، و این حرفهایی نبود که رهای سابق به زبان بیاورد. چه شده بود؟ درد و اخلاق با هم، یعنی احساس نزدیکی کردن با غیر، رنجها یا شادیهای دیگران را حس کردن و خود را به جای دیگری گذاشتن.
اما این داستان روی دیگری هم دارد. اگر اخلاق در میان نباشد، یا بلوغ و پختگی در کار نباشد، یا اصلا، درد فهم نشده باشد و درد دیگران را به هر دلیلی نچشیده باشد، همدلی حاصل نمی شود. وقتی همدلی وجود نداشته باشد، ویژگی دیگری به نوع بشر اضافه می شود: فلانی بخاطر خطایش، باید تنبیه شود، طرد شود، مجازات شود یا اینطور، یا آنطور قضاوت شود.
در مواقعی نیز، انسانی که درد دارد، خود را مستحق این درد نمی دانسته و در دل میگوید: من درد کشیدم، تو هم باید خود را به رنجی ماندگار تبدیل کنی، مگرخون تو رنگین تر از منِ زخم خورده است؟ تو هم درد بکش تا بفهمی من چه کشیدم. بله، نمی خواهد در موضوع درد کشیدن، در جهان تنها مانده باشد، من کشیدم، بقیه هم باید بکشند و دیگران مستحق رنجش هستند.
سپس قلم را کنار گذاشت و بلند شد رفت جلوی آشپزخانه. همانطور که رها گفته بود، پاکتی روی میز بود. روی آن نوشته بود:
_ نزدیک تو ام، مرا مَبین دور.
پاکت نامه را از روی میز ناهارخوری برداشت، باز کرد و نامه ی مریم را درآورد. تعدادی عکس داخل نامه هم قرار داده شده بود. برگشت پذیرایی و روی مبل نشست. عکس هایی از مریم بود که لباس های با مزه به تن داشت و با دیگر نمایش گران و کولی ها، عکس های یادگاری انداخته بود. گاتریا دید در یکی از عکس ها، مریم لباس روباه پوشیده است. گفت:
_ نقش روباه بهت نمیاد مریم.
گاتریا آن روز، از دیدن ظاهر مریم، اشک ذوق سرازیر کرد. او مریم سابق نبود. نامه را باز کرد و شروع کرد به خواندن:
_ درود بر گاتریای خردمند، گاتریای مهربان. مردی که در سینه، یک قلب بزرگ دارد. نامه ی پنجم من باید به دست شما رسیده باشد، یعنی امیدوارم که رسیده باشد. در حالی که این نامه را برایتان می نویسم، بدانید که دیگر در این شهر گمنام نیستم، حالا تمام شهر مریم را میشناسند.
اگر در خاطر شما مانده باشد، اولین نقش زندگی ام، بازی یک گوسفند بود. جا خورده بودم و تا چند وقت گریه می کردم. اما از آن نقش غمگین، پول زیادی عایدم شد. کنار نکشیدم و با شدت بیشتری در نمایش کولی ها شرکت کردم. تماشاچی ها هر روز بیشتر و بیشتر شدند و من معروف و معروفتر شدم.
زندگی با پول خیلی زیبا می شود آقای گاتریا، پول آدم را از زندگی سرشار می کند. اما این مسیر خیلی هم راحت نیست. بین خودمان باشد، فقط برای شما لب به اعتراف باز می کنم.
پیشنهاد ها شروع شدند، از همان جنس پیشنهاد هایی که در شهر شما می شدند. از عاشقان بی صبر بگیر تا آنهایی که درآمد یکسال مرا، حاضر بودند فقط برای یک روز بپردازند.
آقای گاتریا، آنها گذشته ی مرا طلب می کنند و نمی دانند که در کوله بارم، مریم گذشته را برنداشتم.
تا اینکه رئیس کولی ها، آن گرگِ پیرِ ماده که سال های سال شکست ها، دردها و رنجش های زیادی را تجربه کرده، پیشنهادی وسوسه کننده به من داد و قانع ام کرد که آنها را به سزای اعمالشان برسانم، زیرا او هم تجاربی مشابه به تجارب من داشته؛ پس پیشنهاد کرد توصیه های او را بکار بگیرم و بدون اینکه دُم به تله داده باشم، از اینکار پول زیادی دربیاورم. می پرسید چگونه ممکن است؟
مثلا همین مورد آخر. گفتم بیا پشت صحنه که با هم عیش و نوش کنیم. جوان ساده و خامی بود. وقتی آمد، گفتم جیغ می زنم و می گویم تو می خواستی به من تجاوز کنی. هر چقدر پول به همراه داشت، به من بخشید و با عجله از آنجا رفت.
یکی دیگر را گفتم شبانه، به محل اجرا برگرد و بدون پول هم نیاید. آقای گاتریا، او همسرش را در خانه تنها گذاشته بود و به بهانه ی اینکه دندانم درد می کند، از خانه بیرون زده بود. من پول را از او گرفتم و به جای اینکه به رویای شیرین او، جامه ی عمل بپوشانم، او را ترساندم که اگر اینکار را انجام دهد، به همسرش اطلاع می دهم. او دم خود را بر روی کولش گذاشت و فرار کرد.
به یکی دیگر که از قضا، شهر او را میشناسد، گفتم لباسهایت را از تن خود خارج کن. در حینی که لخت می شد، عکس او را گرفتم و گرگ پیر وارد عمل شد. او را مجاب کرد، اگر پول زیادی خرج نکند، عکس اش را در تمام شهر پخش می کنیم. حتی به او گفتم برای من " بع بع " کند تا بگذارم برود. او بدون معطلی، " بع بع " کرد، پول داد و از شر ما خلاص شد.
این جماعت حقشان است، بخدا هر چه کنی حقشان است.
آقای گاتریا، همه که مثل شما نیستند، قدر خودتان را بدانید. شما یک قلب بزرگ دارید و جهان را به جای بهتری تبدیل کرده اید.
تا نامه ی بعدی، تو و قلب بزرگ و مهربانت را به خداوندگارمان می سپارم، دوستار همیشگی شما، مریم.
گاتریا آهی از ته دل کشید و نامه را با افسوس تا کرد و داخل پاکت برگرداند. دوباره قلم را برداشت و به نوشته های قبلی اش اضافه کرد:
_ همدلی بدون اخلاق، کاری است که گرگ پیر انجام می دهد.
این داستان ادامه دارد...