
قسمت صد و بیست و هفتم
رها پشت کافه بار نشسته بود. کافه ای جمع و جور که به پیشنهاد دکتر، اخیرا در گوشه ای از لابی انتظار راه اندازی شده بود.
آنجا یک آبدارخانه بود و چیزی بیشتر از ظرف و ظروفی استیل و فضایی با صندلی های معمولی و یخچالی درب و داغان نداشت. اما حالا با قفسه هایی کوچک از فنجان های رنگی، دستگاه قهوه ساز، یک آسیاب کن چوبی، شیشه های مملو از دانه های قهوه و چند گلدان کوچک، حال و هوای بسیار متفاوتی پیدا کرده بود؛ البته که هیچ شباهتی به کافه ی قدیمی راشا نداشت. نه از امکانات زیاد آنجا برخوردار بود، نه از حضور مشتری ها پر می شد؛ اما با همان امکاناتی که آنجا تهیه شده بود و مواردی که دکتر سعی کرده بود برای رها تدارک ببیند، یک کافه بار ساده، زیبا و کاملا دخترانه، در سالن انتظار ایجاد شد.
درآمد چندانی نداشت، اما برای رها همان اندازه کافی بود خوشحال تر از همیشه شده باشد. رها بابت این موضوع قدردان دکتر بود.
برای اولین بار و بعد از مدت ها، چیزی به خودش تعلق داشت و شغلی که مجبور نبود به خاطر دستور کسی انجام دهد. نام کافه بار، شده باد کافه رها. مشتری ها هر چند تک و توک، نزد او می آمدند، اسمش را صدا می زدند و لحظاتی چند کنار پیشخوان می ایستادند. همین موارد کوچک، نشانه هایی از بازگشت زندگی بودند.
برای افتتاحیه، رها و دکتر، پشت پیشخوان نشستند و هر دو نفر اولین قهوه ی کافه بار جدید را نوشیدند. بعد، گفت و گویی میانشان شکل گرفت که حالا در ذهن رها دوباره مرور میشد:
_ می تونم همیشه بهت بگم الیاس؟
دکتر گفته بود:
_ بله، من زنده به القاب نیستم.
رها ذوق کرد.
_ تو چرا اینقدر خوبی؟
_ چرا اینو میگی؟
_ چون تو منو از مرگ نجات دادی و مسیر درمان جسم و روانم رو در پیش گرفتی و حتی برام کافه بار درست کردی.
_ ولی من فقط به وظایف انسانی خودم عمل کردم.
_ ولی در مورد من فکر نمی کنی کمی فراتر از حد معمول رفتی؟
دکتر ترجیح داد سکوت کند. رها دستانش را به آرامی بر روی دست دکتر قرار داد و ادامه داد:
_ کارات فراتر از وظیفه هست، تو منو یاد گاتریای پدر میندازی.
دکتر بلافاصله گفت:
_ با چیزایی که از گاتریا می دونم، من انگشتِ کوچکِ آن خردمند هم نبودم.
چشم های رها از اشک پر شدند. تصویر پدر کاملا تصویری دو گانه بین بودن یا نبودن بود. گفت:
_ مرد بزرگی که جلوی گلوله ها قرار گرفت و به جای من آسیب دید و من نمی تونم بابت این موضوع خودمو ببخشم.
دکتر گفت:
_ او فقط به وظایف پدرانه اش عمل کرده. هرکسی جای او بود همینکارو می کرد. او انتخاب کرد که دخترش آزاد و رها باشد و خودش بهایش را بپردازد.
رها هر بار که پلک می زد، دانه های اشک از گوشه ی چشمانش سرازیر میشدند.
_ دلم براش تنگ شده.
دکتر کمی به جلو خم شد.
_ می تونی براش یه نامه بنویسی.
_ ولی اگه گاتریا کشته شده باشه چی؟
_ گفتم که، براش یه نامه بنویس و به خونه تون ارسال کن.
_ ولی اگه هیچ وقت کسی نباشه اون نامه رو تحویل بگیره چی؟
دکتر نگاهش را به چشمان رها دوخته بود.
_ خرد هیچ وقت نمی میره رها، تو نامه رو بنویس و بفرست. زنده یا مرده، نامه را خواهد خواند.
_ تو از کجا مطمئنی؟
دکتر آهسته نفس کشید و تصدیق کرد:
_ رها، زندگی همیشه هم با ساز و کار و قوانین نیست. بعضی وقتا، رویدادهاش بدون دلیل و توجیه رخ میدن.
رها قادر نبود جلوی اشک های خود را بگیرد.
_ اگر خدایی وجود داشته باشه، لعنت و نفرین می کنم نخست وزیر و تمام سربازانش رو.
دکتر اضافه کرد:
_ الان نیاز داری فقط روی خودت وقت بزاری. لطفا با هیچ کس وارد بحث نشو. منم کنارت می مونم تا قوی بشی و آماده ی رفتن. یادت باشه، نفرت قلبت رو سنگین می کنه.
_ چشم.
_ همین امشب نامه رو شروع کن. پیشنهاد می دم در نامه، از روزگاری که گذراندی ننویسی. گاتریا ناراحت میشه. بگو خوبی و در کشتی ناخدا شیانا هستی و افق زیبایی روبروی تو روشن شده. باشه؟
_ چشم.
_ به پدر بگو ممنون که منو به این دنیا آوردی. باشه؟
_ چشم.
رها مثل یک پرنده ی کوچک خودش را در آغوش دکتر انداخت. دکتر آغوش پدرانه اش را باز کرد و هر دو برای چند لحظه سکوت کردند.
رها گفت:
_ خیلی دوست دارم الیاس. می تونم الیاس پدر صدات کنم؟
دکتر عمیقا لبخند میزد:
_ اگر اینو می پسندی، منو صدا بزن الیاس پدر. من خیلی دلم می خواست یه دختر کوچولو داشته باشم مثل تو که کلا تو یه نعلبکی جا بشه.
رها زد زیر خنده، اما دوباره از فشار دلتنگی خاموش شد.
_ راستش دلم می خواد برگردم پیش گاتریا.
_ فعلا باید خودت رو از بند خودت رها کنی. وقتش که شد، بهت می گم. منتهی قبلش باید بهت یه نکته ای رو بگم.
رها ابروهایش را بالا برد.
_ چه نکته ای رو؟
دکتر رفت سر اصل مطلب:
_ می خوام بهت راه برگشتو نشون بدم.
_ الان؟
_ آره. حاضری؟
رها بدون مکث پاسخ داد:
_ بریم.
هر دو نفر دستان یکدیگر را گرفتند و از لابی خارج شدند. دو تایی شهر را تا رسیدن زمان تاریکی پرسه زدند. شهر کم کم وارد ساعات شبانه شده بود. چراغ مغازه ها روشن شده بودند و مردم جلوی ماشین های فروش غذای بیرون بر ایستاده بودند و برخی دیگر، روی صندلی های بیرونی کافه ها مشغول گفت و گو بودند.
_ هیچ وقت بهت گفتم شهر شما یه جوریه؟
_ چطوری حسش کردی؟
_ خیلی نوستالوژیک. انگار اینجا زندگی کودکی های من دوباره جریان گرفته.
دکتر نگاهی به خیابان انداخت و گفت:
_ با مردمی پر جنب و جوش که تمام اندوخته هایشان را آخر شب در کافه و رستوران و گردش خرج می کنند. اینجا همیشه بهم فرصتی برای تفکر داده.
_ دقیقا.
برای شام، رها دو تا همبرگر دست ساز از دکه های فروش غذای خیابانی سفارش داد و هزینه اش را حساب کرد. بعد، سیگار برگ را امتحان کردند و از یکی دیگر از دکه های خیابانی، چای زغالی خریدند و میل کردند. تقریبا از سراسر آن پیاده روی سنگ فرش شده، بوی زغال و چای و قهوه شنیده میشد.
سرانجام، با راهنمایی دکتر، به جایی رسیدند که به رها گفته شده بود. جایی که ساختمان ها تمام شده بودند و جمعیت زیادی رفت و آمد نمی کرد.
_ اینجا؟
_ جایی که افتاده بودی اینجا بود.
_ واقعا؟
_ بله، از اون بالا.
و رها سر را بالا آورد و از ارتفاع دیوار سنگی روبرویش حیرت کرد. یک رشته کوه وسیع و بلند بود که انگار مثل دیواری دفاعی تمام شهر را دور زده بود. قله ها انگار از ابرها گذشته بودند و تاریکی تمام قله ها را پوشانده بود.
رها چند قدم عقب رفت.
_ من از اون بالا اومدم؟
دوباره و با انگشت به بالای آن دره اشاره کرد.
_ نیومدی، سقوط کردی.
رها حرفی برای گفتن نداشت.
_ واقعا خوش شانس بودم که هنوز زنده ام.
دکتر به ارتفاع اشاره کرد و گفت:
_ اینقدر که هنوز باور نمی کنم زنده ای. زنده بودنت دلیل داره رها.
_ یعنی من مهم هستم؟
_ البته که منظورم این نبود که مرده ها مهم نبودن. ولی زنده بودنت در چنین حادثه ای، موضوعی بود که منو به فکر وا داشته. من مفتخرم که بخشی از این تصمیم روزگار بودم، بخشی از تجلی زنده ماندن تو.
_ حس عجیبی بهم دست داد.
_ و باید حقیقتی رو اعتراف کنم، حقیقتی که وقتش رسیده بدونی. حقیقتی که قبل از بازگشت باید بدونی.
_ چه حقیقتی؟
دکتر اینبار مستقیم به چشمان رها نگاه کرد.
_ تو به من اعتماد داری؟
_ خیلی.
دکتر آب دهانش را قورت داد و گفت:
_ پس باید بدون اینکه بلیط برگشت تهیه کنی، برگردی.
_ یعنی چی؟
_ یعنی دقیقا از همین مسیری که سقوط کردی، حالا باید صعود کنی.
رها فکر کرد کسی با او شوخی می کند.
_ الیاس؟ منو ایستگا کردی؟
_ تو که گفتی بهم اعتماد داری. نگفتی؟
_ هنوزم میگم؛ ولی این دیوانگیه.
و دکتر با دست مسیر سقوط را دوباره به رها نشان داد و گفت:
_ از همین راهی که سقوط کردی برگرد.
_ شوخی نکن الیاس.
_ شوخی نمی کنم. باید همین مسیری که ازش سقوط کردی رو دوباره بری بالا.
_ مگه من کوهنوردم؟
و دکتر حرف دیگری اضافه نکرد.
او راه افتاده بود.
_ من مریض دارم، باید برگردم، گفتنی ها گفته شده.
رها داد زد:
_ الیاس؟ میگم راه برگشت کجاست؟
دکتر حتی برنگشت.
_ همون راهیه که ازش سقوط کرده بودی.
_ یعنی این صخره ی به این صعب العبوری رو باید راست برم بالا؟ مگه من یوزپلنگم؟
_ البته که می تونی بلیط برگشت بگیری و در حالی که روی صندلی لم دادی برگردی. ولی من توصیه نمی کنم.
_ چرا؟
دکتر اینبار ایستاد برگشت از شانه به رها نگاه کرد و گفت:
_ چرای این موضوع رو سالها بعد از انتخاب راهی که رفتی، می فهمی.
مکالمه پایان گرفته بود. آنها به آرامی مسیر بازگشت به ساختمان درمان را در پیش گرفتند. در طول راه، رها چند بار به پشت سر خود نگاه کرد. کوه همچنان آنجا بود، عظیم، ترسناک، تاریک و صعود ممکن نبود.
_ گاهی اوقات درکت نمی کنم.
_ می دونم.
_ چرا ازم می خوای مثل یه یوزلنگ رفتار کنم؟
_ من فقط ازت یه چیز خواستم، که بری بالا.
به ساختمان درمان رسیدند. از لابی گذشتند و هر کدام سراغ مشغله های خود رفتند. رها تمام شب های بعد از آن ملاقات را به صعود می اندیشید، اما حتی در رویا تصور بلندای کوه ترسناک بود.
در فکر بود که ناگهان صدایی او را به خود آورد. نگهبان شیفت شب بود.
_ یه قهوه می دی سر برج پولشو بدم؟
_ آره، چرا فکر می کنی اینکارو نمی کنم که با شک می پرسی؟
_ آخه واسه شمام سخته دیگه.
_ هیچم سخت نیست، می دم قهوه هر وقت هوس کردی. کافیه بهم بگی.
رها از روی صندلی بلند شد تا قهوه را آماده کند.
_ آبجی؟
_ جانم؟
_ تو که باز موهاتو ریختی بیرون؟
اما رها از شنیدن این حرف عصبانی نشد. مدت ها قبل، شنیدن همین جمله کافی بود تمام روزش خراب شود. شاید با خشم جواب می داد، شاید بحث می کرد، ناسزا می گفت و گلاویز می شد و یا ساعت ها در ذهن با آن کلنجار می رفت؛ اما آن شب چیزی در او تغییر کرده بود.
توضیح داد:
_ تو همونقدر از مملکت سهم داری که من. پس پیشنهاد می دم به جای خزعبلات درباره ی موهای من، از زیبایی شهر لذت ببری. شهر با آدمها و طنازی امثال ما قشنگ میشه، نه با ساختمون ها و ریش و پشم شماها.
و عمدا با تکان سر، موهای خودش را چند بار موج جانانه ای داد. نگهبان بلافاصله صورت خود را برگرداند و به تلویزیون قفل کرد. گفت:
_ آبجی تو خیلی مهربونی، از روزی که اینجا رسیدی، خیلی با کلاس کردی اینجارو و قهوه هاتو همه دوس دارن. فقط همین زلفتو تاب می دی بد میشه.
_ خب، تو تلوزیونتو نگاه کن و فکر کن من نیستم.
_ خود دانی.
رها پرسید:
_ راستی، تک می خواستی یا سنگین؟
_ سنگین.
_ باشه.
به اندازه ی کافی، دانه های قهوه را داخل ظرف ریخت.
_ در مورد قهوه هام چه نظری داری؟ اینو بگو.
نگهبان بدون اینکه از تلوزیون چشم بردارد، توضیح داد:
_ بیداری رو برام آسون کرده.
_ زمانی من بهترین قهوه های شهر رو درست می کردم با بهترین تزئینات. باورت میشه؟ اینجا امکانات ندارم.
_ مطمئنم همینطور بوده که میگی.
رها در حینی که داشت دانه های قهوه را آسیاب می کرد، به این موضوع رسید که چیز دیگری هم عوض شده، چیزی در او تغییر کرده و آن هم این بود: او برای اولین بار توانسته بود گذشته را بیاد بیاورد، با تمام جزئیات اما این یادآوری بدون احساس درد همراه بود، البته غیر از احساس دلتنگی برای فقدان عزیزان.
قهوه آسیاب شد و نگهبان از بوی قهوه ای که در فضا بلند شده بود، مسخ شد و گفت:
_ ولی خوش بحال شماها. جوونی، واسه خودت کاسبی داری و مثل من مجبور نیستی تمام زندگیتو کار کنی.
رگه هایی از حسرت در صدایش تاب می خوردند.
رها گفت:
_ مرسی از دکتر که اجازه داد برای خودم اینجا کافه بار بزنم و قهوه بفروشم.
_دکتر درسته که خیلی خشک و جدیه، ولی دل بزرگی داره. یادم نمیاد حقوق یکم به یکم من، بشه دوم. سر وقت می ده همیشه.
_ کاش از این آدم ها کلی بودن.
_ البته آبجی، خودتم جَنَم داشتی، قبول کن.
_ خب تو هم واسه خودت یه کاری دست و پا کن.
_ زندگی خیلی سخته آبجی. بخدا حقوقم هفته ی اول تموم میشه. سرمایه برای شروع هیچ کاری نتونستم جمه کنم.
رها کاملا او را درک می کرد. همانطور که داشت فنجان را زیر خروجی قهوه ساز می گذاشت، گفت:
_ همینقدر می دونم که این زندگی، حق ما نبود.
صدای قهوه ساز بلند شد و قهوه آماده شد. رها فنجان را با احتیاط برداشت و روی پیشخوان، جلوی نگهبان گذاشت.
_ بفرمایید، نوش جان کنید.
نگهبان از صفحه ی تلویزیون چشم برداشت و سعی کرد چشمانش به چهره ی رها نیفتد.
_ مرسی آبجی. بزن تو حسابم.
_ باشه حالا نمی خواد به این چیزا فکر کنی.
نگهبان جرعه ای قهوه مزه مزه کرد و ادامه داد:
_ واقعا کاش این شهرگردان انتخاب نمیشد، اینم بی عرضه از آب دراومد، بدبخت ترمون کرد بخدا.
رها با افسوس سر خود را تکان داد و کنایه زد:
_ آب از چشمه گلالوده مرد، شهرگردان خر کیه. کس دیگه ای رو باید یَقه کنی.
و ناگهان حرف دکتر را به یاد آورد که گفته بود:
_ الان نیاز داری فقط رو خودت وقت بزاری، با هیچ کس وارد بحث نشو لطفا، فقط به فکر رشد خودت باش، منم کنارت می مونم تا قوی بشی و آماده ی رفتن. یادت باشه، نفرت قلبت رو سنگین می کنه.
رها حرف دیگری نزد و نگهبان شب نایستاد. گویا حواس او جلب برنامه ای شده بود که تازه آن ساعت از شب آغاز شد. نگهبان، فنجان قهوه را در دست نگه داشت و به طرف جایگاه خود رفت، به طرف لابی انتظار تا از پشت شیشه های دودی اتاق، برنامه را تماشا کند.
سالنی گرد و بسیار بزرگ که همه ی بیمارانِ تمام طبقات این ساختمان درمانی، در بدو ورود باید آنجا می نشستند و راهنمایی می شدند و شماره رزرو می کردند.
با اینکه کافه بار دور تر از لابی انتظار بود، صدای تلویزیون را واضح و بلند می شنید؛ تلویزیونی که آن لحظه داشت نخست وزیر را نشان می داد و این بخش اجتناب ناپذیر شغل جدیدش بود.
در آن برنامه، نخست وزیر لباس یکدستی پوشیده بود، لباسی سفید، تمیز و براق؛ دوربین از فاصله ای نزدیک حرکات او را دنبال می کرد. او داشت در میان باغی پر از گل و دار و درخت راه می رفت و با دست، برگ های درختان را نوازش می داد. گلها را بو می کشید و آبی آسمان را ستایش می کرد. یک آهنگ عاشقانه ی غمگین پخش میشد و او در ادامه ی آن برنامه، به نور آفتاب که چهره اش را درخشان تر از همیشه کرده بود لبخند می زد. آدمی بی آزار به نظر می رسید که دلش نمی آمد حتی به مورچه ها آسیب بزند. در ادامه، ترانه ای شروع شده بود که همیشه در وصف نخست وزیر، موزون و آهنگین از شبکه ها پخش میشد:
_ نخست وزیر، طلایی
فدات بشیم خدایی
نخست وزیر، چه نازی
خوشکل و با کلاسی
نخست وزیر، عزیزی
همیشه دلپذیری
اصلا خودت خدایی
همیشه سر پناهی...
رها علی رغم میل باطنی صورت نگهبان شب را تماشا کرد. صورتی که آن لحظه در اوج محبت و نوری که در چشمانش برق می زد برنامه را پیگیری می کرد. دست خود را بر روی سینه قرار داده بود و زیر لب حتما، قربان صدقه ی نخست وزیرش می رفت. برای رها این تصویر، از خود برنامه عجیب تر بود. برنامه ی مدح نخست وزیر که تمام شد، مجری داشت می گفت:
_ مشکل اصلی مملکت ما، حتی امنیت مرزهای قانونی ما نیست، چون حکومت ما در دلها تشکیل شده. حملات ارتش شمالگان و ترور نیست، چون ما تکثیر می شویم. وسعت دریاها نیست، چون آبها ازان خداست. فقر نیست، زیرا مردم برای نان، نخست وزیر را انتخاب نکردند. بچه ها نیستند، خودشون بزرگ میشن. آینده نیست، چون آینده بعد از مرگ مهم است. آبادی نیست، چون آبادی فسق و فجور می آورد و ما را از خدا دور می کند. ارتباطات جهانی نیست، چون سلوک در تنهایی میسر است. اما، اما مشکل اصلی ما، فقط و فقط یک چیز است، موی زنان. هوشیار باشید و از مواضع خودتان کوتاه نیایید حتی به زور، حتی با درگیری.
همان لحظه نگهبان شب و رها هر دو هم زمان به صورت های یکدیگر خیره شدند. نگهبان اینبار اخم کرده بود و از دیدن موهای رها شرمی نداشت. رها احساس می کرد چیزی بسیار بزرگتر از فاصله ی آنها در سالن، بین شان وجود دارد. فاصله ای که پیمودن و رسیدن به یکدیگر تقریبا غیر ممکن بود.
این داستان ادامه دارد...