قومکُشی صرفاً حذف بیولوژیکیای یک قوم نیست. قومکشی اشکال متفاوتی دارد. همانگونه که نسلکشی یک قومْ میتواند نوعی از قومکشی باشد؛ همگونسازی فرهنگی نیز میتواند از اشکال قومکشی باشد. قرار نیست که قومی بهصورت دستجمعی قتل عام شود؛ همینکه فرهنگ و زبانِ خاصی یک قوم با زور بر قومی دیگری تحمیل میشود، نرمترین اما بدترین شکلی از قومکشی است. زبانکُشی یکی از اشکالِ عمدهٔ قومکشی است. در افغانستان دهههاست که ما با سیاستِ زبانکشی روبهروییم. دهههاست که همگونسازی فرهنگی جریان داشته است. سالهاست که فارسیکُشی با شدت و حدت زیادی صورت میگیرد. اما در افغانستان سیاست همگونسازی فرهنگی و سیاست زبانکشی نهتنها که هیچگاه جواب نداده بلکه نتیجهٔ برعکس داشته است. با هر تحمیل فرهنگیای، با هر واژهکشیای و با هر سیاستِ توسعه فرهنگِ قومیای مردم بیزارتر از این سیاستها و نیز اگاهتر به فرهنگ و زبانشان شدهاند و بیشتر از پیش دست به کنشِ فرهنگی برای آزادی زدهاند.

