ویرگول
ورودثبت نام
Mohammad Bashar
Mohammad Bashar«فرزندِ زمین، شهروندِ جهان»
Mohammad Bashar
Mohammad Bashar
خواندن ۲ دقیقه·۵ سال پیش

ذهنیت بدویِ طالبان


لوسین لوی برول در کتابِ «کارکرهای ذهنی در جوامع عقب‌مانده» معتقد بود که دو نوع ذهنیت وجود دارد: ذهنیت حاکم بر جوامع‌ توسعه‌یافته و ذهنیت حاکم بر جوامع عقب‌مانده. او ذهنیت حاکم بر جوامع توسعه‌یافته را ذهنیت منطقی-علمی می‌دانست و ذهنیت حاکم بر جوامع توسعه‌نیافته را ذهنیت پیش‌منطقی-ابتدایی. هر کدام از این ذهنیت‌ها، کارکردهای مستقل و مستقیم خودشان را دارند. او معتقد بود که انسان‌های بدوی و عقب‌مانده، ذهنیت‌شان ابتدایی هستند. ذهنیت‌هایِ ابتدایی توانِ فهم و درکِ پیچیدگی‌های جهان مدرن و پیچیده‌ٔ امروز را ندارند. چنین ذهنیت‌هایی در مقابل تجربه و تغییر نیز بسیار مقاومت می‌کنند؛ تا جایی‌که اگر تجربه‌ای ده‌هابار اعتقادات و باورهای انسان‌هایی با ذهنیت ابتدایی را نقض کند، بازهم در مورد اعتقادات خود بازاندیشی نمی‌کنند و هم‌چنان بر آن‌ها استوار می‌مانند.

طاالبان تحصیل دختران را باعث فساد اخلاقی جامعهٔ اسلامی می‌دانند.
طاالبان تحصیل دختران را باعث فساد اخلاقی جامعهٔ اسلامی می‌دانند.

طالبان چنین انسان‌هایی‌اند. انسان‌های با ذهنیتِ ابتدایی که نه فهمی از جهان پیچیده‌ای امروز دارند و نه درکی از کژکارکرهای ذهنیت ابتدایی‌شان. از همین‌روست که طالبان حتا توانایی‌ای درک تغییرِ دو دهه‌ایِ جامعهٔ به‌نسبت پیچیده‌ای مثل افغانستان را هم ندارند و می‌خواهند در چنین یک جامعه‌ای، قوانین بدوی و ابتدایی‌شان را پیاده کنند. نه‌فقط قوانین‌شان بدوی و ابتدایی هستند، بلکه سیاست‌های اقتصادی و اجتماعی و نوع حکم‌رانی‌شان نیز به‌شدت بدوی و پیشاعلمی هستند. ذهنیت‌های ابتدایی به‌درد جامعه‌های شکارچی-گردآورندهٔ پیشامدرن می‌خوردند و کارکرد داشتند؛ در جامعه‌های به‌نسبت پیچیده و مدرن مثل افغانستان اما دارای کژکارکرد هستند. و پیامد‌های کژکارکردی هم آن چیزی‌ست که امیل دورکهایم به آن آنومی اجتماعی و [به‌تبع آن آنومی اقتصادی و سیاسی] می‌گفت. یکی از مهم‌ترین خاست‌گاه‌های زبان‌کُشی و فارسی‌زدایی طالبان، منعِ هنر و موسیقی، همگان‌‌سازیِ جهل و نادانی و محرومیت‌سازیِ دختران از دانش‌آموزی، مخالفت با سفر زنان بدون محرم، حجاب اجباری، ضدیت با علم و اندیشهٔ انتقادی، اشغال اداره‌های تخصصی توسط افراد بی‌سواد و صنف پنجمی، سرکوب آزادی بیان، بازداشت و شکنجهٔ منتقدان و ده‌ها مورد دیگر همین ذهنیت ابتدایی‌ای طالبان نسبت جامعهٔ افغانستان امروزی و ناتوانی در هضم و درک جامعهٔ به‌نسبت پیچیده‌ای افغانستان است.

ذهنیت ابتدایی، ذهنیت دوقطبی‌ساز هم است. ذهنیتی که پلورالیست و روادار نیست و انسان‌ها را یا خودی و مقدس می‌بینند و یا غیرخودی و نامقدس. دوقطبی‌سازی هم ذهنیتِ مبتنی‌بر عصبیت است. عصبیت نمی‌گذارد که غیرخودی‌ها چشم‌باز کنند، تا مبادا پایه‌های ذهنیت و ارزش‌های ابتدایی‌شان را به‌لرزه درآورند. غیرخودی‌ها یا باید برپایهٔ قوانین و ارزش‌های ابتدایی و بدوی‌شان زندگی کنند و یا سرکوب و مورد خشونت قرار بگیرند. سرکوب و خشونت نیز برپایهٔ نامقدس‌سازی‌ای دیگری صورت می‌گیرد. ذهنیتِ طالبان نیز ذهنیت دوقطبی‌ساز و مبتنی‌بر خودی و غیرخودی است. ذهنیت ابتدایی‌ای طالبان اگرهم کارکردی داشته باشد برای خودی‌هاست. چراکه خودی‌ها به‌خاطر همین ذهینتِ ابتدایی‌ای مشترک‌شان خودی شده‌اند و تداوم وضعیت‌شان نیز بسته به کارکرد ذهنیت‌ بدوی‌شان برای خودشان است.



۸
۰
Mohammad Bashar
Mohammad Bashar
«فرزندِ زمین، شهروندِ جهان»
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید