لوسین لوی برول در کتابِ «کارکرهای ذهنی در جوامع عقبمانده» معتقد بود که دو نوع ذهنیت وجود دارد: ذهنیت حاکم بر جوامع توسعهیافته و ذهنیت حاکم بر جوامع عقبمانده. او ذهنیت حاکم بر جوامع توسعهیافته را ذهنیت منطقی-علمی میدانست و ذهنیت حاکم بر جوامع توسعهنیافته را ذهنیت پیشمنطقی-ابتدایی. هر کدام از این ذهنیتها، کارکردهای مستقل و مستقیم خودشان را دارند. او معتقد بود که انسانهای بدوی و عقبمانده، ذهنیتشان ابتدایی هستند. ذهنیتهایِ ابتدایی توانِ فهم و درکِ پیچیدگیهای جهان مدرن و پیچیدهٔ امروز را ندارند. چنین ذهنیتهایی در مقابل تجربه و تغییر نیز بسیار مقاومت میکنند؛ تا جاییکه اگر تجربهای دههابار اعتقادات و باورهای انسانهایی با ذهنیت ابتدایی را نقض کند، بازهم در مورد اعتقادات خود بازاندیشی نمیکنند و همچنان بر آنها استوار میمانند.

طالبان چنین انسانهاییاند. انسانهای با ذهنیتِ ابتدایی که نه فهمی از جهان پیچیدهای امروز دارند و نه درکی از کژکارکرهای ذهنیت ابتداییشان. از همینروست که طالبان حتا تواناییای درک تغییرِ دو دههایِ جامعهٔ بهنسبت پیچیدهای مثل افغانستان را هم ندارند و میخواهند در چنین یک جامعهای، قوانین بدوی و ابتداییشان را پیاده کنند. نهفقط قوانینشان بدوی و ابتدایی هستند، بلکه سیاستهای اقتصادی و اجتماعی و نوع حکمرانیشان نیز بهشدت بدوی و پیشاعلمی هستند. ذهنیتهای ابتدایی بهدرد جامعههای شکارچی-گردآورندهٔ پیشامدرن میخوردند و کارکرد داشتند؛ در جامعههای بهنسبت پیچیده و مدرن مثل افغانستان اما دارای کژکارکرد هستند. و پیامدهای کژکارکردی هم آن چیزیست که امیل دورکهایم به آن آنومی اجتماعی و [بهتبع آن آنومی اقتصادی و سیاسی] میگفت. یکی از مهمترین خاستگاههای زبانکُشی و فارسیزدایی طالبان، منعِ هنر و موسیقی، همگانسازیِ جهل و نادانی و محرومیتسازیِ دختران از دانشآموزی، مخالفت با سفر زنان بدون محرم، حجاب اجباری، ضدیت با علم و اندیشهٔ انتقادی، اشغال ادارههای تخصصی توسط افراد بیسواد و صنف پنجمی، سرکوب آزادی بیان، بازداشت و شکنجهٔ منتقدان و دهها مورد دیگر همین ذهنیت ابتداییای طالبان نسبت جامعهٔ افغانستان امروزی و ناتوانی در هضم و درک جامعهٔ بهنسبت پیچیدهای افغانستان است.
ذهنیت ابتدایی، ذهنیت دوقطبیساز هم است. ذهنیتی که پلورالیست و روادار نیست و انسانها را یا خودی و مقدس میبینند و یا غیرخودی و نامقدس. دوقطبیسازی هم ذهنیتِ مبتنیبر عصبیت است. عصبیت نمیگذارد که غیرخودیها چشمباز کنند، تا مبادا پایههای ذهنیت و ارزشهای ابتداییشان را بهلرزه درآورند. غیرخودیها یا باید برپایهٔ قوانین و ارزشهای ابتدایی و بدویشان زندگی کنند و یا سرکوب و مورد خشونت قرار بگیرند. سرکوب و خشونت نیز برپایهٔ نامقدسسازیای دیگری صورت میگیرد. ذهنیتِ طالبان نیز ذهنیت دوقطبیساز و مبتنیبر خودی و غیرخودی است. ذهنیت ابتداییای طالبان اگرهم کارکردی داشته باشد برای خودیهاست. چراکه خودیها بهخاطر همین ذهینتِ ابتداییای مشترکشان خودی شدهاند و تداوم وضعیتشان نیز بسته به کارکرد ذهنیت بدویشان برای خودشان است.