به عقیدهٔ زوجسان لیو، مردمشناسِ سویسی «هویت افغانها در اول قومی، سپس اسلامی و در آخر ملی است». این عقیده، گرچند که در مورد بخشی بزرگی از تاریخ افغانستان صدق میکند؛ در مورد بخشی مهمِ دیگری از تاریخ افغانستان اما برعکس است. یعنی در برههای از تاریخ سیاسی و اجتماعی افغانستان، قومیت حرف اول را میزد و بعد از آن اسلامیت مطرح بود، مثلا در زمان کمونیستها، حامد کرزی و اشرفغنی و در برههای دیگری از تاریخ، اسلامیت مهمتر و بعد از آن قومیت مطرح بود، مثل دوران عبدالرحمنخان، طالبان و... . «افغانیت و اسلامیت» یا «اسلامیت و افغانیت» همیشه در تاریخ افغانستان حرف اول و آخر را زدهاست و اکنون نیز بدبختیارانه چنین است. در طول تاریخ، سیاستهای حاکمانِ افغانستان مبتنیبر همین دو ایدئولوژیِ ویرانگر بودهاند؛ اما با این تفاوت که گاهی «اسلامیت» غلبه داشته و گاهی هم «افغانیت».

افغانیت یعنی برتری و محوریت افغانها (پشتونها) بر اقوام دیگرِ افغانستان؛ یعنی سلطهٔ قومی پشتونها بر دیگران، چون این حق پشتونها اند که چنین سلطهای داشته باشند. اسلامیت هم یعنی برتری و محوریت اسلام بر همه چیز. هر چیزی باید براساس اسلام سنجیده شود و صورت بگیرد؛ چراکه اسلام دین کامل است. وقتیکه این دو عنصر شوم و ویرانگر که مبتنی بر فاشیسم قومی و دینیاند، باهم مخلوط شوند، نتیجهاش آن چیزی میشود که ما در طول تاریخ افغانستان دیدهایم یا دستکم همین اکنون در هیأت گروه بنیادگرای طالبان میبینیم. اسواساس گروه طالبان، همانگونه که انس حقانی گفته است: اسلامیت و افغانیت است. بازگشت به تاریخ صدر اسلام و طرحریزی سیاستها برمبنای قوانین صدر اسلام و نیز اختلاط این اسلامیسم با پشتونیسم (ارزشهای پشتونها مثل زبان، فرهنگ، مذهب، علمستیزی، خشونتگرایی، قدرتطلبی، قبیلگی و..) و تشکیل یک جامعهٔ سراسر اسلامی و پشتونی، هدف و آرمانیست که گروه طالبان و حامیان قومی و دینیاش در سر میپرورانند و در عمل نیز دارند پیاده میکنند. برای طالبان اسلامیت در اولویت است و بعد از آن افغانیت. هر آنچه که از دایرهٔ این دو عنصر بیرون و مبتنیبر این دو نباشد، نهتنها پذیرفتنی نیست، بلکه باید با آن به مبارزه برخاست. از همین جهت است که طالبان و حامیاناش، حقوق زنان را پایمال میکنند؛ مکتبها و دانشگاهها بستهاند؛ آزادی بیان و اندیشه در نطفه خفه شدهاند؛ اقوام دیگر را نهتنها که در ساختار قدرت شریک نمیکنند، بلکه آنها را سرکوب میکنند؛ حمامهای عمومی زنانه را بسته کردهاند؛ سر مانکنها را در فروشگاهها بریدهاند؛ دیگراندیشان و فعالان مدنی را تحت تعقیب قرار دادهاند و دهها مورد اینچنینیای دیگر؛ چراکه اینها بیرون از دایره اسلامیت و افغانیتاند. دو هویتی که با ازوداجشان، فرزندان ناخلفی همچون جنایت و خشونت و ویرانگری متولد کردهاند.