جان، سرباز ارتش امریکا، به تازگی دورۀ چتربازی خود را به پایان رسانده. او بی صبرانه منتظر است سنجاق چتربازی خود را بالاخره دریافت کند.
در نهایت افسر مافوقش آن قدر محکم سنجاق را روی سینه جان فشار میدهد که گوشتش سوراخ می‌شود! از آن زمان، جان در هر موقعیتی دکمه ی پیراهن خود را باز میکند تا جای آن زخم را نشان بدهد.
چند دهه بعد، او تمام خاطرات و یادگاری های خود را از زمان حضورش در ارتش دور انداخته، جز همان سنجاق کوچک که در یک قاب مخصوص در سالن خانه اش آویزان است. جان قربانی توجیه تلاش است.
وقتی توان بسیاری در یک کار صرف میکنی، تمایل داری نتیجه‌اش را بیش از مقدار واقعی ببینی.
از آن جا که جان به خاطر سنجاق چتربازی درد کشیده بود، آن نشان از تمام جوایز برایش ارزشمندتر بود.
توجیه تلاش یک نمونۀ خاص از ناهماهنگی شناختی است. ایجاد یک سوراخ در سینه به خاطر یک نشان افتخار ساده معمول به نظر نمی‌رسد. مغز جان این نبودِ توازن را با دادن ارزش بیش از حد به سنجاق جبران میکند و آن را از یک چیز بی‌ارزش به یک جسم نیمه مقدس تبدیل میکند!
تمام این اتفاقات ناخودآگاهند و جلوگیری از آن مشکل است. حالا که دربارۀ توجیه تلاش آگاه شده‌ای، می‌توانی پروژه‌های خود را منطقی‌تر ارزیابی کن.
این کار را امتحان کن: هر وقت زمان و تلاش بسیاری صرف کاری کردی، به آن نگاه کن و نتیجه اش را ارزیابی کن؛ فقط نتیجه آن را.
رمانی که پنج سال پیش ویرایشش کرده‌ای و هیچ ناشری چاپش نمی‌کند؛ شاید اصلاً ارزش بردن نوبل ندارد. مدرک ام‌بی‌ای که برای آن به زحمت افتاده‌ای؛ آیا آن تلاش‌ها را به کسی توصیه میکنی؟
و دختری که سال ها به دنبال او هستی؛ آیا واقعا از دختر مجرد دیگری که بلافاصله به تو بله خواهد گفت بهتر است؟!
منبع:
کتاب هنر شفاف اندیشیدن | رولف دوبلی
