روزی در آینهای بیقاب، با خودم روبهرو شدم. نه آینه حرفی برای گفتن داشت و نه من اصراری برای دانستن. فقط فاصلهای کوتاه بود؛ قدمی میان من و تصویری که نه شبیه گذشته بود، نه وعدهای از آینده. او، آن سوی سکوت ایستاده بود؛ شبیه من، اما انگار از جنسی دیگر. حضورش بوی خاک بارانخوردهای را میداد که سالها در انتظار شکفتن مانده، و در چشمهایش آنقدر حرف بود که زبان از گفتن باز میماند. گویی راز مغمومِ آبی در او حلول کرده بود، بیآنکه خودش بداند وارث چه زخمیست.
ردی از بودنش بر دیوارههای درونم نشست؛ و من، در کشاکش میان تماشای او و پنهان ماندن از او، فهمیدم که داستان باید از همینجا شروع شود. از لحظهای که حقیقت، دیگر در واژهها نگنجید و چشمها، زبان تازهای برای روایت یافتند. او نه آمده بود تا چیزی بگوید، بلکه آمده بود تا مرا به یاد آورَد؛ به یاد آن ریشهی فراموششدهای که در هیاهوی "بایدها" گم شده بود.
مقدمهای نیست، شرحِ دیداریست در برزخ میان بودن و نشدن. جایی که فاصلهای کوتاه میان دو "من" در دل سکوت، جهان تازهای میسازد. جهانی که قلم، باید آن را بکاود، نه برای کشف، که برای به یاد آوردن...
...
پیش از من، زادنِ دختر و تولد آن اندوهی خاموش بود که در ژرفای نگاه مادران رسوب میکرد و لبخندِ پدران در مواجههاش سردتر از سرمای زمستانِ بیپایان بود. مرد، وارث آفتاب، صاحب نام، صاحب نان، صاحبِ صدا و زنها، وارث سکوت و شرم و ساکتتر از سایهی خویش بودند. دختران در طالع نحسِ خویش به دنیا میآمدند تا نه به رسم بودن که به آیینِ صرفنظر زندگی کنند و برای کنار گذاشته شدن زاده میشدند. سطرهای شناسنامه مذکرانه نوشته میشد و دختر چیزی میان افسوس و تحمل بود.
گویا افتخار، تندیس پسران و حسرت، پردهپوشِ حضور دختران بود. مهرِ مادران نثار نوزادانی میشد که صدایشان بوی مردانگی میداد. دختر نه حق پرسیدن داشت، نه جرئت پاسخ. نامش را آهسته نجوا و بودنش را در چینِ چادرها پنهان میکردند. او برای سکوت ساخته میشد، و برای صبر و انکار خویشتن پرورش مییافت. و آنگاه که گریه میکرد، اشکش ننگ نبود، که عادت بود.
دختر بودن سوء تفاهمی ژنتیکی شمرده میشد که خاندانها با لبهای بسته و قلبهایی خالی از مهر از کنار آن میگذشتند. من در طلقِ تارِ بیمارستانی سرد به دنیا آمدم. لحظهای میانِ تردیدی عمیق، جایی میان دو لعن و یک آهِ پنهان.
دختر شدم، نه از دلِ خواستِ خود، که از تقدیرِ آسمانی که بر دوشِ خاک سنگینی میکرد. دختر ماندم، نه از روی اختیار، که از روی اجبارِ بودن، که باید در دنیایی که نامِ من را نمیخواست زندگی میکردم. مادرم، نیمجانتر از رؤیای زنی که دیگر هیچگاه دختری را در آغوش نمیخواست. نگاهش از تردیدِ بهوجود آمدنِ من پر بود. افتادم بر آغوشی غریب که گهواره نشد اما یقینا از مهر مادر کمتر هم نبود. بهار نبود، اما شکوفهای شدم بر شاخهای که سرِ بریدن در سرنوشتش بود.
آن دم نه چراغی روشن شد و نه کسی نامم را بر زبان آورد، نامی که بماند.
هفتماهه، در آستانه زندگی، نزدیکتر به ترکِ مرزِ زندگی و با تنِ ناتمام و گریهای که کسی نمیخواست بشنود و نه خاموش کند، متولد شدم.
آمدم تا هر شب با "اگر" به خواب بروم و هر سحر با "چرا؟" در بیداری بایستم.
خدایِ بیترازو! مگر بودن من چنین گناه سنگینی بود که در همان نگاه نخست سزاوار حذف شوم؟ دختر شدم، دختری که باید خودش را بپرورد، نه از هزاران مهرِ گذرا، که از خاکِ خود برای بودن. دختری که در زمانِ سردِ تردید به دنیا آمدم، و با هر قدمِ خود خواستم زندگی را تغییر دهم و به جای "اگر و کاش" از "هست" بگویم. دختری که نامش در سایهبانِ نادیدهها پنهان شد، و در چشمهای بیرحم از «جای خود» کنار گذاشته شدم. نه کسی با من بود، نه دستانم در دستانِ دیگران جای امید و زندگی مییافت.
در دنیایی پر از هیاهو، من به دنیای خاموش خود مینگریستم. چشمهایم باز بودند، اما نه برای دیدن. دستهایم در جیبهای حقیقت پنهان و لبهایم در سکوتی سنگین، بیصدا میپرسیدند: چه کسی میتواند مرا بفهمد؟
وارد جهانی شدم که هیچ چیز در آن، معنا و کمال واقعی نداشت. بازیهای کودکانه برای من تنها تکرار حرکاتی بیمفهوم بود. لبخندهایی خاموش، اشکهایی بیدلیل، و نگاههایی پر توقع که چیزی از من میخواستند که خودم هم نمیدانستم چیست.
وقتی دیگران میخندیدند و در شادیشان غرق بودند، من در نگاههایی تیز و قضاوتگر به دنبال معنا میگشتم. نه برای یافتن، بلکه برای فهمیدن اینکه چرا باید همیشه در قفسی بیصدا، آهستهتر از دیگران زیست کنم. چشمانم نه به افق، که به تاریکی درونم خیره بود، در جستوجوی نوری که از درون برآید. من کودک بودم اما در دل همان کودک، چیزی بزرگتر در حال تولد بود.
من کودک بودم، اما نه کودکانهها و نه لبخند ساده و بچگانهی جهان و نه سرک کشیدن در دنیای قائدهمندِ روزگار من را راضی نمیکرد. همه میخواستند من باشم، اما نه آنطور که بودم؛ بلکه آنطور که باید میبودم.
همه به دنبال چیزی بودند که نمیدانستند چیست. و من، در تردیدِ بیپایانِ خود، هیچگاه نتوانستم آنچه میخواستند را به دنیای بیحس و بیروح تقدیم کنم. در حواشیِ کودکی، جایی در آستانهی درکِ سکوتِ خود، نه میتوانستم کودک بمانم و نه میتوانستم بزرگ شوم.
و هیچکس نپرسید این کودکِ آرامِ همیشهدر فکر دلش چقدر از سکوت، پُر است...
من جایی شبم را به روز می رساندم که صداها بیشتر برای پنهانکاری بودند تا بیان. خانهمان سکوت نداشت، اما آرامش هم نداشت. حرفها زیاد بود، اما هیچکدام قرار نبود حال کسی را خوب کند. هرکس در خودش فرو رفته بود؛ مثل مسافرانی که اتفاقی کنار هم افتادهاند، بیآنکه قرار باشد مقصد مشترکی داشته باشند. در آن خانه، کسی به کودکی من فکر نمیکرد. نه کسی از بازیهایم میپرسید، نه کسی خندهام را میشنید، و نه اشکهایم را جدی میگرفت. انگار بزرگتر از سنم به نظر میرسیدم فقط چون گریههایم ساکت بود. یاد گرفته بودم احساساتم را قورت دهم، قبل از آنکه دیگران ببینند. چون میدانستم هیچکس وقتِ دیدن ندارد. با خودم بازی میکردم. با سایهها، با خیالها، با صداهایی که از ذهنم میگذشتند و کسی جز من نمیشنیدشان. وقتی کنارم بودند، باز هم دور بودند. محبت مثل پرندهای بود که گهگاه از پنجره میگذشت، اما هرگز لانه نمیساخت. خانه، جای بودن بود، نه جای زندگی. جایی برای خوردن، خوابیدن، و تحمل کردن. هیچکس در فکر رشد کسی نبود. هرکس میخواست فقط زنده بماند، آن هم در گوشهای که کمتر زخمی شود. من هم ساکتتر شدم، گوشهگیرتر. نه از روی خجالت، بلکه برای آنکه بفهمم چطور باید در این محیط جان سالم به در برد. شاید از همان روزها، یاد گرفتم که دنیای من باید از درون ساخته شود؛ که خانهام، دلم باشد، نه دیواری در چهار سوی نامرئی. و شاید همین شد که خیالبافیهای من، جدیترین تکیهگاهم شدند. هیچکس نمیدانست با چه چیزهایی لبخند بر لبم مینشیند. نه رنگی که دلم را روشن میکرد، نه طعمی که خاطره میشد، نه رؤیایی که شبها در سکوت ذهنم پرسه میزد. هیچکس نپرسید، و من نیز آموخته بودم که سکوت، امنترین پاسخ است. بیان خواستههایم برایم شبیه گناهی ناگفته بود؛ میترسیدم اگر بگویم چه دوست دارم، زیادی به چشم آیم. زیادی خواستن، زیادی بودن، و زیادی بودن... یعنی بودنِ اضافه. پس خاموش ماندم، لبخند زدم به چیزهایی که مرا خوشحال نمیکرد، و وانمود کردم که من نیز همانم که آنها میخواهند. آرام به چیزهایی دل بستم که دلبستگیشان پذیرفتنیتر بود. غذاهایی خوردم که دهانم نمیخواست، اما چهرهام باید میپذیرفت. لب به تأیید گشودم، حتی آنگاه که در درونم، انکار میجوشید. هر «دوست دارم»ی که ناگفته ماند، مرا به دورترها پرتاب کرد؛ جایی میان ندانستگی دیگران و انکارِ خودم. سکوت، ردایی شد که تنم را از سرما نمیپوشاند، اما از نگاهها حفظ میکرد. کمکم، خواستههایم را نه فقط پنهان، که فراموش کردم. تا آنجا که روزی ایستادم، میان جمعی از آشناها، و پرسیدم از خود: «من واقعاً چه میخواهم؟»
پاسخی نبود. فقط سایهای از دختری که یاد گرفته بود بودنش را، به شکل نبودن بیازماید. خانهمان دیوار داشت، اما پناه نداشت. سقف بود، اما سایهاش امن نبود. صدای بحثها گاهی آنقدر بلند میشد که مجبور میشدم گوشهایم را بگیرم، اما هیچگاه صدایم آنقدر نبود که کسی بشنود. هر کس در پیِ نجات خود بود. پدر، در سکوتش غرق بود، مادر در رنجهای ناگفتهاش خسته، و برادر و خواهر هایم در خشم و حسرت. هیچکس از دیگری نمیپرسید: «حالت چطور است؟» انگار هرکس باید زخمش را خودش ببندد، بی هیچ دستی، بی هیچ نگاهی. مهربانی در خانهمان، رفتاری مناسبتی بود. نه عادتی، نه نَفَسی. اگر هم گاهی دستی روی شانهام نشست، از روی اجبار بود، نه اشتیاق. در آشپزخانه، صدای برخورد ظرفها از صدای خندهها بلندتر بود. در اتاقها، درها بسته بودند و دلها نیز. ما اهل گفتوگو نبودیم؛ ما اهل تحملِ یکدیگر بودیم، با لبهایی بسته و قلبهایی پر. کودکیام میان ترکهای دیوار قد کشید.
شبهایی بود که از ترس فریادها خوابم نمیبرد. گاهی سکوتهای طولانیتر از جنگ، تلختر مینشستند بر جانم. یاد گرفتم چطور قدم بردارم که صدا نکنم، چطور حرف بزنم که خشم برنینگیزم، چطور نگاه نکنم که کسی نرنجد. کودک بودم، اما باید مثل پیرزنی محتاط زندگی میکردم؛ همیشه با پیشبینیِ طوفانی که شاید هیچگاه تمام نشود. گاهی که سکوت از حد میگذشت، یکی چیزی میپرسید، بیآنکه منتظر پاسخ بماند. کسی حوصلهی شنیدن نداشت. کسی بلد نبود نوازش کند، نه با واژه، نه با نگاه. مهربانی، مثل مهمانیِ ناخوانده، گاهی میآمد و زود میرفت؛ خجول، بیجا، بیمعنا. شاید با آنهایی که باید برای هم پناه می شدیم، هم مثل من، در میان این روزمرگیِ بیگرما، یاد گرفته بودند که دوست داشتنشان را قایم کنند؛ که نیاز نداشته باشند به آغوشی... یا همان پیروی از قانون های نانوشتهی خانهی ما. در آن خانه، غم یک رسم قدیمی بود؛ نشانهی پختگی، نماد فهم، و معیار جدی بودن. لبخند که میزدی، نگاهها سنگین میشد، انگار شادی، سبُکیِ عقل بود و هرکه بخندد، از عمق زندگی بیخبر است.
آدمها یاد گرفته بودند که درد را قاب بگیرند و به دیوار بزنند، اما از خنده بترسند، مبادا سادهلوح به نظر برسند. انگار که رنج، زبان رسمی خانه بود و هرکه جز آن حرفی میزد، بیزبان میشد.
نوجوانیام دورانی بود که روشنایی صبح، هیچ وسوسهای در دل من نمیانداخت. بیدار میشدم بیهیچ دلیلی برای برخاستن، و شب را به بیداریهایی بیثمر میسپردم. تنها پناه روزهایم، صفحهای نورانی بود که مدام با انگشتم ورق میخورد؛ تصاویر بیجان، لبخندهای بیروح، زندگیهایی که شبیه نمایش بودند. به تحسینها شک داشتم و انتقادها را حقیقت مطلق میپنداشتم. واژههای تلخ، تا مدتها در ذهنم جا خوش میکردند، اما مهربانیها را بیصدا عبور میدادم، گویی لایقشان نبودم.
گاه، بیهیچ هشدار، قلبم به بند میافتاد. ضربانها ناهماهنگ میشدند و سینهام، گویی زندانی تنگ، فریاد خاموشی در خود حبس میکرد. دستهایم میلرزید، و جهان دورم محو میشد. نامش را بعدها فهمیدم: حملهی پانیک. آن لحظهها، مرز بین بودن و نبودن را با پوست و استخوان لمس میکردم، بیآنکه کسی بداند.
در من، جنگی خاموش جریان داشت. یک صدای درونی، مدام یادآوری میکرد که کافی نیستم، که باید بهتر، کاملتر، بینقصتر باشم. صدایی دیگر، میخواست فقط لحظهای آرام بگیرد، نفسی بکشد بیآنکه زیر ذرهبین نگاهها باشد. اما همیشه ترس از قضاوت، ترس از دیدهنشدن، ترس از کافینبودن، برنده میشد.
میخواستم دوستداشتنی باشم، اما خودم را نمیپذیرفتم. هر جا که میرفتم، حس میکردم دروغی بر تنم پوشاندهام؛ نقابی از تأییدطلبی، لبخندی وامدار، سکوتی برای بقا. هویتی دوپاره در من قد میکشید؛ نیمی که میخواست آزاد باشد و نیمی که فقط میخواست پذیرفته شود. گاهی از خودم خسته میشدم، از این رفتوبرگشت دائم بین خواستن و نتوانستن، بین شور زندگی و سایهی ناامیدی.
دلم خلوت میخواست، اما از تنهایی میترسیدم. دلم نزدیک بودن میخواست، اما از صمیمیت هم فراری بودم. تعارضی که نه راه عقب داشت، نه دل رفتن. روزی با اشتیاق دنبال زندگی میدویدم، روزی دیگر از زندگی عقب عقب میرفتم.
مثل کسی که میخواهد فریاد بزند، اما حنجرهاش به او خیانت میکند.
و در دلِ آن همه خاموشی، انگار چیزی از من کم شده بود. امید، اشتیاق، یا شاید خودِ من...
فراموش شده بودم، حتی برای خودم.
گاهی خیال میکردم اگر چمدانی داشتم، بیهیچ مقصدی، میرفتم. جایی دور، جایی که نام مرا نمیدانند و انتظارم را نمیکشند. اما هیچکجا نبود، و من در اتاقی که دیوارهایش سکوت را پژواک میکرد، مدام در خودم سفر میکردم.
ذهنم آشفتهبازاری بود از فکرهایی که پشت هم میآمدند و رد میشدند؛ بیدعوت، بیرحم. از خودم میپرسیدم: چرا همینم؟ چرا هنوز اینهمه خالیام با اینهمه بودن؟ چرا هر لبخند، درونم را بیشتر میسوزاند؟
انگار میان خواستن و نشدن، آونگی بودم که مدام تاب میخورد. هر بار تصمیمی میگرفتم، صدای درونم آن را زیر سوال میبرد. هر بار خواستم قدمی بردارم، سایهای از تردید پاگیرم شد. و هر بار که اندکی آرام میگرفتم، صدای خودانتقادی، مرا به بازخواست میکشید: «این کافی نیست، تو کافی نیستی.»
نه اینکه ندانم زندگی چیست. فقط نمیدانستم چطور به آن برسم، وقتی مدام با خودم در ستیزم. وقتی نه خودم را میپذیرم، نه میتوانم کسی جز خودم باشم.
و همهاش را در سکوت زندگی میکردم. مثل بازیگری که همیشه روی صحنه است، بیتماشاگر، بیکف زدن، و بیپایان.
اینکه بخواهم آنچه بر من گذشته را با کلماتی اندوهناک روایت کنم یادداشتهای میان من و شما کلیشه و کساد خواهند شد، شمارش را نمیدانم اما کم خود را بدبخت و نفرین زده نمیپنداشتم.
گویی بعد از آن همه جنگ درونی، نوبت به تسلیم رسیده بود. نه از روی باور، که از خستگی. تحصیل در رشتهی تجربی، انتخابی نبود که با شورِ من همصدا باشد؛ بیشتر شبیه بلی بود، به انتخابی که دیگران بجایم کرده بودند. آنروزها، صدای خودم زیر لایهای از بایدها و بهتر استها خفه شده بود. میگفتند این راه، امنتر است، معتبرتر، عاقلانهتر. و من، با زخمی هنوز باز از نوجوانی، خواستم دستکم اینبار "درست" باشم، اگرچه ندانستم درست برای چه کسی.
در فهرست بیصدای قواعد خانهمان، این قانون نانوشته هم جایی برای خود داشت؛ قانونی که نسل به نسل، بیسؤال و بیتوقف، تکرار میشد. همه میدویدند، بیآنکه بدانند چرا. بهسوی موفقیتی از پیش نوشتهشده؛ گویی نسخهای واحد برای زیستن وجود داشت: پزشکی، مهندسی... چیزی که لبخند خانوادهها را تضمین میکرد، نه آرامش فرزندان را. هرکس شبیه دیگری شده بود؛ تکراری در تقلیدی بیپایان. خواستهها، باید مطابق با توقعات میبود، نه مطابق با قلب. هر آرزویی بیرون از این دایره، انحرافی تلقی میشد؛ لکهای بر پیشانی خانواده. آنچه را خودت دوست میداشتی، تا زمانی که به لبخند مهمانها و مقایسههای فامیل ربطی نداشت، ارزشی نداشت. صدای خواستن، باید شبیه نسخهی قابلقبول میبود. اگر از هنر میگفتم، لبها ساکت میشدند و نگاهها سنگین. پزشکی، نه فقط یک شغل، که وضع موجودِ پذیرفتهشدهای بود برای سربلندیِ ظاهری. کسی نمیپرسید در دل این ردای سفید، دلی هست یا نه؛ مهم این بود که قابش، برای دیوار افتخار مناسب باشد. و من، با رؤیاهای صورتی، در دنیایی که فقط سفید میخواست، زیادی رنگی به نظر میرسیدم. همین کافی بود برای طرد شدن از صف کسانی که با نمره، انسان بودن را میسنجیدند.
ضمن اینکه میدانستم روحم در کجا آرام میگیرد و آگاه از شایستگی در خویش شدم، خوشایند بود اما اینکه خانوادهام دیوانهوار مرا در مسیری دیگر وا میداشتند تا ابدیت برایم تهی خواهد ماند.
آنها تنها نگران قضاوت های کسانی بودند که طرح گنگ و تباه روزگارشان بر همه پیدا بود.
من باید تکلیف رویاهای مخروب شدهام را ابتدا با خودم و سپس با اطرافیان روشن میکردم چرا که قرارگیری در محل اشتباه برایم عذابی بیش نبود و جهنم فلاکت بار را شخصاً در همین دنیا آزمودم.
هر کس با دید منحصر به خودش برای آیندهام تصمیم میگرفت و موفقیت را در آن چیزی میدید که هرگز آن را لمس نکرده بود
درس میخواندم، نه برای کشف، که برای بقا. فرمولها را حفظ میکردم، واژهها را نشخوار میکردم، و هر روز بیشتر از آنچه هستم، دور میشدم. مثل کسی که لبخند میزند وسط میدانی از سؤالهایی که جوابشان را نمیخواهد بداند. گاهی فکر میکردم شاید اگر برگهام پر از پاسخهای صحیح باشد، بالاخره کسی بگوید: «آفرین، تو کافی هستی.»
اما حقیقت این بود که آن همه تلاش، فقط مرا از خودم دورتر میکرد.
و شاید به همین خاطر بود که پیش از آنکه بفهمم چه میخواهم، آموخته بودم چه باید بخواهم. دوازده سال به دنبالِ «x» دویدم، در هزارتوی زنگها و زخمها، میان فرمول و فراموشی، در صفحههای پُر از خطخوردگی و خوابهای ناتمام. گمانم این بود که اگر پیدایش کنم شاید فردا روزی برایم آینده بسازد. گمشدهای که روزی مرا خواهد جُست. نمیدانستم که «x» خودِ منم، نه عددی گمشده، که ریشهام، رشدِ خاموشِ من بود در دلِ تاریکی، در تپشِ هر تلاشِ بیتماشا. و در آخر نه فارغالتحصیل، که به خویش رسیدم؛ فارغی از قیدِ شمارشِ بالهای ملخ و اثباتِ بیپایانِ مثلث، نه اسیرِ برگهای، که در جستوجوی صداییام که از دلِ من برخیزد و جهانی را رنگ بزند بیآنکه اجازه بگیرد.
دیگر تاب زیستن زیر متر نگاه دیگران نبود؛ باید جایی، نه را همچون تیغی آخته بر لب مینشاندم، تا مرز میان خواستنِ خویش و خواهشِ آنان روشن شود.
و از جایی به بعد، دیگر کافی بود. کافی بود تظاهر به خواستن آنچه نمیخواهم. کافی بود زیستن زیر سقفی از توقعات. دیگر نمیشد تمام رؤیاهایم را در چمدان اجبار جا بدهم. آنجا بود که برای نخستینبار با صدای بلند، نه گفتم. نه به مسیری که برایم انتخاب شده بود، نه به تکرار، نه به زندگی زیر نور قضاوتها. تصمیم گرفتم مسیر خودم را بروم، حتی اگر خاکی، حتی اگر تنها.
نویسندگی را از همان کودکی شناخته بودم، چیزی حواشی دوازده سالگیم، درست زمانی که به ارباب رجوع برای پرداخت حقوق بیبهایش، چشم میگفتم. مثل دوستی قدیمی که بیصدا کنارت قد میکشد. اولین باری که فهمیدم نوشتن برایم چیزی فراتر از یک سرگرمیست، شبی بود که دفترچهای کهنه مقابلم باز بود و دستم بیاختیار، مدام روی کاغذ حرکت میکرد.
نمیدانستم چه مینویسم، فقط حس میکردم باید این کلمات را آزاد کنم، وگرنه چیزی درونم گیر میافتد، سنگین میشود. آن شب اولین داستانم را نوشتم: «امید». ساده، خام، اما زنده.
از همان لحظه فهمیدم نوشتن برایم چیزی فراتر از یک علاقه است. نوشتن، راهی برای نفس کشیدن بود. دوازده سالم بود، و در مدرسه مرا با نوشتههایم میشناختند. معلمها، همکلاسیها، حتی آنهایی که کمتر با آنها حرف میزدم، از متنهایم تعریف میکردند. میگفتند استعداد داری، باید شکوفایش کنی.
حالا دیگر آن صدای درون، از خاموشی درآمده بود. نه گفتن، یعنی به خودم بله گفتن. یعنی برگشتن به همان شب، همان دفترچه، همان «امید». یعنی جدی گرفتن چیزی که از من میجوشد، نه از اطرافم تحمیل میشود.
من به عنوان پلههای ترقی از هر آنچه بر من گذشته است مینویسم اما شما به طاق نسیان نگذارید سوز و سختی تمامی اندوه هایی که بر پشت واژههایی امیدوار کننده است.
مرگم باشد اگر بخواهم بگویم آنچه بر من گذشته منحصر به من بوده است و تنها من آنها را تجربه کردهام، نه! گاه اندوهای آدمی مانند ضربههایی که بر روح بیطاقتمان میخورد شباهت دارند و تنها دوام آوردن است که کاسه عمرمان را متفاوت میسازد.
من تا مادامی که بال نداشتم زیستن در این قفس آزارم نمیداد و میدانستم که تنها بنده بودن وظیفه من نیست و باید خودم را صیقل دهم.
از ازل بر این باور بودم که تمام موجودات، تنها به تماشای من در این هستی آمدهاند؛ شاید پوچ و تکان دهنده باشد اما بهتر است بگویم تا آنجایی که خارج از فهم و ادراک بشر باشد برده عقل بودم.
قویتر قدم برداشتم. با هر کلمه، یک تکه از خودم را نجات میدادم. نوشتن، دیگر فقط پناهگاه نبود؛ راهی شده بود برای ساختن، برای فهمیدن، برای زیستن. هر داستان، هر جمله، هر خط، پلی بود میان منِ گمشده و منِ واقعی. نویسندگی، صدایی شد که خاموشش کرده بودند، اما حالا، بلندتر از همیشه حرف میزد.
دیگر آن صفحهی نورانی، جادویش را برایم از دست داده بود. بهجای چرخزدن بیهدف در دنیای مجازی، نگاهم را به واژههایی سپردم که در کتابها زنده بودند. بیشتر میخواندم، عمیقتر میفهمیدم. هر کتاب، نوری بود که از درونم عبور میکرد؛ هر نویسنده، دوستی که دردهایم را بیآنکه دیده باشدم، فهمیده بود. من، به جای سرک کشیدن به زندگی دیگران، به زندگیِ خودم برگشتم ــ در سکوتِ سطرها، میان عطر کاغذ، با قلمی که حالا دیگر لرزشی در آن نبود.
جدا از این ها اما گویی نه گفتن، طعم آزادی داشت. طعمی که وقتی برای اولینبار به موسیقی فکر کردم، دوباره زیر زبانم نشست. صدای ساز، از جایی پنهان در درونم سر برآورد؛ نغمهای که سالها خاموش مانده بود. اما اینبار، مخالفتها شدیدتر بود. صدای خانواده، سنت، ترس، همه در گوشم زمزمه میکردند: «نه، این راه نیست.» اما من، دیگر آموخته بودم که صدای خودم را هم بشنوم. نوازندگی را شروع کردم، نه برای جلبتوجه، نه برای اثبات، بلکه برای همان دلِ خستهای که سالها فقط شنیده بود، بیآنکه چیزی بگوید. ساز، ادامهی نوشتن بود؛ واژههایی که به صدا درآمده بودند. صدای زخمهها، گویی زخمهای کهنه را نوازش میکرد.
کمکم، بیآنکه بفهمم کی، پایم به جهان گستردهی هنر باز شد؛ از واژهها تا صداها، از نوشتن تا نواختن. راهی که شاید دیر آغاز شد، اما از آنِ خودم بود؛ نه تحمیل، نه تقلید.
و من، میان خطوط ناتمام، در حاشیهی بومهایی که هنوز رنگ نگرفتهاند، میچرخم.
دستانم بوی خاک میدهند،نه بوی رنگ.
صدایم شبیه آواز نیست، اما زخمش از همان جنسیست که روزی ترانه خواهد شد.
هنوز چیزی هست که باید بشنوم از دلِ خودم، هنوز شکلی هست که باید بیابد در لرزش انگشتانم، و راهی مانده که تنها با نور ساخته میشود.
نه پایان، که نقطهچینیست برای چیزی که شاید روزی هنر باشد، و راهی که خود برگزیدهام، مسیری که باختن در آن، از بردن در راهی دیگر ارزشمندتر است.