
حضور محترم جناب جهانخان لاهیجانی، تصدقتان؛ هر چه تقلا زدم تا قلم را از نوشتن باز دارم، افاقه نکرد، کار از شصت تدبیر به در شد و لاجرم، نشستم و این اباطیل را بر کاغذ آوردم تا مگر داغ دل را مرهمی باشد، که اگر نگویم جگر سوزد و حالا که دل سرِ رشته را به دست گرفته، دود از سر قلم بلند آمده است. قطع به یقین جنابتان موقوف جریانات حالیه مملکت هست و حقیر بیم از اطاله کلام دارد، آنچه اخبار ایام جاریه است، به توپ بستن مجلس شورای ملی به دست فواحش روس و دستیاری عملهجات حکومتیست در کشتار و قتل آزادیخواهان. محدعلیشاه، حرمت امضای فرمان نگاه نداشت و هر چه از دستش برمیآمد کرد و کار را تا جایی رساند که میرزا جهانگیرخان صوراسرافیل را کنار حوض فوارهی باغشاه طناب به گردن انداختند و خفه کردند در معیت ملکالمتکلمین و قاضی راقی به امر شاه. از یومالتوپ و آن ساعت شوم به بعد، همهچیز گرفتار نحسی غریبی شده و طالع سعد، از مملکت ایران روی برگردانده است؛ درفش حریت با خون شهدای مشروطه هر روز رنگینتر میشود، اما چه سود قربانت؟ بیمناکم که بعد از اینهمه تعرض به ساحت بلند آزادی، اوضاع مملکت هر روز از آنچه در خیالاتمان میپرواندیم دورتر و غریبتر شود. دمغروب، زرینتاج خانم، زوجه مرحوم جهانگیرخان، به دیدار بدریبانو آمد، نشستند توی ایوان و یک دل سیر گریه کردند بی هیچ حرفی. از دلم نیامد جلو بروم به جهت سلام و عرض تسلیت، خودم را میان پنجدری حبس کردم، بیفایده بود؛ صدای اشک ریختنشان را میشنیدم، این اشک سرزمین ایران است که بر خاک میچکد، خون سیاوش است و هر جا که فرو میافتد لالههای واژگون سر بر میآورد. حال غریبیست قربان سرتان؛ دل، آرام نیست، فکریام نکند اینها که همه شنیدیم و گفتیم، افسانه باشد، نکند حُریّت افسانه باشد، نکند رجای عدالت تنها قصهای شیرین بود که به گوشمان خواندند و ما عمری به طلب سراب است که میان این بیابان بلا به تقلااییم. آنهمه خونها که ریخت و آنهمه دارها که سربلند شد از بلندای قامت آزادگان، نکند به هیچ برسد آخر کار. مردم سرشان گرم است به بالا و پایین زندگی، لابُداند و چارهای هم ندارند البته؛ دستشان به پر شالشان است و بند کیسهشان را محکم چنگ زدهاند که بلدیهچی همان چند پول سیاه را هم به غارت نبرد به اقسام وعدهها و بهانهها؛ اشرفی سوار زندگی خلقالله است و مرد و زن را هر کجا که بخواهد میکشاند و میبرد؛ خرد و کلان، از پی این قافله بدو بدو دواناند که عقب نمانند از یکدیگر؛ و آن طرف، هر روز سرو قامت یکی، بر خاک نگونسار میشود از جور جلاد. جانم تلخ است و زهر از قلم میریزد، بیمناکم که وجود مبارکتان را دلآزرده کرده باشم، بیش از این مصدع اوقات نمیشوم؛ همراه مرسوله، یک دستمال بهارنارنج خشک است سفارش بدریبانو که جوف نامه خدمتتان ارسال میشود، بهارهی امسال است و ایشان به دست خودشان یکییکی سوا کردهاند که برسد به دست مبارک، انشالله که مقبول باشد. هر چه گفتیم جز حکایت دوست، در همه عمر از آن پشیمانیم.
بیست و هفتم برج سرطان هزار و دویست و یک خورشیدی