
گاهی هوس میکنم روزمرگیهام را جایی ثبت کنم؛ تکههایی از زندگی که شاید در لحظه بیاهمیت به نظر برسند، اما جمعشان میتواند ردّی از من بسازد. با این حال، همیشه این تردید همراه من است که آیا چنین چیزهایی اصلا برای کسی جز خودم معنایی دارد؟ نتیجهاش این میشود که فرایند نوشتن برای من میان دو قطب معلق میماند: از یک طرف میل به ثبت، از طرف دیگر ترس از بیاهمیتی آنها برای مخاطب. درست نمیدانم مرز میان گفتنی و ناگفتنی کجاست؛ فقط میدانم هر بار قلم را برمیدارم، در دل امیدی هست که شاید همین خردهاتفاقها هم روزی برای کسی روایت شوند.
بخاطر دارم خیلی وقت پیشها تصمیم گرفتم برای تمرین نثرِنویسی، بروم سراغ خواندن مجلهی ترجمان؛ مقالاتی که زبانشان وزن داشت، دقت واژگانی و وضوح معناییشان به چشم میآمد، روایتشان منسجم و درست پیش میرفت، بین لحن و محتوایشان هماهنگی وجود داشت و هر جمله کارکرد خودش را داشت. برای من خواندن ترجمان مثل یک کلاس خصوصی بود: هر پاراگراف، هر اصطلاح ترجمهشده، هر انتخابِ کلمه، انگار نمایشگاهی از نثرِ متین و دقیق بود. موضوع مقالات هم راستش برایم چندان مهم نبود، مهم این بود که با یک متن تراز اول روبهرو بشوم که میشد ازش چیز یاد گرفت؛ ساختار جملهها، ریتم کلام، طرزِ ارائهی مفاهیم. اما متأسفانه اخیراً که دوباره به ترجمان سر زدم، دیدم دیگر خبری از آن کیفیت نگارشی نیست؛ نه از ویراستاریهای سختگیر و دقیق خبری هست، نه از زبانی که یکدست و فاخر جلوه کند. متنها بیشتر شبیه گزارشهای عجولانه شدهاند تا مقالاتی که بشود بهعنوان الگو بهشان تکیه کرد.
مشکل زمانی آشکار میشود که مردم بین آنچه با حواس پنجگانه خود درک و تجربه میکنند، با آنچه بلندگوهای قدرت و سیاست میگویند فاصلهای از بام تا ثریا میبینند. در ایران امروز، به علت عمیق و فراختر شدن شکاف میان دولت و ملت، دولتمردان تقریبا اقتدار بیان گزاره جدی در مورد واقعیت و ناواقعیت و درست و نادرست را از دست دادهاند، لذا آنچه میگویند معکوس فهم میشوند. این واژگونگی تا جایی پیش رفته که حتی خبرهای ساده و پیشپاافتاده هم با بیاعتمادی شنیده میشود. در واقع زبان سیاست در ایران امروز بیشتر شبیه زبانی معکوس است؛ هرچه گفته میشود، مردم معنای متضادش را میشنوند.