
گاهی آدم حس میکند وجود داشتن صرفاً به معنای نفس کشیدن نیست. انگار برای واقعی بودن، باید در ذهن دیگران هم جایی داشته باشی. اما وقتی روزها و هفتهها میگذرند و حضورت هیچ تغییری در جریان زندگی ایجاد نمیکند، این سؤال در ذهنت شکل میگیرد: آیا واقعاً اینجا هستم؟
لحظههایی بوده که وارد جایی شدهام و هیچکس حتی سرش را بلند نکرده. نه به این دلیل که قصد بیاعتنایی داشته باشند، بلکه چون هیچ دلیلی برای توجه وجود نداشته. انگار بود و نبودم تفاوتی ندارد. نه آزردهام، نه ناراحت. فقط متوجه میشوم که در بعضی موقعیتها، حضور یک نفر نه ضرورت دارد و نه خلأیی ایجاد میکند.
در چنین موقعیتهایی، اولین واکنش آدمها متفاوت است. بعضیها در تلاش برای جلب توجه دست به کارهایی میزنند، اما برخی دیگر، آرام و بیصدا عقبنشینی میکنند. انگار که خودشان هم باور کردهاند که نبودنشان چیزی را تغییر نمیدهد.
تنهایی احساسی است که همهی ما در مقاطعی از زندگی تجربه میکنیم. اما وقتی این حس از یک وضعیت گذرا به یک الگوی فکری تبدیل میشود، داستان تغییر میکند. فرد بهجای اینکه از دیگران دور بیفتد، خودش فاصله میگیرد. تلفن را جواب نمیدهد، قرارها را رد میکند، حضور در جمع را سخت و بیهوده میداند. نه از سر خجالت، بلکه به این دلیل که بودنش را ضروری نمیبیند.
اینجا جایی است که مفهوم اجتناب وارد ماجرا میشود. خواندهام که چیزی به نام اختلال شخصیت اجتنابی وجود دارد—نه به این معنا که صرفاً تنها باشی، بلکه به این شکل که از دیده شدن پرهیز کنی، از مواجهه، از امکان اشتباه کردن یا نقد شدن. کسانی که این ویژگیها را دارند، معمولاً:
این وضعیت گاهی بهخاطر تجربیات گذشته شکل میگیرد—مثلاً طرد شدن در دوران کودکی، یا تجربههای ناخوشایند در روابط اجتماعی. اما گاهی هم بهمرور، بهصورت یک عادت شکل میگیرد.
حالا که به این فکر میکنم، متوجه میشوم که بودن یا نبودن به تصمیم شخص بستگی دارد. کسی که دیده نمیشود، دو انتخاب دارد: یا خودش را از یاد ببرد، یا اینکه تعریف تازهای برای حضورش پیدا کند—حتی اگر قرار نیست همیشه در مرکز توجه باشد.
شاید شروع این تغییرات با کارهای کوچک ممکن باشد:
در نهایت، این ما هستیم که انتخاب میکنیم چگونه در این دنیا حضور داشته باشیم. حتی اگر در ابتدا مثل یک سایه به نظر بیاییم، مهم این است که یاد بگیریم چطور خودمان را بهمرور پررنگتر کنیم.