ما هر شب چند ساعت از دنیای اطرافمون جدا می‌شیم. چشم‌هامون رو می‌بندیم و ظاهرا هیچ کاری نمی‌کنیم، ولی در واقع مغز و بدنمون وارد یکی از پیچیده‌ترین فرایندهای روزانه‌شون می‌شن، فرایندی که برای عملکرد مغز و بدنمون ضروریه، خواب
وقتی خوابمون می‌بره چه اتفاقی می‌افته؟
خواب یه وضعیت یک‌دست نیست. مراحل مختلفی داره که به دو گروه اصلی تقسیم می‌شن:
Non-REM و REM
خود Non-REM سه مرحله داره.
در N1 تازه داریم از بیداری وارد خواب می‌شیم؛ خواب سبکه و با کوچک‌ترین چیز ممکنه بیدار بشیم.
بعد وارد N2 می‌شیم که بخش قابل‌توجهی از خواب شبانه‌مون رو تشکیل می‌ده. فعالیت مغز در این مرحله الگوهای خاصی پیدا می‌کنه و بدن کم‌کم بیشتر از محیط اطراف جدا می‌شه.
بعد می‌رسیم به N3 یا خواب عمیق. در این مرحله ضربان قلب، تنفس و فشار خون پایین‌تر میاد و بدن وارد حالت عمیق‌تری از استراحت و ترمیم می‌شه. بعضی فرایندهای مربوط به ترمیم بافت و رشد هم در این مرحله فعال‌ترن
و بعد REM، مرحله‌ای که اسمش از Rapid Eye Movement میاد؛ چون چشم‌ها در حالی که پلک‌ها بسته‌ان، حرکات سریعی دارن.
در REM فعالیت مغز می‌تونه به بیداری شباهت بیشتری پیدا کنه و رویاهای واضح هم بیشتر در این مرحله اتفاق می‌افتن. در عین حال، بیشتر عضلات اسکلتی بدن موقتا مهار می‌شن؛ یعنی مغز می‌تونه در یک دنیای کامل خیالی بدوه، بجنگه یا پرواز کنه، بدون اینکه بدنمون همون حرکات رو واقعا انجام بده.
و ما در طول شب چندین بار بین این مراحل جابه‌جا می‌شیم؛ با این تفاوت که اوایل شب خواب عمیق بیشتری داریم و هرچه به صبح نزدیک‌تر می‌شیم، دوره‌های REM طولانی‌تر می‌شن.
اما چرا اصلا به خواب احتیاج داریم؟
یکی از مهم‌ترین کارهای خواب، کمک به یادگیری و حافظه است. وقتی چیزی یاد می‌گیریم، اطلاعات تازه باید در مغز پردازش و تثبیت بشن و خواب در این فرایند نقش مهمی داره. برای همین خواب کافی می‌تونه به یادگیری، تمرکز و عملکرد شناختی کمک کنه.
حتی بعضی پژوهش‌ها نشون دادهن که خواب ممکنه به حل مسئله هم کمک کنه. یعنی گاهی وقتی روی یک مسئله گیر کردین و هیچ راه‌حلی به ذهنتون نمی‌رسه، "بیخیالش شو، برو بخواب" شاید اون‌قدر هم توصیه‌ی بی‌ربطی نباشه
اما مغز تنها چیزی نیست که از خواب استفاده می‌کنه. در طول خواب، بدن فرایندهای مختلفی مربوط به ترمیم بافت، تنظیم انرژی، متابولیسم و عملکرد سیستم ایمنی رو انجام می‌ده. خواب کافی حتی با تنظیم بهتر پاسخ بدن به عفونت‌ها ارتباط داره.
قلب و سیستم عصبی هم در طول خواب وارد حالت متفاوتی می‌شن؛ در خواب Non-REM معمولا ضربان قلب و فشار خون پایین‌تر میاد، در حالی که در REM فعالیت سیستم عصبی می‌تونه دوباره افزایش پیدا کنه
حالا اگر خواب این‌قدر مهمه، یعنی هرچی بیشتر بخوابیم، بهتره؟
نه لزوما. مقدار خواب مورد نیاز به سن و شرایط فرد بستگی داره اما خواب خیلی کم تنها چیزی نیست که می‌تونه مشکل‌ساز باشه؛ خواب بیش از حد هم می‌تونه با بعضی مشکلات سلامتی همراه باشه.
برای نوجوان‌های ۱۳ تا ۱۸ سال، معمولا ۸ تا ۱۰ ساعت خواب در شب توصیه می‌شه ولی در بزرگسالی این مقدار معمولا کمتره. (معمولا بین ۷ تا ۹ ساعت توصیه شده)
پس خواب بیشتر لزوما معادل خواب بهتر نیست؛ چیزی که اهمیت داره داشتن مقدار و کیفیت مناسب خوابه
ولی اصلا چرا بدنمون شب‌ها خوابش می‌گیره؟
اینجا دو سیستم مهم وارد بازی می‌شن. یکی Circadian Rhythm یا ریتم شبانه‌روزیه؛ یک ساعت زیستی تقریبا ۲۴ ساعته که بدن رو با چرخه‌ی روز و شب هماهنگ می‌کنه.
البته ساعت زیستی همه دقیقا یه زمان‌بندی یکسان نداره. بعضی‌ها به‌طور طبیعی تمایل دارن زودتر بخوابن و زودتر بیدار بشن و بعضی‌ها دیرتر؛ به این تفاوت فردی Chronotype می‌گن.
و دیگری Sleep Drive یا فشار خواب. هرچه مدت بیشتری بیدار می‌مونیم، فشار خواب بیشتر می‌شه و بدن تمایل بیشتری به خواب پیدا می‌کنه.
نور هم نقش مهمی در این سیستم داره. با تاریک شدن هوا، بدن معمولا ملاتونین بیشتری تولید می‌کنه که به تنظیم زمان خواب کمک می‌کنه و با روشن شدن هوا، تولیدش کاهش پیدا می‌کنه.
پس وقتی شب می‌شه و احساس می‌کنیم که دیگه مغزمون جواب نمی‌ده، به دلیل تنبلی نیست؛ یک سیستم نسبتا پیچیده داره که داره می‌گه وقتشه بری بخوابی
و شاید عجیب‌ترین قسمت ماجرا اینه که خواب از نظر تکاملی، یک کار نسبتا پرهزینه به نظر می‌رسه. چند ساعت در روز هوشیاری‌مون رو از دست می‌دیم، با واکنش‌های کندتر و آسیب‌پذیری بیشتر؛ با این حال، خواب تقریبا در تمام حیوانات به شکلی دیده می‌شه.
پس چرا خواب هست؟ هنوز یک جواب واحد و قطعی برای این سوال نداریم اما می‌دونیم که خواب فقط زمانی برای توقف بدن و رفع خستگی نیست، بلکه یکی از مهم‌ترین کارهاییه که بدنمون هر روز انجام می‌ده
