اگر کسی بهتون بگه "وای جدیدا می‌درخشی" احتمالا یا عاشق شدین یا تبدیل به یه موجود دریایی
زیست‌تابی یا Bioluminescence، پدیده‌ایه که در اون یه موجود زنده، با استفاده از یه واکنش شیمیایی داخل بدنش، خودش نور تولید می‌کنه. یعنی برای روشن شدن لازم نیست نور دیگه‌ای بهش بتابه، خودش چراغه (پیشنهاد میکنم این کلمه رو سرچ کنید، با کلی عکس زیبا مواجه می‌شید)
این نور معمولا نور سرده، یعنی برخلاف لامپ یا شعله، مقدار خیلی کمی از انرژیش به شکل گرما آزاد می‌شه
Luciferin و Luciferase
لوسیفرین ماده‌ایه که در واکنش شیمیایی نور تولید می‌کنه و لوسیفراز آنزیمیه که به این واکنش کمک می‌کنه.
البته همه موجودات دقیقا از همین سیستم استفاده نمی‌کنن و بعضی‌ها مواد لازم برای نورزایی رو از موجودات دیگه به دست میارن.
مثلا بعضی ماهی‌ها و مرکب‌ها باکتری‌های نورزا رو داخل اندام‌های مخصوصی نگه می‌دارن و بین خودشون و این باکتری‌ها یه رابطه همزیستی شکل می‌گیره. یعنی یه موجود زنده دیگه عملا تبدیل می‌شه به چراغ بدنش
برای بعضی‌ها، نور یه طعمه‌ی مصنوعیه. یکی از معروف‌ترین مثال‌ها Anglerfish یا همون طعمه‌ماهیه؛ همون ماهی عجیب اعماق دریا که یه زائده‌ی نورانی جلوی سرش داره. طعمه‌ای که در تاریکی نور کوچیکی می‌بینه ممکنه برای بررسی نزدیک‌تر بشه و تازه اون‌موقع متوجه می‌شه اون نور به چه چیزی وصل شده :)
برای بعضی موجودات، نور دقیقا برعکس عمل می‌کنه و به جای جذب شکار، کمک می‌کنه از شکارچی فرار کنن. بعضی ماهی‌ها و جانوران دریایی می‌تونن در قسمت زیرین بدنشون نور تولید کنن و شدت اون رو با نور محیط تنظیم کنن. از پایین که بهشون نگاه می‌کنی، به جای یه سایه‌ی تیره، بدنشون با نور سطح آب ترکیب می‌شه و تشخیص دادنشون سخت‌تر می‌شه.
بعضی‌ها هم از نور به عنوان یه حواس‌پرت‌کن استفاده می‌کنن؛ مثلا با یه فلش ناگهانی یا آزاد کردن ماده‌ی نورانی، شکارچی رو گیج می‌کنن و فرصت فرار به دست میارن.
و نور حتی می‌تونه برای پیدا کردن جفت و ارتباط هم استفاده بشه. کرم‌های شب‌تاب مثال معروف این موردن. الگوی فلش‌های نوریشون می‌تونه به پیدا کردن جفت کمک کنه و هر گونه، الگوی مخصوص خودش رو داره
اما بیشتر از هرجای دیگه، باید بریم سراغ اقیانوس. چون بیشتر موجودات زیست‌تابی شناخته‌شده، در محیط‌های دریایی زندگی می‌کنن. در بعضا گفته شده که حدود سه‌چهارم جانوران دریایی می‌تونن به شکلی نور تولید کنن یا از موجودات نورزا استفاده کنن.
و این کاملا منطقیه؛ بخش بزرگی از اقیانوس، مخصوصا در اعماق، تقریبا تاریکه. وقتی خورشید دیگه نمی‌تونه نورش رو به محیط برسونه، نور تولیدشده توسط خود موجودات می‌تونه تبدیل به یه ابزار حیاتی بشه.
برای همین هم آبی و سبز رایج‌ترین رنگ‌های زیست‌تابی دریایی هستن. این طول موج‌ها در آب بهتر منتقل می‌شن و بسیاری از موجودات دریایی هم بیشتر به همین بخش از طیف نور حساسن
اما زیست‌تابی تقریبا در آب شیرین دیده نمی‌شه. بیشتر موجودات زیست‌تابی دریایی هستن و در زیستگاه‌های آب شیرین نمونه‌های بسیار کمی شناخته شده. یکی از استثناهای معروف، یک حلزون کوچیک بومی رودخانه‌های نیوزیلنده که وقتی تحریک بشه، ماده‌ای نورانی آزاد می‌کنه
ولی گفتیم این پدیده فقط مال آب نیست. روی خشکی هم موجودات زیست‌تاب پیدا می‌شن. معروف‌ترینشون احتمالا کرم‌های شب‌تاب هستن، ولی بعضی قارچ‌ها و حتی بعضی سوسک‌ها هم می‌تونن نور تولید کنن.
مثلا بعضی قارچ‌ها روی چوب‌های در حال تجزیه، یک نور سبز کم‌رنگ و نسبتا مداوم ایجاد می‌کنن که بهش Foxfire می‌گن. و حتی ممکنه این نور برای خود قارچ بی‌فایده نباشه؛ بعضی پژوهش‌ها می‌گن که نور می‌تونه حشرات رو جذب کنه و این حشرات می‌تونن در پراکنده شدن هاگ‌های قارچ نقش داشته باشن
حالا برگردیم به اقیانوس؛ چون یکی از قشنگ‌ترین و آشناترین نمونه‌ها حتی یک حیوون هم نیست. Dinoflagellates، موجودات میکروسکوپی دریایی هستن که وقتی آب اطرافشون حرکت می‌کنه، می‌تونن نور آبی-سبز تولید کنن.
یعنی وقتی موج میاد، ماهی از بینشون رد می‌شه یا دستتون رو داخل آب حرکت می‌دین، ممکنه برای چند لحظه آب پر از نورهای ریز بشه؛ انگار ستاره‌ها ریختن داخلش. اگر تعدادشون خیلی زیاد باشه، حتی می‌تونن سطح یه خلیج یا تالاب رو شب‌ها به یه منظره‌ی نورانی تبدیل کنن.
و یه نکته، Bioluminescence با Biofluorescence یکی نیست. اگر یک موجود زیست‌تاب باشه، خودش از طریق یه واکنش شیمیایی نور تولید می‌کنه. اما در Biofluorescence، موجود اول یک نور خارجی، مثلا نور آبی، رو جذب می‌کنه و بعد اون انرژی رو به شکل نور با رنگ دیگه‌ای پس می‌ده
در دنیای ما، تاریکی معمولا یعنی نبود نور، اما در اعماق اقیانوس، تاریکی خودش پر از چراغه =)
