
خانه برای من دیگر خانه نیست؛ زندانی است سرد و بیروح، با نگهبانانی بداخلاق و زورگو که گویی وظیفهشان نه مراقبت از ساکنان، بلکه گرفتن آخرین ذره آزادی آنهاست.
هیچوقت فکر نمیکردم جایی که قرار بود مأمن آرامش، عشق و امنیت باشد، روزی به شکنجهگاهی خاموش تبدیل شود. جایی که آدم باید در آن خستگیهایش را زمین بگذارد، حالا خودش به سنگینی تمام خستگیهای دنیا تبدیل شده است.
البته گاهی با خودم فکر میکنم شاید این خانه از همان ابتدا چنین بوده و تنها نگاه کودکانه من اجازه نمیداده حقیقت را ببینم. آن روزها تمام دنیایم به بازیها، شیطنتها و نقشههایی برای گذراندن یک روز خوش خلاصه میشد. کمتر به صداهای پشت درهای بسته گوش میدادم و کمتر متوجه اتفاقاتی میشدم که در گوشهوکنار خانه جریان داشتند. اما کودکی گذشت، پردهها کنار رفتند و من ماندم و واقعیتی که هر روز چهره خشنتری از خودش نشان میداد. با تغییر شرایط، انگار تمام مسیرها به بنبست رسیدند و هرچه بیشتر تلاش کردم، بیشتر احساس کردم جهان کوچک من علیه خودم شوریده است.
بارها کوشیدم راهی به سوی خانواده باز کنم. خواستم فاصلهها را کم کنم، حرف بزنم، شنیده شوم و شاید برای یکبار هم که شده، احساس کنم عضوی از این جمع هستم. اما هر بار چیزی میان ما قرار گرفت. اتفاقی، حرفی یا سوءتفاهمی که رشتههای نازک ارتباط را پیش از آنکه گره بخورند، پاره کرد. حالا احساس میکنم دیواری میان من و آنها ایستاده است؛ دیواری بلند و نفوذناپذیر که نه صدایم از آن عبور میکند و نه دستهایم به آن سویش میرسد.
بااینحال، تمام ماجرا به این فاصله عاطفی ختم نمیشود. مسئله دیگری هم وجود دارد؛ اصرار آنها بر تحمیل عقایدشان. گویی ذهن من قلمرویی است که باید تحت فرمانروایی آنها اداره شود. با بعضی از باورهایشان میتوان کنار آمد، اما پذیرفتن برخی دیگر برایم چیزی فراتر از یک توافق ساده است. شبیه تسلیم کردن اختیار ذهن و چشمپوشی از حق اندیشیدن است. من نمیتوانم به کسی اجازه بدهم به جای من فکر کند، به جای من تصمیم بگیرد و در نهایت، نسخهای از خودش را در وجود من بسازد.
شاید با بیان این حرفها عدهای جبهه بگیرند. شاید بعضیها مرا فرزند ناسپاسی بدانند که قدر خانوادهاش را نمیداند. اما راستش دیگر چندان اهمیتی برایم ندارد. گاهی آدم آنقدر از توضیح دادن خودش خسته میشود که ترجیح میدهد به جای دفاع از حقیقت زندگیاش، سکوت کند.
بسیاری از پدر و مادرها، متأسفانه، فقط از نظر سن و سال بزرگ شدهاند. سالها از عمرشان گذشته، اما هنوز کودکانی لجباز و خودرأی در وجودشان زندگی میکنند؛ کودکانی که به جای گفتوگو، قهر میکنند، به جای شنیدن، فریاد میزنند و به جای پذیرفتن تفاوتها، میکوشند دیگران را شبیه خودشان کنند. تصور میکنند عنوان پدر و مادر به آنها حق نامحدودی برای دخالت در زندگی فرزندانشان میدهد؛ گویی فرزند نه انسانی مستقل با ذهن و خواستههای خودش، بلکه بخشی از دارایی آنهاست که میتوانند برای تمام ابعاد زندگیاش تصمیم بگیرند.
حالا بیایید فارغ از قضاوت درباره من، کمی به این مسئله فکر کنیم. چند نفر را دیدهاید که زیر سایه چنین رفتارهایی، آرامآرام به آدمهایی افسرده و منزوی تبدیل شدهاند؟ چند نفر برای گریز از فشار خانه به مواد مخدر، روابط ناسالم یا دوستان ناباب پناه بردهاند؟ چند نفر تمام عمرشان را صرف ترمیم زخمهایی کردهاند که نخستین بار در امنترین جای ممکن، یعنی خانه، بر تن و روانشان نشسته است؟
من این حرفها را نمینویسم تا کسی را به جنگیدن با خانوادهاش دعوت کنم. قصدم دامن زدن به اختلافها و عمیقتر کردن شکافها نیست. میخواهم درباره چرخهای حرف بزنم که نسل به نسل تکرار میشود و هر بار قربانی تازهای میگیرد. شاید ما نتوانستیم آن رابطهای را تجربه کنیم که شایستهاش بودیم، اما دستکم میتوانیم نگذاریم این میراث تلخ به نسل بعد منتقل شود. اگر قرار است چیزی از ما به جا بماند، بهتر است زخمهایمان نباشد.
بگذریم...
از وضعیت اعصاب و روانم هم چیزی نگویم؛ خودش داستانی طولانیتر از آن است که بتوان در چند سطر خلاصهاش کرد. گاهی درون سرم غوغایی برپاست. افکارم، درست مانند درباریانی شورشکرده، به قصر ذهنم هجوم آوردهاند، نظم آن را برهم زدهاند و هر گوشهاش را به میدان جنگ تبدیل کردهاند. من اما، همچون پادشاهی مسموم، بر تخت نشستهام و فروپاشی قلمرو خودم را تماشا میکنم. نه توان مهار شورشیان را دارم و نه رمقی برای بازگرداندن نظم. تنها نظارهگرم؛ پادشاهی که پیش از سقوط، شکست را در رگهایش احساس کرده است.
در میان این آشوب، اتاقم به جزیرهای دورافتاده تبدیل شده است. جزیرهای که ظاهراً آرام است، اما آرامشش بیشتر به سکوت پس از یک فاجعه شباهت دارد. اینجا نه خبری از امنیت واقعی است و نه نشانی از رهایی. فقط گوشهای است برای پنهان شدن از واقعیتی که هر بار به شکلی تازه به سراغم میآید. من این انزوا را انتخاب نکردم؛ صرفاً میان چند راه نامطلوب، راهی را برگزیدم که کمتر از بقیه آزارم میداد. اگر نامش را انتخاب گذاشتهاند، باید اعتراف کنم که انتخاب چندانی در کار نبوده است.
حتی نوشتن، که روزگاری تنها پناهگاه بیقیدوشرطم بود، حالا گاهی به کاری طاقتفرسا تبدیل میشود. هر بار که میخواهم قلم را روی کاغذ بگذارم و دریچهای به دنیای درونم باز کنم، سنگینی فضا بیشتر میشود. کلمات در ذهنم ازدحام میکنند، اما راهی به بیرون پیدا نمیکنند. انگار میان آنچه احساس میکنم و آنچه میتوانم بنویسم، فاصلهای عمیق افتاده است.
نمیتوانم تمام آنچه را بر من گذشته و آنچه هنوز درونم میگذرد، در قالب چند پاراگراف محصور کنم. بعضی دردها را نمیتوان صرفاً روایت کرد؛ برای نوشتن از آنها باید دوباره لمسشان کرد، دوباره در خاطراتشان قدم گذاشت و دوباره بهای به یاد آوردنشان را پرداخت. برای من، گاهی نوشتن از رنج شبیه چسباندن قطعهای گداخته به پوست است. باید تحمل کنی تا بتوانی از چیزی حرف بزنی که حتی یادآوریاش هم میسوزاند.
شاید به همین دلیل است که بعضی حرفها همیشه نانوشته باقی میمانند. نه چون چیزی برای گفتن وجود ندارد، بلکه چون گاهی رنج از ظرفیت کلمات فراتر میرود.
آه...
باز هم سردردهای لعنتی از راه رسیدند. انگار حتی ذهنم هم دیگر طاقت این همه هیاهو را ندارد.
فعلاً همینجا متوقف میشوم.
باقی این روایت بماند برای فرصتی دیگر؛ شاید روزی که هم کلمات توان همراهی داشته باشند و هم من توان به یاد آوردن.