ژان ژاک روسو در کتاب امیل لزوم محدود کردن ذهنیات فرزندان به حسیات را توجیه میکند. تربیت به وسیله پیشبینی نتایج به دست آمدنی از رفتارهای غیرفعال و ریاکارانه جلوگیری می کند. از نظر روسو، فرزندان نباید عادت کنند که از روی تحمیل کردن و منفعتجویی رفتار کنند و باید پیشرفت طبیعی آنها را مورد توجه قرار داد.
انگیزههای طبیعی باید در فرزند ایجاد شود. زیرا تربیتی مثبت را تقویت می کند. همچنین باید به مبانی تعلیمی مرتبط با اعمال قدرت قانونی نیز پرداخته شود. اما منتقدین بر این نظر هستند که زیاده روی در اعمال قدرت بر فرزندان، موجب آشوبگری در آنها می شود.
اما روسو به این انتقاد پاسخ داده است. از نظر او: «برای شکل دادن فردی با اشتیاق به آزادی، باید ویژگی و ارزش شخصیتی را شناخت و از مقایسه فرزند با فرد بالغ اجتناب کرد. تربیت فرزند نباید براساس تلقین ارزشهای اخلاقی، اعمال قدرت یا توقعات زیاد جامعه باشد وگرنه از آنها دوری خواهد کرد.»
روسو معتقد است اگر هدف تربیت، شکل دادن شخصیت فرزند است، نباید هدف و روش را با هم اشتباه گرفت تا نتیجه غیرطبیعی شود. باید با افکار و احساسات او کنار آمد تا از تبدیل او به شخصی آشوبگر و حسابگر اجتناب کرد. بنابراین، تربیت فرزند نباید براساس اجبار، اطاعت و بیتوجهی به اصول اجتماعی باشد. روسو بر این عقیدهاست که استدلال کردن با فرزند نوجوان کاری بیهوده و تضادآفرین است. او به آماده کردن عقل ذهنی نوجوان از طریق به کارگیری عقل حسی اعتقاد دارد.
از نظر روسو، فرزندان باید از استحکام شخصیتی کافی برخوردار باشند تا در زمان تصمیم گیری ها از نیروی خرد خود استفاده کنند و نه از عواملی خارجی و تقلید صرف. به عبارت دیگر، فرزندان باید قدرت خواستن و انتخاب بهترین یا بدترین ها را داشته باشند.
برگرفته از کتاب امیل نوشته ژان ژاک روسو
از نظر ژان ژاک روسو همه انسانها مدعی داشتن عقل هستند و البته نمی توان منکر آن شد. زیرا عقل عامل تمایز میان انسان و حیوان است و همه انسان ها کم و بیش از عقل برخوردار هستند. اما آنچه معیار تفکیک میان انسان می شود، قوه تفکر است. انسان هایی که زمان بیشتری را برای فکر کردن صرف می کنند، طبعیتا قوه عقل آنها نیز بیشتر رشد می کند.
روسو معتقد است که انسان در وضع طبیعی، نسبت به همنوعان خود بی تفاوت است. اما با گذشت زمان در جریان تربیت خانواده، مدرسه و جامعه قرار می گیرد. پس از این، آدمیان تمایل بیشتری دارند که گرفتاری های یکدیگر را ببینند و نه خوشبختی ها را. به زعم روسو، خوشبختی دیگران در انسان ها، موجب حس حسادت می شود و در مقابل آن، حس ترحم قرار می گیرد که شیرین است.
به نظر می رسد روسو معتقد است که این صدمات و حوادث هستند که پس از ورود به زندگی، انسان ها را با یکدیگر متحد می سازند. بنابراین وجود پستی ها، شکست ها، دشمن ، حوادث و ... در زندگی انسان ها لازم و ضروری است. در غیر اینصورت انسان ها احساس نیاز به یکدیگر پیدا نمی کنند و به صورت واحدهای متمایز از یکدیگر زندگی می کنند.
برگرفته از کتاب امیل نوشته ژان ژاک روسو به کوشش #مریم_کوهشاری