مدتهاست که در دنیایی که گاهی صحبت از شهروند جهانی می شود و گاه از حفظ اصالت سخن به میان می آید، دچار بحران هویت شده ایم. ما مانده ایم بر روی پلِ هویت، در حالی که در این سمت پل ارزش ها و هنجارهای سنتی مان با حالت اندوه وار، در مقابلمان صف کشیده اند و در سمت دیگرش نیازها، آرمان ها و ایده آلهای مدرن با شور شعف برایمان دست تکان می دهند.
رفتن به هر سمت پل، به معنای شکل گیری یک هویت متمایز است. زمانی که به این سمت پل می رویم، یک شخصیت با حفظ ارزش های سنتی شکل می گیرد. افراد سنتی هنوز بر تمامی مولفه های سنتی از قبیل زبان، لباس، آداب و رسوم و ... تاکید دارند. این افراد برای یکی شدن با جمع تمایلی ندارند. خود را متمایز از سایر گروه های قومی و نژادی می بینند و همواره فریاد برتری خود بر دیگران را سر می دهند.
افرادی که در این سمت پل مانده اند، گنجایش حل شدن با فرهنگ های دیگر را ندارند. میزان سازگاری در این افراد کمتر است. کنار گذاشتن هر یک از مولفه های سنتی برای آنها به معنای از دست رفتن هویت است. بنابراین تاکید شدیدی بر اجرای تک تک این مولفه ها دارند.
این در حالی است که در سمت دیگر پل هویت، فردی قرار می گیرد که بر تمامی سنت های گذشتگان پشت پا زده است. این فرد پارامترها و اِلمان های یک جامعه مدرن را بهترین الگو برای ساخت هویت خود می داند. در واقع، افرادی که در سمت دیگر پل قرار می گیرند، هویت خود را بدون ارزش ها و هنجارهای سنتی تعریف می کنند و به طور کلی بر هویت گذشته خود خط بطلان می کشند. از ویژگی های مثبت این گروه، سازگاری با محیط پیرامون و برخورداری از روحیه انعطاف پذیری است که در نتیجه حضور آنها موجب کاهش تفاوت ها می شود.
· کدام هویت بهتر است؟
اما براستی کدام هویت بهتر است؟ آیا ماندن بر هویت گذشته و عدم سازگاری با دنیای امروز می تواند راه و چاره ساخت هویتی جدید باشد؟ یا اینکه با کنار گذاشتن ارزش های قومیتی و پذیرش الگوهای مدرن می توان میزان تنش های ناشی از تفاوت های قومی، زبانی و فرهنگی را کمتر کرد و شخصیت های سازگار را شکل داد؟
در پاسخ می توان گفت ایده «انعطاف پذیری برای حفظ اصالت (حرکت رو به عقب)؛ شهروند جهانی (حرکت رو به جلو)» می تواند راه حال مناسبی باشد. به این معنا که هر گاه لازم شد، فرد حرکت رو به عقب یا بهه این سمت پل را داشته باشد و هر گاه نیاز باشد، فرد اصالت را حفظ کند و حرکت رو به عقب داشته باشد.
توضیح بیشتر آنکه حفظ اصالت راهی است برای ایجاد اشتراک با جمعی از انسان ها که با آنها در یک دایره تعریف قرار می گیریم. فردی که در میان اقوام و خویشان خود قرار دارد و در عین حال به یک گروه قومی و زبانی خاص تعلق می گیرد، مادامی که در بین خویشان و افراد هم زبان خود می باشد، باید بر تمامی مولفه های سنتی تاکید داشته باشد. به این معنا که حرکت رو به عقب داشته باشد و بتواند تمامی پارامترهایی که موجب وحدت بیشتر می شود را در رفتار و گفتار خود نشان دهد.
اما همین که فرد از بین جمع خویشان و هم زبان های خود خارج شد و به گروه قومی دیگری پیوست، این بار باید در رفتارها و گفتار خود از فاکتورهایی استفاده کند که بین هر دو گروه قومی و زبانی مشترک است. در این صورت وحدت میان فرد با سایر افرادی که به گروه قومی – زبانی دیگری تعلق دارند، حفظ می شود. همچنین اگر فرد در جمع وسیع تر، برای مثال در بین چندین فرد از سراسر یک کشور قرار بگیرد، باز هم باید به دنبال اشتراکات باشد. در اینجا حرکت رو به جلو (شهروند جهانی) توصیه می شود.
انعطاف پذیری برای قبول اصالت برای مدتی کوتاه و سپس پذیرش الگوهای مدرن و جهانی برای زمانی دیگر، از جمله راه حل کاهش تنازعات میان افراد است. افراد در یک جامعه سالم باید بتوانند در موقعیت های مختلف، الگوی رفتاری خود را متناسب با شرایط انتخاب کنند.