
شاید خیلی از ما فکر کنیم که پاندمی کووید-19 همون قوی سیاهی هست که همه میدونیم اما این نتیجه یک برداشت اشتباه از مفهوم قوی سیاه است. پس بهتره ابتدا باهم مروری بر تعریف مفهوم قوی سیاه داشته باشیم و به درک مشترکی از این واژه برسیم.
قوی سیاه چیست ؟
تئوری قوی سیاه که توسط نسیم طالب مطرح شد درواقع برای رویدادهای غیرقابل پیشبینی که تاثیرات وسیعی بر پیرامون خود میگذارد تعریف شده است.نسیم طالب این مفهوم رو اولین بار درسال 2001 در کتاب “Flooded by randomness” بیان کرد و درسال 2007 کتابی رو با عنوان "Black Swan"منتشر کرد و این مفهوم رو به صورت کامل بسط داد.
طبق کتاب نسیم طالب قوی سیاه باید سه ویژگی داشته باشد:
1- اول اینکه یک اتفاق نادر است،یعنی چیزی که اتفاق افتادنش حتی در تصورات هم نمیگنجه و هیچ روندی در گذشته نمیتونه ذهن شما رو در راستای وقوع آن هدایت کنه.به عبارت دیگه ردپایی در گذشته از خودش باقی نمیگذاره.
2-دوم اینکه همونطور که اشاره کردیم، تاثیرات بسیار گسترده بر پیرامون خودش میذاره
3-و سوم اینکه بعد از به وقوع پیوستنش ذات انسان باعث میشه با بهانه های زیاد اون رو قابل پیشبینی نشان داده و توجیه کنیم.
چرا کووید-19 قوی سیاه نیست؟
مقالات زیادی در مدت زمان اخیر نوشته شده مبنی بر اینکه کووید-19 قوی سیاه است اما با یک نگاه خیلی کوتاه به تعریف نسیم طالب از قوی سیاه متوجه میشیم که این اتفاق یک قوی سفید است نه سیاه! طبق تعریف نسیم طالب زمانی میتوان گفت پیشامدی قوی سیاه است که هیچ ردپایی از گذشته نداشته باشد.حالا به نظر شما تا بحال ویروس هایی در قسمت های مختلف دنیا اپیدمی نشده و این اولین باری است که این اتفاق میوفتد؟ قطعا نه ! و با کمی سرچ میتونیم تاریخچه انواع بیماری های اپیدمی شده رو پیدا کنیم.
بنابراین وقوع این پاندمی از قبل قابل پیشبینی بود. البته در سند National Risk Register هم به این موضوع اشاره شده و میتونید در این سند ریسک های مربوط به Pandemic Influenza وEmerging Novel Diseases رو مشاهده کنید.
نسیم طالب بارها در مصاحبه با رسانه های مختلف به موضوع اینکه اپیدمی کووید-19 قوی سیاه نیست اشاره کرده و نیز مقاله ای با عنوان "دولت،سرمایه گذاران و مدیران خود را نجات میدهد، نه شما" را منتشر کرده است.
و البته در کتاب "Black Swan" نیز به مسئله بیماری ها و همه گیر شدن آنها اشاره کرده و من متن اون رو با شما به اشتراک میگذارم.
As we travel more on this planet, epidemics will be more acute. We will have a germ population dominated by a few numbers and the successful killer will spread vastly more effectively. I see the risk of very strange acute virus spreading throughout the planet.
ریسک هایی با احتمال کم اما اثر زیاد
حالا که به این نتیجه رسیدیم این ریسک قبلا پیش بینی شده و قاعدتاً در دسته ریسک هایی با احتمال کم/ اثر زیاد قرار گرفته بهتر است دریابیم که چرا برای مواجهه با آن در هیچ کجایی جهان آمادگی ایجاد نشده است ؟ به نظر شما ریشه کم توجهی به این قبیل ریسک ها چیست؟
بخشی از آن به ذات انسان ها برمیگرده. ما آدم ها تمایل داریم بیشتر بر "احتمال" وقوع حوادت توجه کنیم تا " اثر" آنها. ریسک هایی که قریب الوقوع به نظر میرسند اهمیت بیشتری پیدا میکنند چرا که تصور ریسک های دور تر برای ما دشوار است و ذاتاً گرایش داریم که به خودمان تلقین کنیم که فلان ریسک منفی اتفاق نخواهد افتاد و ترجیح میدیم نسبت به آنها خوشبینانه برخورد کنیم.
نگاه به آینده
به نظر شما چه ریسک های دیگری برای آینده جوامع و انسان ها وجود دارد؟ و مسئولیت ما در قبال آنها چیست؟
موارد زیر ریسک های کلانی هستند که آینده خیلی از جوامع رو تهدید میکنند و درصورتیکه برای آنها آمادگی ایجاد نشود میتواند اثرات بسیار بدی از خود به جای بگذارد. وقوع برخی از ریسک های زیر تا حدی زیادی قطعی بوده اما درباره زمان وقوع آن ابهام وجود دارد....
1-پاندمی H1N5
2- حمله سایبری شدید به زیرساخت های حیاتی برخی کشورها و یا ارائه دهندگان سرویس های رایانش ابری
3- حمله شیمیایی و یا رادیولوژیک به مراکز پرجمعیت تجاری
4- حادثه عظیم در ایستگاه های فضایی
5- آتشفشان شدید و درپی آن ایجاد پدیده زمستان هسته ای
ممنون که با من همراه بودید?