آزاده مدنی

گاهی انسان نه به این دلیل که دیگر نمیتواند درد بکشد، بلکه به این دلیل که دیگر نمیتواند معنایی برای تحمل درد پیدا کند، به پایان فکر میکند.
۱۰ سپتامبر، روز جهانی پیشگیری از خودکشی، فقط روزی برای سخن گفتن از یک بحران روانی نیست؛ فرصتی است برای پرسیدن یک پرسش عمیقتر: در جهانی که بسیاری از تکیهگاههای انسان فرو میریزند، چه چیزی میتواند او را به زندگی پیوند دهد؟
ما در عصری زندگی میکنیم که موفقیت را به عدد تبدیل کردهایم: درآمد، رتبه، مدرک، موقعیت شغلی، تعداد مخاطب، بهرهوری و دستاورد. اینها میتوانند بخشی از امنیت زندگی را بسازند، اما هیچکدام بهتنهایی پاسخ نمیدهند که چرا باید ادامه داد. انسان ممکن است همهٔ شاخصهای موفقیت را داشته باشد و در درون خود، احساس کند خانهای برای زیستن باقی نمانده است.
زلزله فقط زمانی ویرانگر است که ساختمان فرو بریزد. اما در زندگی انسان، گاهی ساختمان بیرونی پابرجاست و آنچه فروریخته، معماری درونیِ معناست. وقتی آینده دیگر قابل تصور نیست، وقتی رنج بیحاصل به نظر میرسد و وقتی انسان خود را از جهان جداافتاده میبیند، حتی یک زندگی ظاهراً موفق نیز میتواند به ویرانهای خاموش تبدیل شود.
از این منظر، پیشگیری از خودکشی فقط وظیفهٔ پزشک، روانشناس یا متخصص نیست. ما نیز در برابر معنای زندگی یکدیگر مسئولیم. مسئولیت معنوی ما این نیست که برای رنج دیگری نسخه بپیچیم یا با جملات سادهانگارانه او را به امیدواری دعوت کنیم. مسئولیت ما این است که اجازه ندهیم انسان در رنج خود نامرئی شود؛ صدایش را بشنویم، حضورش را جدی بگیریم و به او یادآوری کنیم که ارزش وجودش به میزان موفقیت، کارآمدی یا رضایت امروز او وابسته نیست.
و شاید مسئولیت ما در برابر خود نیز همین باشد: وقتی همهچیز فرو ریخته، تصمیم نگیریم که ویرانه، پایانِ معماری است. بعضی بناها باید از نو پیریزی شوند. بعضی معناها باید دوباره ساخته شوند. بعضی فصلها باید بدون آنکه پایانشان را بدانیم، ادامه پیدا کنند.
معنا الزاماً پاسخ بزرگی دربارهٔ جهان نیست. گاهی یک رابطه، یک مسئولیت، یک آفرینش، یک انسان، یک پرسشِ بیپاسخ یا حتی امکانِ دیدنِ فردا، نخستین سنگِ بنای دوباره است.
در تاریکترین لحظهها، وظیفهٔ ما این نیست که تمام آینده را روشن کنیم؛ کافی است نگذاریم چراغِ امکان خاموش شود.
زیرا انسان گاهی برای ادامه دادن، به یک زندگیِ بینقص نیاز ندارد؛ فقط باید باور کند که هنوز چیزی برای ساختن باقی مانده است.