
مجموعهی چرخ زمان یک مجموعه کتاب چهارده جلدی است که در سبک فانتزی حماسی توسط رابرت جردن نوشته شده است. به بهانهی شروع سریال چرخ زمان یا wheel of time شاید خوب باشد که چرخی در این دنیا بزنیم، با قوانینش آشنا بشویم و خیلی زودتر از دیگران کاراکترها را بشناسیم. اینطوری میتوانیم با خیال راحت از ضیافت نور و تصویر و کلی جلوههای ویژه در فصل اول سریال چرخ زمان لذت ببریم.
آقای جردن و خلق دنیای چرخ زمان
حتما شما هم آن جملهی معروف را یادتان هست، کدام جمله؟ همان که میگفت: «زندگی منشوریست دوار و...» خلاصه آقای جردن که سال 1948 دنیا آمده بود و در خانه رابرت صدایش میکردند، بعد از کلی تیراندازی در جنگ ویتنام، تصمیم گرفت حماسهی خودش را خلق کند و مجموعهی چرخ زمان را نوشت.
البته حوالی سال 2006 به خاطر یک بیماری قلبی از دنیا رفت ومجموعه نیمهکاره ماند. خانواده هم که نمیتوانستند این وضعیت را تحمل کنند از آقای سندرسون، یک نویسنده فانتزی کاردرست دیگر خواستند که زحمت بکشد و مجموعه چرخ زمان را تمام کند.
و نتیجه شد یکی از بهترین مجموعههای ادبیات گمانهزن در زیرژانر فانتزی حماسی یا high fantasy.

فانتزی حماسی دقیقا چیست؟
معمولا کتابهای فانتزی حماسی در یک دنیای موازی با دنیای ما اتفاق میافتند. این یعنی چی؟ یعنی قوانین فیزیک و قوانین کلی ارباب و رعیت و دهقان و... دقیقا مثل دنیای ما در قرون وسطی است.
اما جادو یا نیروهای ماورایی، یا موجودات عجیب و غریب هم در این دنیا نقش پررنگی دارند. و البته جغرافیای این دنیا لزوما مثل دنیای ما نیست. مثلا ما در مجموعه چرخ زمان جایی داریم به اسم تنگه تومان. یا دهکدهای داریم به نام ایموندزفیلد.
یا در کتاب ارباب حلقهها که تقریبا پدر این ژانر و سبک محسوب میشود ما شایر و سرزمین میانه و موردور را داریم.
به جز جغرافیای عجیب معمولا حماسه و جنگهایی با شمشیر و سپر در این داستانها نقش پررنگی دارند. و البته قرهمان این مجموعهها معمولا قدرتی دارد که هر دو طرف یعنی هم نیروی خیر ماجرا و هم شر خواهان آن هستند.
و دوست قهرمان ما باید برای نبردی که اصلا برایش آماده نیست وارد کارزار بشود و دنیا را نجات بدهد.

دانستنیهای لازم برای سفر به مجموعه wheel of time / چرخ زمان
چرخ زمان یا چرخ: زمان چرخی با هفت پره است. مثل یک آسیاب بزرگ با هفتپره. هر پره نماد یک عصر است. اتفاقات بزرگ هر عصر به افسانه و بعد به اسطوره تبدیل میشوند و کمکم از خاطرات پاک میشوند. الگوی هر عصر اما یکسان است. مثلا اگر آقای ایکس در عصر یک قاتل بوده، سرنوشت او این است که در این عصر هم قاتل باشد اما به شکلی دیگر.
این وسط یه استثنا وجود دارد. گاهی افرادی در هر عصر وجود دارند به نام تاویرن. تاویرنها این توانایی را دارند که رشتههای سرنوشت یا الگوی هر عصر را تغییر بدهند. و در نتیجه روی سرنوشت همه تاثیر بگذارند.
آیزسدای و دالان زدن به نیروی یگانه: در دنیای چرخ زمان زنها میتوانند به نیروی یگانه دالان بزنند و قدری از نیرو را جذب کنند. آنها میتوانند با استفاده از این نیرو و کمک گرفتن از عناصر پنجگانه(خاک، آب،هوا،آتش و روح) کارهای خاصی انجام بدهد. مثلا بیماران را شفا بدهد. توفان ایجاد کند و...
در گذشتهای دور در دنیای چرخ زمان هم آیزسدای مرد وجود داشته و هم آیزسدای زن. اما اهریمن قدرت مردانهی نیروی یگانه را مسموم میکند و مردانی که میتوانستند دالان بزنند، دیوانه میشدند. این فرایند به شکست جهان منجر شده است و در جریان این ماجرا بخش بزرگی از تمدن از بین رفت. از آن به بعد هر مردی که بتواند دالان بزند، توسط آیزسدایها دستگیر و خنثی میشود(دیگر نمیتواند دالان بزند)

تجلی اژدها: بر اساس الگوهای چرخ زمان ، زمانی اهریمن یا بعلزبون با شکستن قفلهای زندانش آزاد میشود. در نبرد نهایی تنها یک فرد میتواند او را دوباره به بند بکشد. او مردی است که میتواند به نیروی یگانه دالان بزند. به چنین فردی تجلی اژدها میگویند و پیدا شدنش به معنای شروع آخرالزمان در دنیای چرخ زمان است.
نظام و سیستم حاکم در دنیای چرخ زمان: در دنیای چرخ زمان ما ایالتها یا شهرهایی را داریم که دارای پادشاه هستند. و دربارها مثل دربارهای سلطنتی است.
روستاها هم توسط شورای دهکده اداره میشوند. در مناطقی مثل قوم بیاباننشین آییل سیستم قبیلهایتر است و رییس قبیله روی کارها نظارت دارد.

تاروالون: تاروالون در واقع منطقهای است که آیزسدایها در آن آموزش میبینند. آنها سالها سخت کار میکنند تا از نوآموز به پذیرفته شده و بعد به مقام آیزسدای برسند.
در دنیای چرخ زمان رییس تاروالون و نیروی حاکم بر آیزسدایها مقام امرلین نام دارد.
در میان آیزسدایها هفت فرقه یا آجاه وجود دارد که مرام و مسلک متفاوتی دارند.
آجاه سرخ، آجاه آبی، آجاه سبز، آجاه سفید، آجاه قهوهای، آجاه زرد و آجاه خاکستری.

فرزندان نور: فرزندان نور در واقع فرقهای هستند که با هر نوع دالان زدن و انجام اعمال جادویی مخالف هستند. و معمولا آیزسدایها را اگر بتوانند دستگیر و میکشند. آنها در محدودهی شهر تیر از قدرت زیادی برخوردارند.
ترالکها: ترالکها در واقع از پیوند حیوانات و انسانهای بدون روح توسط اهریمن به وجود آمدند. آنها زامبیهای تربیتشدهی اهریمن هستند که توسط مورددرالها هدایت و رهبری میشوند.

مورددرال: موردرال در واقع گونهای از ترالکها هستند که به تدریج بعد انسانیشان به بعد حیوانی غلبه کرده و در نتیجه توانایی رهبری سایر ترالکها و پیروی از دستورات اهریمن را پیدا میکنند.
ملاقات با شخصیتهای مجموعه چرخ زمان wheel of time

رند الثور: رند یک پسر نوجوان است که چشمهای تیزی دارد و با تیر و کمان مثل آب خوردن کار میکند. ظاهر رند با سایر دوستانش در دهکدهی ایموندزفیلد متفاوت است. اما هیچکس حواسش به این تفاوت نیست. رند به تدریج و در طول داستانها بزرگ میشود و نقشی بسیار بزرگ در سرنوشت دنیا بازی میکند.

مت کائوثرون: رفیق گرمابه و گلستان رند که حسابی شوخ طبع است و البته مرز زیادی بین شوخی و مردمآزاری قائل نیست. مت در جریان داستان با رند همسفر میشود. و یکی از همین بازیگوشیهاش کار دستش میدهد. ان ماجرا باعث میشود که رند تبدیل به یکی از مهرههای اصلی داستان بشود و چرخ برایش خوابهای جالبی ببیند.
پرین: پرین ضلع سوم مثلث دوستی رند و مت است. پرین که یک آهنگ قویهیکل است. تا دلتان بخواهد کم حرف میزند اما زیاد فکر میکند. پرین خیلی زودتر از بقیه تکلیفش با تواناییهاش روشن میشود و بعد از جایی سر درمیآورد که فکرشم نمیکنید.
اگوین الویر: اگوین نامزد رند است. اما این نامزدی تقریبا پر از کشمکش است. هم رند و هم اگوین دوست دارند پیشرفت کنند و وجود دیگری مانع از پیشرفتشان میشود. اگوین قدرتهای جادویی زیادی دارد و همین قدرتهای تازه و ساده میتواند همزمان هم نعمت باشد هم نغمت. تا چرخ چه خواهد و چه رقم زند.

ناینیو: ناینیو فرزانهی روستای ایموندزفیلد است. فرزانه زنی است که میتواند از داروهای گیاهی استفاده کند، تصمیمات مهم روستا را بگیرد و یا بهخاطر قدرتهای جادوییای که دارد از وضعیت باد و باران و بلاهای طبیعی با خبر بشود و درنتیجه به شورای دهکده کمک کند تا بهترین تصمیم را بگیرند. اما ناینیو یک فرزانهی ساده نیست. او هم با شروع سفر تجربههایی به دست میآورد که بعضیهایشان حسابی برایش گران تمام میشوند.
موارین سدای: آیزسدایهای تقریبا معادل جادوگرها در سایر کتابها هستند. موارین هم یک آیزسدای است. او با مطالعهی پیشگوییهای مختلف حدس زده است که در روستای ایموندزفیلد میتواند تجلی اژدهای واقعی را پیدا کند. برای همین به این دهکده میآید تا تجلی اژدها را پیدا کرده و اگر توانست از او برای رسیدن به اهدافش (که نجات جهان هم بخشی از آن است) کمک بگیرد.

لن: لن نگهبان سوگندهخوردهی موارین است. او سوگند خورده است تا از موارین تحت هرشرایطی محافظت کند. به مردانی مثل لن، در مجموعه چرخ زمان گیدین میگویند. به معنای «برادر در نبردها» البته که لن از همان ابتدا یک نگهبان نبوده است و گذشتهی او به همان عجیبی سایر شخصیتهای داستان است.
چرخ زمان wheel of time ؛ مجموعهای که میتواند نگاهتان به فانتزی را تغییر بدهد
خب سفر خوب بود؟
سعی کردم تمام نکات مهم را طوری که داستان اسپویل نشود توضیح بدهم. با پخش سریال سراغ خلاصهی سایر جلدها و باز کردن بیشتر ماجرای چرخ زمان میروم.