
این بار در سالن سینما به انتظار نشسته بودم. چشمهایم به پرده سفید رو به رویم خیره مانده بود. کنار دستم پیرمردی نشسته بود و بیخیال با نِی آبمیوه در دهانش بازی میکرد. حواسش خیلی جمع نبود و من نیز چند ثانیهای کوتاه، به چروکهای عمیقی که از نیمرخ چهرۀ زهوار در رفته اش پیدا بود چشم دوختم.
چند دقیقه بعد، چراغهای سالن خاموش شد و در یک لحظه من و پیرمرد و بقیه تماشاچیها در سیاهچالهای تاریک پرتاب شدیم. از عادتهای همیشگیام است که وقتی همه جا تاریک میشد، سرم را به این طرف و آن طرف میچرخاندم تا ببینم این چارقد سیاهی بر سر بقیه چگونه نشسته است.
دنیا زشتی کم ندارد، زشتیهای دنیا بیشتر بود اگر آدمی بر آنها دیده بسته بود.
اما آدمی چاره ساز است. بر این پرده اکنون نقشی از یک زشتی، جلوهای از یک درد خواهد آمد که دیده بر آن بستن، دور است از مروت آدمی.
به همه نقش هایی فکر میکردم که در این پرده فانی از آنها سر باز زده بودم. به یاد جملهای افتادم که در آن میگفت: ترس در عشق مایه شرافت است اما فرار مایه شرمندگی..
مثل فتوا دادن میماند، برای یک جذامی درد کشیده. نسخهای بپیچانی برای مبتلایان به دردی که بی شک برای خود همدردان یکسان نیست.
دلم می خواست رو به همه نسخه پیچان عالم میگفتم، به خدا مرضِ عشق برای همه به یک شکل نيست. طعم دردی که حاصل از آن زاده میشود، برای من و پیرمردی که کنارم نشسته، بی شک یکی نیست. اگر همه به پای عشق مانده بودند و رشادتشان را در این راه پر پیچ و خم، در کتابی جمع آوری میکردند، دیگر چه کسی میماند که از رنج فروپاشی حرف بزند؟
هیچکس پیدا نمیشود که بگوید عشق سراسر شجاعت و فداکاری نیست و اینکه شاید افتادن در راه عشق، قلب را به یک جذامی زشت بدل سازد. این جذامی هر روز در آینه به خود نگاه میکند و خواسته یا ناخواسته چیزی جزء زشتی نمیبیند. اصلاً چیزی از جذام میدانید؟
جذام همه جا هست. جذام واگیردار است و همه جا میتواند باشد. مایه جذام به تن آدمی که راه یافت، چینهای پوست را سفت و بزرگ میکند و یاخته های عصبی را میخورد. بدنههای عصب را میکٌشد و حس لمس و درک گرما را از انگشتها میکَند. چشم را کور میکند و به جگر و مغز استخوان راه میزند.
چه کسی بر سر قبر عاشقانی رفته که سالها دور از معشوق و یا حتی کنار او با یک قلب جذام گرفته، درد ناکامی و جنون را به جان خریده بودند. مگر سالها زندگی کردن با یک قلب جذامی دست خود آدم است؟ چه کسی بدش میآید نامش در زمرۀ عاشقان شجاع و فداکار در گوشهای از تاریخ برای همیشه ثبت نشود؟ و چرا کسی از روح به تاراج رفته زنی که در گرگ و میش صبحگاهی به پهلو دراز کشیده، سرش را روی دست بیجانش گذاشته و موهای بلند شانه نکردهاش را در نقش و نگار فرشِ خاک خوردۀ خانهای متروکه رها کرده، سخنی بر زبان نمیآورد؟ از میلی که سالهاست سرکوب شده و اشتیاقی که به سیاهی رنگ باخته و دردی که در سینه محبوس گشته..
کاش مرا بالها مثل کبوتر میبود تا پرواز کرده رهایی مییافتم. هر آینه به جایی دور میرفتم و در صحرا ماوا میگزیدم. میشتافتم به سوی پناهگاهی از باد تند و طوفان شدید؛ چرا که در زمین مشقت و شرارت دیدهام.
و از چین و چروکهای افتاده بر صورت مردی که در آستانۀ شور جوانی، مسیر سرد و غبار گرفته پیری را در پیش گرفت. از غرور شکسته شدهای که در یک شب سرد زمستانی به باد بی تفاوتی گرفته شد و از قلبی که در نهایت جذام گرفت..
جذام بیماری بی درمانی نیست و هرگاه در آغاز بیماری به داد جذامی رسیدهاند، دردش را شفا دادهاند.
پایان.
متن نقل قولها از فیلم "خانه سیاه است" اثر فروغ فرخزاد گرفته شده است.