نوستالژی چيست؟
خانوم همسايه‌ی روبه‌رويی من خوشبخت‌ترين زن دنياست. به گمانم او زنی ۴۰ ساله است که هنوزم عاشقی دارد، از لباس‌های رنگارنگ گلدارش روی بند رخت بالکنش فهميده‌ام. وقتی يک زن به اين سن ميرسد و مردی دارد که عاشقش باشد يعنی آخرت خوشبختی، خوش‌به‌حالش. خودش را هيچوقت نديده‌ام اما حتما خيلی خوش سليقه و کدبانوست. گه‌گاهی که خانه هستم و از جلوی پنجره رد می‌شوم بالکن خانه‌اش را تماشا می‌کنم که پر از گل و گلدان است، خيلی دوست دارم يک بار که داشت گلدان‌هايش را آب می‌داد او را از پنجره ببينم اما کار و مشغله‌هايم و شيفت‌های طولانی بيمارستان اين اجازه را به من نمی‌دهد.
برعکس من خانجون من همه‌ی اهل محل را می‌شناسد، از مغازه‌دار و دکانی و بقالی گرفته تا همسايه‌های قديم و جديد از دو کوچه بالاتر تا دو کوچه پايين‌تر، همه را می‌شناخت و سلام و عليک، و بده بستان، و رفت‌وآمد داشتند. يادش بخير دوران کودکی ما خيلی شاد بود با بچه‌های همسايه‌ها بازی می‌کرديم و می‌دويديم و شب با زانوهای زخمی به خانه برمی‌گشتيم، آن دوران ما با خانجون زندگی می‌کرديم. خانجون صاحب بزرگترين حياط محل بود و برای عروسي پسرها و دخترهای محل، حياطش را با کمال ميل قرض می‌داد و آذين می‌بستند و ميان کِل و هياهو، به خانه بخت می‌رفتند، ما هم می‌رقصيديم و بازی می‌کرديم و خوش بوديم، بی‌درد و بي‌غمِ فردا سر مي‌کرديم، بچه بوديم و چه می‌دانستيم آينده چيست. وقت محرم که می‌شد همه جمع می‌شد تا سهمی از نذری پختن خانجون داشته باشند و کيف ما هم کوک بود و از حواس‌پرتی مادرانمان سواستفاده می‌کرديم و چه آتيش‌هايی که نمی‌سوزانديم، ۱بار به دختر قنبر قصاب قورباغه انداختيم، و آنچنان ترسيد که تا ۱ سال شب‌ها جايش را خيس می‌کرد بيچاره مادرش می‌ترسيد دخترش ترشيده شود. عموی کوچکم هميشه نوارهای فرهاد و داريوش را گوش می‌داد و ترانه ياور هميشه مومن را از جان دوست‌تر داشت.
هرچه بزرگتر شدم و از روزگار چيزهای بيشتری فهميدم غم من هم بيشتر شد و می‌فهميدم که زندگی مساوی است با از دست دادن. جنگ شد و پسران همسايه يکی‌يکی به جنگ رفتند و برنگشتند و سهم‌شان شد اسم يک کوچه، همان پسرهايی که بعضی‌هاشان در حياط خانجون داماد شده بودند حالا حلواشان را می‌پختيم.
احسان هم رفت و مفقودالاثر شد و سهمش شد اسم کوچه‌مان، شهيد احسان زمانی، آه که چقدر دوستش داشتم، آه که چه غمی بر دلم گذاشتند ماموران تعويض پلاک.
همان سال‌ها من دانشگاه، پزشکی قبول شدم و از پيش خانجون اسباب‌کشی کرديم به شهر ديگری، محله‌ای که همسايه‌هايش را نمی‌شناختيم و حياط هم نداشتيم و فقط يک بالکن کوچک داشتيم. ديگر رغبتی نداشتم به آن محل برگردم، هردفعه که به خانجون سر می‌زديم يکی از بزرگان محل فوت کرده بود، اول از همه آقا تراب نانوا فوت کرد، مرد نازنين زحمت‌کشی که يک عمر پای تنور ايستاد و نان پخت و آخر هم سنگ کليه و دياليز کارش را ساخت، نانوايش هم به پسرش ارث رسيد و می‌دانم حالا شده يک نان فانتزی. بعد از آقا تراب، بقالی سرکوچه فوت کرد، اسمش را يادم نمي‌آيد ولی خيلی اذيتش می‌کرديم، اوستا گردن دراز صدايش می‌کرديم و تا آن طرف محل با لنگه دمپاييش دنبالمان می‌دوديد و هيچوقت هم بهمان نمی‌رسيد.
طرح اتوبان‌کشی که مطرح شد انگار نيمی از خاطرات من ويران شدند، تمام خانه‌های دو کوچه بالاتر از خانه خانجون افتاده بود توی طرح. مادرم با خانجون حرف زده بود و بهش گفته بود که حمام عمومی هم خراب کردند؛ طفلی خانجون خيلی غصه‌دار شد، گريه نکرد اما لايه‌ای ديگر از حسرت روی دلش رسوب کرد، خانجون گفته بود که همه‌ی پسرهای اين محل، تو همين حمام، حموم دامادی گرفته بودند، حتی پدر خودم و عموهايم اما چه می‌شود کرد، زمانه تغيير می‌کند، کوچکترها بزرگ می‌شوند و بزرگترها پير می‌شوند و پيرها فوت می‌کنند، خانه‌های بزرگ خراب می‌شوند و يک عالمه خانه‌ی کوچک روی هم سر بر می‌آورند، خيابان و جاده می‌کشند.
من بزرگ شدم و دانشگاه رفتم و دکتر شدم و ازدواج کردم و جدا شدم و هربار که به خانجون سر ميزدم يکی از اهل محل کم شده بود، غصه‌ام می‌شد، بچه که بودم نمی‌خواستم بزرگ شوم ولی ميشدم پس تصميم گرفتم ديگر نروم محل قديم و نرفتم. آنقدر نرفتم تا همين هفته‌ی پيش خانجون هم از اهل محل کم شد، آخرين باری که ديده بودمش را درست يادم نيست کی بود ولی همين چندماه پيش تلفنی با او حرف زده بودم قرار گذاشته بوديم آبگوشت بپزد و من بروم پيشش. حالا باز هم آن حياط مهمان داشت ولی برای عزا
شب شده و من وسط تاريکی خانه‌ام نشسته‌ام و بيخيال بيمارستان و همه‌ی بيمارها، دارم زن همسايه روبه‌رويی را می‌بينم که چه موهای کوتاه زيبايی دارد و می‌خندد و من از فکر تجزيه شدن چشمان و دست‌های مهربان خانجانم نمی‌توانم قرار بگيرم.
حتی آخرين باری که غذا خورده بودم را به خاطر نمي‌آوردم، دفترم را برداشتم و نوشتم: نوستالژی چيست؟ غم؟ حسرت؟ ياس؟ دلسردی؟ نه، هيچکدام، خشم است، خشم از تغيير، خشم زياد و فروخفته از تغيير غير قابل کنترل، خشم از دست رفتن خاطرات. خاطرات مثل لنگری هستند که انسان را نگه می‌دارند و اگر نباشند يا از دست روند انسان مثل دانه‌های معلق شربت خاکشير خانجان سرگردان است، اين غم، اين اندوه که چنبره زده روی قلب من و دارد از شيره‌ی جانم و فکرم، جان می گيرد، بلاخره مرا از پا درآورد، بلاخره موفق شد، آخرين سيلی‌اش آنچنان مرا بی‌رمق کرده که حتی نای پاک کردن اشک‌هايم را هم ندارم.
انسان اصرار عجيبی دارد برساخت دوستی‌ها اما بايد بداند که همه‌ی آنها طرحی روی آب هستند، ناپايدار و بی‌دوام و گذرا، انسان از ازل تنهاست مشاورم می‌گويد که من تنهايی اگزيستانسيال را درک کرده‌ام و اين را مديون افسردگی‌ام هستم و می‌گويد اين باشکوه است و با غرور و افتخار به من نگاه می‌کند.
اما خدايا، کاش می‌دانست که چه خوف و دردی زير پوستم و درون رگ‌هايم ريشه زده، ای کاش می‌دانست چه مصيبتی را هر روز در سرم اين طرف و آن طرف می‌برم، همه‌ی قرص‌هايم را با هم خورده‌ام، هرچه دکترم داده بود به همراه همه‌ی مسکن‌ها و خواب‌آورهايی که خودم برای خودم تجويز کرده‌ام و دوز آنها را بالا برده‌ام، همه را خورده‌ام و حالا اينجا نشسته‌ام و دارم اينها را می‌نويسم؟ راستی نکند اين کلمات آخرينم بشوند نامه‌ی خودکشی؟ نه، نمی‌خواهم، نمی‌خواهم نامه خودکشی داشته باشم، می‌خواهم مثل هميشه که در سکوت و خلوت زندگی کرده‌ام در سکوت و خاموشی هم تمام شوم.
رفت و طنابی آورد که خيلی هم ضخيم نبود، سيزده بدر پارسال با آن تاب درست کرده بودند، نمی‌خواستم منتظر بمانم تا داروها اثر کنند، خيلی طول می‌کشيد، نبايد زمان را هدر بدهم شايد پشيمان شوم، ولی من نمی‌خواهم مردد شوم، آه که اين ترديدهای بيهوده هميشگی من را از همه چيز پشيمان می‌کنند. به حلقه‌ی پنکه وسط سالن طناب را محکم بست و پيش خودش فکر کرد که از اينجا بالکن زن همسايه روبه‌رويی پيداست، و حتما فردا صبح که هوا روشن شد و زن همسايه خواست تا گلدان‌هايش را آب بدهد از پنجره او را می‌بيند و پيدايش می‌کند. طفلی حتما خيلی می‌ترسد اما چه عيبی دارد او که آغوشی دارد که تسلی‌اش دهد و من هم می‌شوم بهانه‌ای برای در آغوش گرفته شدنش.
طناب را دور گردنش انداخت و ضخامت طناب را دور گردنش حس کرد و با خود فکر کرد: چيزهای زيادی در زندگی هست که انسان به خاطر آنها می‌تواند خودکشی کند و چيزهای خيلی کمی هست که بخواهد برای آنها زنده بماند ولی در نهايت همين زيبايی‌های اندک ارزش اصيل زندگی هستند. صندلی را انداخت.
