
آزمون شخصیت مایرز–بریگز (MBTI)، با طبقهبندی افراد به ۱۶ تیپ شخصیتی، توانسته به حوزههای مدیریت منابع انسانی، مشاورهٔ شغلی و خودشناسی عمومی راه یابد. اما با وجود محبوبیت فراگیر، بررسیهای علمی دقیق نشان میدهد که اعتبار و روایی این آزمون، بهمراتب کمتر از آن چیزی است که عموم مردم تصور میکنند.
۱. پشتوانهٔ نظری ضعیف:
این آزمون مبتنی بر نظریهٔ غیرتجربی یونگ و فاقد دادههای علمی و آزمونهای آماری دقیق است.
۲. دوگانهسازی کاذب:
ویژگیهای انسانی را بهصورت صفر و یک طبقهبندی میکند، در حالی که شخصیت طیفی و پویاست.
۳. پایایی پایین:
نتایج آزمون در بازههای زمانی کوتاه متغیرند و ثبات تیپ شخصیتی محل تردید است.
۴. ضعف در پیشبینی رفتار:
در مقایسه با مدل پنجعاملی شخصیت (Big Five)، توانایی کمتری در پیشبینی رفتارهای واقعی دارد.
۵. جذاب اما کمکارآمد:
جذاب، قابلفهم و ساده است، اما برای تصمیمگیریهای جدی روانشناختی مناسب نیست.
جمعبندی:
MBTI ابزاری است که میتواند در حوزهٔ خودشناسی اولیه یا گفتوگوی عمومی دربارهٔ شخصیت مفید باشد. اما برای تصمیمگیریهای مهم روانشناختی، شغلی، سازمانی یا درمانی، استفادهٔ انحصاری از آن نهتنها سودمند نیست، بلکه گمراهکننده نیز میتواند باشد. رویکرد علمی مستلزم بهرهگیری از ابزارهایی چون مدل پنجعاملی شخصیت، با تکیه بر دادههای پایا، نظریههای آزمودهشده و تحلیلهای آماری معتبر است.
با احترام، مهدی روزبه