
پذیرش و درک خطاپذیری و عدم قطعیت در جهان علم، چنان اهمیت دارد که مروجان علم نباید لحظهای از تأکید بر آن غافل شوند. بااینحال، اخیرا یکی از جدیترین چالشهای من با هوش مصنوعی، همین نسبیگرایی و میانهروی افراطی آن است.
در گذشته، بسیاری از ایدههای تازه از دل اختلافنظرهای جدی، مواضع صریح و حتی اصرار برخی اندیشمندان بر درستی دیدگاه خودشان شکل میگرفت. همین تقابل میان دیدگاهها بود که گاهی به دیالوگ، بازاندیشی و ظهور یک نظریه یا ایده جدید منجر میشد.
امروز، با گسترش استفاده از هوش مصنوعی، به نظر میرسد نوعی همگرایی فراگیر در حال شکلگیری است. تقریبا برای هر نگرشی میتوان با کمک AI استدلالی ساخت و در نهایت نیز هوش مصنوعی اغلب تلاش میکند میان مواضع مختلف تعادل برقرار کند.
اتفاقا یکی از خطرهای مهم عصر LLMها همین «احساس موجهبودن» است. هوش مصنوعی میتواند اصطکاک فکری را حذف کند و برای تقریبا هر موضعی، روایتی عقلانی، منسجم و ظاهرا قابل دفاع بسازد. در نتیجه، ممکن است توانایی ساختن یک استدلال خوب، بهتدریج با موجهبودن خود باور اشتباه گرفته شود.
اینجاست که آموزش استفاده از هوش مصنوعی، از جمله شیوه درست پرسشگری و پرامپتنویسی، از سنین پایین اهمیت پیدا میکند.
اما مسئله این است که اگر قرار باشد همه دیدگاهها همواره به یک اندازه معتبر، قابل دفاع و شایسته تأمل معرفی شوند، آیا چیزی از «اختلافنظر مولد» باقی میماند؟ آیا هنوز جایی برای موضعگیری صریح، مخالفت جدی و حتی خطاهای فکری که گاه زمینهساز کشف و شکلگیری ایدههای تازه میشوند، وجود خواهد داشت؟
به نظرم، این یکی از پرسشهای مهم درباره نقش هوش مصنوعی در تولید و توسعه اندیشه است. بهراستی، AI با کاهش تعارض و افزایش امکان گفتوگو، به تفکر کمک میکند، یا با تعدیل بیش از حد اختلافها و مواضع، بخشی از همان اصطکاکی را از میان میبرد که گاهی موتور محرک اندیشه و نوآوری بوده است؟ نظر شما چیست؟
البته شاید این ایراد نیز چندان پایدار نباشد. هوش مصنوعی، درست مانند ما، برای بقا چارهای جز سازگاری با محیط ندارد. من اما همچنان، فعلا و تا اطلاع ثانوی، به هوش مصنوعی خوشبینم. تا اطلاع ثانوی!
با احترام، مهدی روزبه.