ویرگول
ورودثبت نام
مرتضی احسانی بخارایی
مرتضی احسانی بخاراییعلاقه‌مند به روانکاوی و تاریخ مردم هزاره
مرتضی احسانی بخارایی
مرتضی احسانی بخارایی
خواندن ۳ دقیقه·۵ سال پیش

«هنوز نمرده»

نمایش «هنوز نمرده» را دیدم.

در وصف این نمایش گیرا و تکان دهنده، منِ ناآگاه از فنون نمایش حرفی برای گفتن ندارم. صرفا می‌توانم از تاثراتی که این اجرا برایم داشته بگویم. خلاقیت و پشتکار بی‌نظیر این مجموعه در ساختن «فضا»هایی پرداخته، سرشار و قابل کاوش نخستین تاثری است که بیننده را در بر می‌گیرد. بعد از آن حضور بازیگرانی گستاخ و ورزشکار که هیچ ابایی از ابراز و اظهار بدن خود ندارند، تجربه بسیار غریبی بود. این بازیگران با در هم پیچیدن و فراگرفتن این فضاها و برون ریزی عربده‌ها، گریه‌ها و کش و قوس عضلاتشان تنش بسیاری در اعصاب بیننده ایجاد می‌کنند. در طول این نمایش چنان خوفی از این فیگورهای بی‌باک و نامعقول بر من مستولی شد که هر آن ترس داشتم که نکند یکی از آنها به من حمله ور شود و پرده حیا و رعایت اجتماعی مرا بین جمعیت بدرد. علاوه بر آن خالق نمایش شیطنت فراوانی در برانگیختن هراس‌های اختصاصی مخاطبان خود دارد: تاریکی‌هراسی، حیوان‌هراسی، مرگ‌هراسی، تنگناهراسی و... . این موفقیت بزرگی برای یک نمایش است که تماشاگران را، بدون شکستن پرده سوم، این چنین به لحاظ جسمانی متاثر کند. وقتی نمایش تمام شد و این بازیگران از مسخ بازگشتند و به قالب اجتماعی درآمدند، هنوز برای من قابل باور نبود که آنها آدم‌هایی دارای شانیت اجتماعی هستند و همچنان با ترس و شکاکیت با آنها خوشباشی و مصافحه کردم. تاثرات جسمانی من از تماشای این نمایش چنین بود.

همزمان معناهایی که «هنوز نمرده» برای من متداعی می‌کرد هم متعدد و جالب بودند. از تداعیات آشنا و قابل توجهی که تلمیحات همه‌کس فهمی را به زندگی اجتماعی یک گلشهری دارد و مرتب بخش‌هایی از حافظه ما را روشن و بیدار می‌کند بگیریم تا درونمایه روایت: «مرگ و زندگی». موضوعی که به واسطه امکانات خاص نوع ادبی «نمایش» همواره قوی‌ترین مکان ظهور خود را در اینجا می‌یابد. البته که این درونمایه، به تکرار و وفور در تاریخ ادب ظاهر شده، اما هرگز این تکرار و وفور سبب ملال و بی‌حوصلگی بینندگان نیست، آنچنان که شاعر می‌فرماید:«کز هر زبان که می‌شنوم نامکرر است».

جرقه پرسش مرگ یا زندگی را هملت شکسپیر زد(شگفت اینکه نویسنده و کارگردان کار-علیرضا سعیدی- چندی پیش با من درباره نوشتن اقتباسی از هملت می‌گفت و حالا نمی‌دانم که می‌داند همین الان مرتکب خلق یک هملت به لهجه گلشهری شده یا نه!). کوتاه اینکه انسان، این «وحشی نجیب»، هنگامی که به دنیا می‌آید قلاده‌ و افساری بر گردن و پوزش بسته می‌شود تا رام و مطیع اربابان خود(والدین، جامعه، قانون، مرد و...) باشد. این قیود در عین حال که ضروری به نظر می‌رسند، دردناکند. مرگ یعنی همین قید، قلاده و افساری که بر روی وحشی نجیب زده می‌شود و حیات را در او می‌کشد. آدمی در عین حال که مشغول پاسداری از «حیات حداقلی» خود با حمل افسار و قلاده خویش است، در سوگ و حسرت «حیات وحشیانه و سرشار» خویش با خود درد و دل می‌کند. نمایش «هنوز نمرده» دراماتیزه کردن همین حدیث نفس آدمی درباره همین سوگ و حسرت است.

خلاصه آن که گرچه بن مایه‌ها و لهجه‌ها متفاوت است، اما دردهای اصلی بشر، که چندتا بیش نیستند، در همه جا یکسانند. سخن گفتن از این دردها با بیان و لهجه دیگری همواره به آدم احساس حسرتی غنج‌آور می‌دهد که تجربه آن هرگز خالی از رقت نیست. بدن‌هایی که میزان شدیدی از تظاهرات ایده‌ها و عواطف را حمل می‌کنند، لایق تماشا و توجه هستند؛ بنابراین من برای بار و حتی بارهای دیگری به دیدن این نمایش خواهم رفت تا تحت اشاعه و هجوم این ایده‌ها و عواطف قرار بگیرم.

نمایشتئاترنقد
۱
۰
مرتضی احسانی بخارایی
مرتضی احسانی بخارایی
علاقه‌مند به روانکاوی و تاریخ مردم هزاره
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید