
انسان از ابتدای تاریخ با یک دوگانه رو به رو بود. او صاحب جسمی بود کاملا مادی که تفاوتی با جهان فیزیکی پیرامون و جانوران نداشت. تمام قوانین فیزیک در آن روا بود. میشد آن را با اصطکاک مجروح و زخمی کرد. میشد با آب جرمهای رویش را پاک کرد. در مقابل گرما منبسط میشد و در مقابل سرما منقبض میگشت. میتوانست چونان حیوانات و گیاهان بارورش کرد. میشد با رسیدن و مراقبت جلوی فرسودگیاش را گرفت. خلاصه وجودی بود کاملا مادی.
از آن طرف ساحت دیگری نیز در او موجود بود. ساحتی که اعراض و احوالش قابل تاویل و برگرداندن و ارجاع به جهان فیزیکی نبود. قوانین فیزیک در آنجا کارگر نیست. ساحتی که اثر میگذاشت و اثر میپذیرفت ولی مرئی و ملموس نبود. دو ساحت برای آدم تعریف شد:ساحت جسمانی و ساحت روحانی.
چنان که در ادامه خواهیم دید، جدال ساحت نفسانی و ساحت جسمانی تعاریف بشری را از هردو به موازات هم تغییر میداد. هرگاه نفس تعریف میشد، باید تعریف جدیدی برای جسم دست و پا میشد. هرگاه جسم معرفی میشد، باید در تعریف نفس نیز تجدید نظری میشد. هر دانشمندی بعد از شناخت و صورت بندی یکی از این دو ناچار به موضعگیری در برابر ماهیت و جوهر آن دیگری میشد و به این ترتیب مطالعه ساحت جسمانی-نفسانی تقریبا با مطالعه ماده-روح/معنا/روان/ناماده همپوشان و یکی است.
نخستین کس که بطور رسمی از این مساله پرده برداشت شخص افلاطون در فایدون بود که بدنها را سایههایی از صورتهای ابدی دنیای مثل دانست و در نتیجه رای به اصالت ذهن/نفس/روح داد. او بعنوان پدر معنوی ایدهآلیسم جهان را در اصل خود غیرمادی دانست و ماده را صرفا کپی غیرکاملی از صورتها و مثالها معرفی کرد. ارسطو دانست که دوبرابر کردن جهان با خلق جهانی غیرمادی بعنوان پشتوانه جهان مادی، کار عبثی است. او از نوع جدیدی از وحدتگرایی در جوهر با قبول دوگانگی آن پرده برداشت. روح/نفس/ذهن/روان ازین پس واقعیتی یکسان با بدن بود، همانگونه که صندلی صورت چوب تلقی میشد، روح نیز صورت بدن بود. این نظام راه را برای نوعی زندهانگاری جهان باز کرد و این باعث بوجود آمدن «نفسها» شد. نفس نباتی، حیوانی و ناطقه، نفوسی بودند که در دنیای مادی وجود داشتند. او همچنین نفوس بالاتری را نیز معرفی کرد که بعنوان عقول بالاتر در آسمان بودند که به «عقل کل» یا «عقل فعال» منتهی میشدند و فلکشناسی باستانی تکیهگاهی برای توضیح آنها بود. این صورتبندی تا آنجا مهم و جالب بود که تا قرنها بعنوان تنها توضیح جهان نفسانی، و تا به امروز بعنوان نظری قابل اتکا پابرجا مانده است. تنها دکارت در قرن هفدهم بود که در این نظریه شکاف ایجاد کرد. او نیز مثل اسلاف باستانیاش جهان را دو بخشی کرد: چیزی که وجود دارد و چیزی که می اندیشد. بدین ترتیب بدن چیزی بود که وجود داشت و ذهن هم مربوط به چیزی بود که میاندیشید. با این حال باید جایی وجود میداشت که نقطه وصل و ایجاد وحدت شخص میشد و علیت و ارتباط بین هردو ساحت را توضیح میداد. دکارت غده صنوبری/کاجی را جایی دانست که این دو ساحت در آنجا بهم میپیوندند. او با معرفی این نظام، سیستم واسطهای را که ارسطو ساخته بود و در آن حیوانات و گیاهان را نیز نفس معرفی کرد را رد نمود و این برداشت منجر شد حیوانات و گیاهان دیگر صاحب نفس تلقی نشوند. از آن طرف، سلسله مراتب صعودی نفوس بالاتر از نفوس انسانی نیز مورد تردید واقع شد و مانند فلک شناسی و نجوم قدیم به خاطره تاریخ پیوست.
دقت کنیم که تا این زمان، گرچه اختلافات نظر بسیار زیادی بین محققان و اندیشمندان بود، اما همگی بر اینکه ذهن/نفس/روح/روان، غیرمادی و غیرفیزیکی است متفق بودند. حتی عموم تجربهگرایان انگلیسی و ماتریالیستهای فرانسوی نیز که با دو برابر شدن جهان و باور به جهانی غیرمادی مخالف بودند، با ماهیت غیرمادی ذهن موافق بودند. لاک گرچه تجربیگرا بود، دوگانگی جوهر را به مادی و غیرمادی و نتیجتا غیرمادی بودن ذهن/روح/نفس/روان کاملا را معتقد بود. تنها هیوم اندکی در جوهر غیرمادی ذهن تشکیک ایجاد کرد. او از ذهن به خود یاد کرد و گفت آن چیزی نیست جز اتصالات محتواهای آنی و موقت. بنابراین آنچه که بعنوان «ایده غیرمادی بودن ساحت ذهن» میشناسیم تنها از قرن بیستم به اینسو ایجاد شد و هوادارانی پیدا کرد، و تا حدی باعث شکلگیری علومی چون علم اعصاب و روانشناسیهای شناختی و رفتاری گردید.