ویرگول
ورودثبت نام
مرتضی احسانی بخارایی
مرتضی احسانی بخاراییعلاقه‌مند به روانکاوی و تاریخ مردم هزاره
مرتضی احسانی بخارایی
مرتضی احسانی بخارایی
خواندن ۳ دقیقه·۴ سال پیش

دروغ و انواع آن

دروغگویی انواع مختلفی دارد، و علتش این است که حقایق سرشت‌هایی مختلف دارند. برخی از حقایق برای حیات اجتماعی مضرند. به طور مثال رانه جنسی حقیقتی است که در انسانها موجود است و به دنبال هدف خود می‌گردد. اگر قدرت انضباط‌گر جامعه که به صورت بیرونی(نیروی انتظامی و محکمه دولتی، مردم جامعه) و درونی(وجدان شخصی و اخلاق) متبلور است نباشد رانه جنسی حتی در مقابل محارم هم متوقف نخواهد شد. همچنین بلندپروازی آدمی در جایی متوقف نمی‌شود و اگر قدرت انضباطگر اجتماع نباشد آدمی میل این را دارد که هزاران نفر را بکشد و مادر و پدر خویش را به بندگی بگیرد.


اضافه‌بارهای بلندپروازی و رانه جنسی برای حیات اجتماعی خطرناکند و باید تحت انضباط قرار بگیرند. دروغ گفتن درباره این امور نه تنها کار بدی نیست، بلکه کاملا پسندیده است. شخصی از خیابان می‌گذرد و زن زیبایی را می‌بیند، دوستش از او می‌پرسد:«آیا آن زن را می‌خواهی به چنگ بیاوری؟» البته که شخص مورد نظر هرگز بدش نمی‌آید که زنی زیبا با او عشرت کند، اما به دروغ می‌گوید:«نه!». شاگردی می‌داند که در عرصه دانش از استاد سرآمد شده است. کسی از وی می‌پرسد:«آیا شما بهترید یا استادتان؟» در پاسخ می‌گوید:«البته که استادم!» این شاگرد از روی منضبط بودن و سخت گرفتن بر آرزوی بلندپروازی‌اش دروغ می‌گوید؛ چنین دروغ‌هایی بایسته و شایسته تقدیرند. این نوع دروغ‌ها حاکی از قوت بازداری و کنترل شخصی انسان‌هاست.


برخی حقایق اما برای حیات اجتماعی لازم است، و کتمان یا تحریف آنها حیات اجتماعی را به خطر می‌اندازد. در دادگاهی یکی از شهود از ارائه حقیقت سر باز می‌زند یا شهادتی تحریف‌شده ارائه می‌دهد تا از احراز مجرمیت متهم جلوگیری کند یا نگذارد برائت متهم ثابت شود. یک دکاندار جنس تقلبی خود را به عنوان «ساخت آلمان» به خریدار می‌اندازد. یک سیاستمدار به دروغ وعده‌هایی به حوزه انتخابی‌اش می‌دهد تا بتواند کرسی نمایندگی یا ریاست را به دست بیاورد. یک مرد زنی را با حیله سرگرم می‌کند تا بتواند او را بفریبد و خواسته غیر مشروع خود را عملی کند. چنین دروغ‌هایی فرصت‌طلبانه و کاسبکارانه است و انتفاع مستقیم و هدفی مادی و انضمامی را دنبال می‌کند. این کاسبکاران و فرصت‌طلبان موجوداتی ضداجتماعی و منحرفند و کاملا خلاف گروه قبلی، انسان‌هایی فاقد قدرت بازداری و کنترل شخصی هستند که به اوج بلوغ فکری نرسیده‌اند.


برخی حقایق نیز لزوما هیچ فایده و نفع مستقیمی برای اجتماع ندارند و کتمان و تحریف آنها نیز به صورت مستقیم اثری روی حیات اجتماعی ندارد. شخصی مدعی است که میلیاردها پول دارد و فلان خودرو گرانقیمت زیر پایش است، در حالی که در واقعیت چنین نیست. شخص دیگری مدعی می‌شود که پدرش استاندار است و با یک تماس تلفنی قادر است آدمهای مختلفی را به خط کند، در حالی که پدرش یک کارمند جزء است. همچنین از این سنخ است آدمی که مدعی می‌شود مقتدای فکری و سیاسی‌اش فلان مکارم استثنایی اخلاقی را دارد و بی‌نظیرترین شخصیت تاریخ است و نظیر او در دنیا نیامده. این نوع دروغ‌ها انتفاع مستقیمی ندارند و امری مادی و قابل وصول را هدف قرار نداده‌اند. چنین دروغ‌هایی کاسبکارانه و ضداجتماعی نیستند، بلکه کودکانه‌اند. توضیح اینکه انسان در کودکی و نوباوگی هنوز به قدرت تفکیک بین جهان واقعیت و جهان ذهن خود نرسیده‌ است. کودک گمان می‌کند که پدرش واقعا قوی‌ترین انسان روی زمین است. کودک در خیالپردازی‌های خود با یک جادو یا مشت می‌تواند دشمنان خود را شکست بدهد، و بنابراین دیده می‌شود که در هنگام دعوا با همسالان آنها را تهدید به جادو یا قدرت خود می‌کند. هنگامی که کودک پا به بزرگسالی می‌گذرد قدرت تفکیک بین جهان ذهنی و جهان عینی در نزد او پدیدار می‌شود و درک می‌کند آنچه در دنیای ذهنی او می‌گذرد تاثیری در دنیای واقعی ندارد. اما کسانی که در یک گفتگویی خود را میلیاردر معرفی می‌کنند، هنوز مرز بین کودکی و بزرگسالی را نپیموده‌اند و تفکیک دنیای ذهنی از دنیای عینی در نزد آنها نمودار نشده است. انسان‌هایی که دست به ساخت اسطوره می‌زنند و در مورد مراد سیاسی-فکری خود اغراق‌های بی‌سابقه می‌کنند نیز نوع دیگری از این سنخ دروغگویانند.

دروغ
۰
۰
مرتضی احسانی بخارایی
مرتضی احسانی بخارایی
علاقه‌مند به روانکاوی و تاریخ مردم هزاره
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید