
قرارداد شروع آرایهها از صفر در زبانهای برنامهنویسی ریشه در تاریخچه معماری کامپیوتر و آدرسدهی حافظه دارد. درحالیکه تصمیم به استفاده از نمایهسازی مبتنی بر صفر ممکن است برای برخی خودسرانه یا غیرقابلتصور به نظر برسد، بااینحال برای آن دلایل عملی وجود دارد و میتوان آن را در روزهای اولیه زبانهای برنامهنویسی ردیابی کرد.
در روزهای اولیه برنامهنویسی کامپیوتر، زمانی که زبانهای سطح پایین مانند اسمبلی رایج بودند، مفهوم آرایهها با آدرسدهی حافظه همسو بود. آرایهها اساساً بلوکهای بههمپیوسته حافظه بودند و دسترسی به عنصری از آرایه مستلزم محاسبه آدرس حافظه آن عنصر بود.
آدرسدهی حافظه در رایانهها معمولاً با صفر بهعنوان آدرس پایه شروع میشود. هنگام دسترسی به یک عنصر در یک موقعیت خاص در یک آرایه، محاسبه آدرس شامل اضافه کردن یک افست به آدرس پایه است. با استفاده از نمایهسازی مبتنی بر صفر، افست عنصر اول صفر میشود و محاسبه آدرس را سادهتر و کارآمدتر میکند.
هنگامیکه زبانهای برنامهنویسی سطح بالا مانند C توسعه یافتند، استفاده از نمایهسازی مبتنی بر صفر گستردهتر شد. C برای فراهم کردن دسترسی سطح پایین به حافظه و درعینحال ارائه انتزاعات سطح بالاتر طراحیشده است. برای حفظ سازگاری با مدل حافظه زیربنایی و برای ساده کردن ترجمه بین کدهای سطح بالا و سطح پایین، C از نمایهسازی مبتنی بر صفر برای آرایهها استفاده کرد.
با محبوبیت C، سایر زبانهای برنامهنویسی که از اصول طراحی آن پیروی میکردند، مانند C++، جاوا و بسیاری دیگر، فهرست بندی مبتنی بر صفر را برای آرایهها به کار گرفتند. این تصمیم نهتنها متأثر از دلایل تاریخی ذکرشده در بالا، بلکه با تمایل به سازگاری و سازگاری با مبانی کد موجود بود.
درحالیکه نمایهسازی مبتنی بر صفر گاهی اوقات میتواند منجر به خطاهای یکبهیک یا سردرگمی برای برنامهنویسانی شود که به قراردادهای دیگر عادت کردهاند، اما عمیقاً در جامعه برنامهنویسی جاافتاده است. بسیاری از برنامهنویسان اکنون آن را یک عمل استاندارد میدانند و زبانهای برنامهنویسی همچنان از این قرارداد پیروی میکنند تا سازگاری و سازگاری را در پلتفرمها و زبانهای مختلف حفظ کنند.
شایانذکر است که همه زبانهای برنامهنویسی از نمایهسازی مبتنی بر صفر پیروی نمیکنند. برخی از زبانها مانند فرترن از نمایهسازی یکپایه استفاده میکنند، درحالیکه برخی دیگر مانند MATLAB به برنامهنویس اجازه میدهند بین نمایهسازی مبتنی بر صفر و یک انتخاب کند. این انتخابهای خاص زبان اغلب از الگوهای استفاده موردنظر و زمینههای تاریخی خود زبانها سرچشمه میگیرند.