تا حالا شده کاری داشته باشید که دقیقا میدونید باید انجامش بدید، از عقب افتادنش هم استرس داشته باشید، اما هر بار که به سراغش میرید، خودتون رو قانع کنید که کمی بعد انجامش میدید ؟
و عجیبتر اینکه اون «کمی بعد»، گاهی تبدیل به چند ساعت، چند روز یا حتی چند هفته میشه . . . باید بگم من هم مدتها یکی از همین آدمها بودم.
زمانی که دانشگاهم رو شروع کردم برای خوندن مباحث درسی و امتحانات حسابی چالش داشتم و تنها مشکل اون دورانم این بود که همه کارهام روی هم انباشته میشد و موقع رسیدگی بهشون دچار استرس افراطی میشدم.
اون موقع فکر میکردم به خاطر عدم رضایت شخصیم از رشته و درس و دانشگاه بود که این اتفاق رخ میداد و مدام خودم رو توجیه میکردم که از ترم بعد قطعا این مسئله حل میشه؛ یعنی باید حل بشه.
اما وقتی دیدم در حرفه کاریم هم مدام دچار همون استرس و اضطراب میشم، فهمیدم که یک جای کارم درست نیست.
و اگر مشکل از رشته و دانشگاه نبود، پس از کجا میاومد؟
معمولا آدمی هستم که سعی میکنم رفتارهای منفیم رو بشناسم و کمکم جای اونها رو با رفتارهای مثبتتری عوض کنم. همین شد که به دنبال جواب این سؤال، به یکی از پادکستهای توسعه فردی رسیدم و برای اولین بار با واژه «اهمالکاری» آشنا شدم. عجیب بود؛ چون انگار کسی داشت بخشی از رفتارهای خودم رو برای من توضیح میداد.
برای مثال، وقتی از یک هفته قبل میدونستم که باید تا آخر همین هفته نزدیک به 150 تماس خروجی با مشتریانم برقرار کنم تا بتونم تارگت کاریم رو با موفقیت بزنم، اما با وجود علاقهام به حرفه کارم، باز هم تا به خودم میاومدم میدیدم یک هفته تمام گذشت و من تنها 10 تماس داشتم و مابقی اونها به دلیل تعلل من در انجام این کار حسابی به تعویق افتادن.
چیزی که برای خودم عجیب بود این بود که من از انجام این کار بدم نمیومد، اما باز هم انجامش نمیدادم. و در تمام اون مدت، هم میدونستم باید اون کارها رو انجام بدم و هم بابت انجام ندادنشون مضطرب بودم. آخرش هم خودم رو سرزنش میکردم که چرا زودتر انجامشون ندادم.
این استرس و نگرانیِ درونی رو تجربه میکردم، بدون اینکه دقیقا بدونم از کجا نشئت میگیره و اصلا برای چی در من به وجود اومده . . .
وقتی بیشتر درباره این رفتار خوندم و شنیدم، متوجه شدم چیزی که تجربه میکردم فقط یک بیحوصلگی یا بیعلاقگی ساده نبود.
شاید بهتر باشه کمی از تجربههای شخصی فاصله بگیریم و ببینیم اصلا اهمالکاری به چه معناست.
اهمالکاری یعنی تعلل کردن در انجام دادن کارها و عقب انداختن اونها، حتی وقتی میدونیم این تأخیر ممکنه پیامدهای منفیای برای ما داشته باشه.
یکی از شکلهای آشنای اون، همون دقیقه نودی انجام دادن لیست کارهاست؛ مثل درس خوندن دقیقا شب قبل از امتحان. اما اصل ماجرا اینه که ما میدونیم باید کاری رو انجام بدیم حتی ممکنه از عقب انداختنش هم نگران باشیم، ولی باز انجامش رو به زمان دیگهای موکول میکنیم.
و همینجا شاید یک سؤال مهم به وجود بیاد : اگر میدونیم انجام ندادن یک کار قراره حال ما رو بدتر کنه پس چرا باز هم انجامش نمیدیم؟
شاید جواب این سؤال برای همه یکسان نباشه. گاهی مسئله بیعلاقگی به اون کار نیست؛ همونطور که برای من هم نبود. گاهی دلایل و بهانههای شخصی، خواسته یا ناخواسته ما رو وارد این چرخه میکنن.
مثلا :
الگوی کمالگرایی
گاهی کاری رو شروع نمیکنیم چون در ذهنمون باید خیلی خوب یا حتی بینقص انجام بشه. مثلا میخوایم مقالهای بنویسیم اما چون از همون اول انتظار داریم کامل و بینقص باشه، شروع کردنش رو عقب میندازیم.
ترس از قضاوت بقیه
اگر خوب از آب درنیاد، بقیه چی فکر میکنن؟
گاهی همین ترس باعث میشه شروع نکردن رو به انجام دادن ترجیح بدیم؛ چیزی منتشر نکنیم، درباره ایدههامون حرف نزنیم یا حتی درخواستی که داریم رو مطرح نکنیم.
دلنگرانی افراطی
گاهی باید یک کار مهم رو انجام بدیم اما همین که بهش فکر میکنیم، حجم کار و نتیجه احتمالیاش اضطرابمون رو بالا میبره. پس برای اینکه فعلا این حس ناخوشایند رو تجربه نکنیم میریم سراغ یک کار سادهتر؛ مثلا تلفن همراهمون، مرتب کردن اتاق، یک سریال یا چرخیدن در شبکههای اجتماعی. چند ساعت بعد دوباره برمیگردیم به همون کار، اما این بار با استرس بیشتر.
و شاید همینجا باشه که لازم داریم به جای سرزنش کردن خودمون، کمی بیشتر به ذهنمون دقت کنیم.
" گفتوگوی ذهنمون رو بشناسیم "
هر بار که متوجه میشیم داریم کاری رو عقب میندازیم، ببینیم ذهنمون دقیقا چی میگه :
هنوز وقت دارم بذار اول فلان کار رو انجام بدم.
باید وقتی شروع کنم که حوصله داشته باشم.
اگر خوب از آب درنیاد چی؟
وقتی جمله تکرارشونده ذهنمون رو پیدا میکنیم، انگار یک قدم از حالت اتوماتیک بیرون میایم.
حالا میتونیم به جای اینکه فقط از خودمون بپرسیم «چرا انجامش نمیدم؟»، بفهمیم دقیقا چه چیزی باعث شده انجامش ندیم . . .
گاهی هم لازم نیست به تمام شدن یک کار فکر کنیم فقط کافیه قدم اولش رو برداریم. به جای اینکه به خودمون بگیم «من باید تمام این کار رو انجام بدم»، شاید بهتر باشه از خودمون بپرسیم :
کوچکترین کاری که الان میتونم برای شروعش انجام بدم چیه ؟
شاید لازم نباشه برای شروع، منتظر یک زمان ایدهآل، حالِ خوب یا انگیزه کافی بمونیم.
جایی خونده بودم که نوشته بود عادتها میتونن شکسته بشن و تغییر کنن. و به نظرم مقوله اهمالکاری یکی از شایعترین عادتهای منفیه که میتونیم ازش فاصله بگیریم و آرامش و آسودگی خاطر رو دوباره به زندگی بزرگسالیمون بیاریم.
درواقع ما لزوما فرد اهمالکاری نیستیم؛ ممکنه فقط الگوی اهمالکاری داشته باشیم.
این تفاوت واقعا مهمه؛ چون وقتی به خودمون بگیم «ما آدمهای اهمالکاری هستیم»، ناخودآگاه این رفتار رو تبدیل به بخشی از هویت خودمون کردیم. در صورتی که وقتی بگیم «ما در بعضی موقعیتها دچار اهمالکاری میشیم»، راه تغییر برای ما باز خواهد شد.
با این حال، نباید فراموش کنیم که اهمالکاری فقط خودِ انجام ندادن یک کار نیست؛ اثری که بعد از اون روی ذهن و حال ما میذاره هم مهمه.
اهمالکاری کیفیت راحتی ما رو کاهش میده، چون درونمون همیشه بخشی هست که خودِ ما رو سرزنش میکنه و ناراحتی سنگینی رو با خودش حمل میکنه.
کارهای انجامنشده مدام در ذهن و درون ما تداعی میشن و حتی ممکنه اجازه ندن از زمانی که برای خودمون داریم، اونطور که باید لذت ببریم.
شاید مسئله فقط این نباشه که چند کار رو به تعویق انداختیم.
شاید هر کارِ ناتمامی که گوشهای از ذهنمون نگه داشتیم،
تکهی کوچکی از آرامشمون رو هم با خودش برده باشه . . .

تکهی کوچکی از آرامشمون رو هم با خودش برده باشه . . .