تا حالا شده فقط به خاطر اینکه نمیخوای دیگران ناراحت بشن، کاری رو انجام بدی که خودت اصلا باهاش راحت نیستی؟
یا وقتی چیزی آزارت میده، سکوت کنی چون فکر میکنی شاید گفتنش باعث بشه آدم سختگیری به نظر برسی؟
چندی پیش در کتاب «مرزها و رابطهها» نوشته ملیسا اربن، جملهای خوندم که خیلی ساده بود اما برای من معنای عمیقی داشت: مرزها برای کنترل کردن رفتار دیگران نیستند، بلکه شما از آنها برای حفظ امنیت و سلامت خود استفاده میکنید. شاید دلیل اینکه این جمله برای من انقدر قابل لمس بود، اینه که خودم سالهاست برای بخشهای مختلف زندگیم مرزهایی مشخص کردم.
اصولا آدمی هستم با چارچوب بندی های سخت و پیچیده که برای ارتباطم با آدمهای مختلف مرزها و خط قرمزهایی رو مشخص میکنم؛ چون معتقدم من انسانی ارزشمند هستم و فکر من، جسم من، روح من نیاز به مواظبت و مراقبت ویژهای داره پس به هیچ وجه دوست ندارم اونها رو بابت تعاملاتم با دیگران آزرده کنم.
اما اصلا مرز به چه معناست و چرا انقدر در زندگی شخصی ما حائز اهمیت و مهمه؟ درواقع مرز شخصی برای من یعنی جایی که از خودم میخوام برای حفظ آرامش، امنیت، ارزشها و راحتی خودم، حدی رو در رابطه با دیگران مشخص کنم؛ نه اینکه بخوام رفتار اونها رو کنترل کنم.
بخوام دقیق تر توضیح بدم، من از داشتن تماس فیزیکی بسیار اجتناب میکنم به خصوص وقتی در جمعی تازه قرار میگیرم که هیچ حس نزدیکی با افراد حاضر در اون مکان احساس نمیکنم؛ بنابراین اکثر اوقات صندلیای رو برای نشستن انتخاب میکنم که تک نفره باشه، میزی رو انتخاب میکنم که تعداد کمتری از افراد دورش حضور داشته باشن و هنگام صحبت در فاصلهای از آدم ها میایستم که امکان برقراری تماس فیزیکی فراهم نباشه. البته این اصل تا حدودی شامل اعضای خانوادهام و دوستان نزدیکم نمیشه . . .
میخوام چی بگم ؟ ما چندین و چند میلیون نفریم با چندین و چند میلیون شخصیت و سبک زندگی متفاوت که هرکدوم ویژگی هایی درونمون نهادینه شده و یک مدل ارتباط و تعامل با اطرافیانمون رو انتخاب میکنیم پس این کاملا بدیهیه اگر همه با یک شیوهی یکسان باهم ارتباط نگیریم.
این کاملا امر بجا و درستیه اگر بخوایم در معاشرت مون با آدم های دیگه حد و حدودی داشته باشیم تا هم از خودمون محافظت کنیم و هم دایره ارتباطاتمون رو حفظ کنیم.
از عزیزی شنیده بودم که آدم باید خاکی باشه و این فرد وقتی با کسی مواجه میشد که کمی چارچوب مدار رفتار میکرد بلافاصله میگفت : «چه آدم خشکی!» ، «چقدر خودشو میگیره!» ، «چقدر سخت میگیره!» ، «آدم باید خاکی باشه!»
از نظر من این طرز تفکر شاید به این معنا باشه که اون آدم باید به همه چیز آره بگه، و حتی اگر احساس ناخوشایند و بدی رو تجربه کنه باز هم باید از چیزی که اذیتش میکنه بگذره و به دیگران اجازه بده هرطور مایلند باهاش برخورد کنن. اما فکر میکنم خاکی بودن نباید به قیمت نادیده گرفتن خودمون تموم بشه.
آیا تا حالا شده از خودت بپرسی چرا باید جلوی خودم رو بگیرم و اگر موردی باعث آزردگی من میشه و ناراحتم میکنه، از احساسم صحبت نکنم ؟ اگر قرار گرفتن در جمعی باعث میشه دست به انجام کاری بزنم که حتی دوستش هم ندارم، در این مورد هیچ چیز نگم چون راحتی ِدیگران ممکنه از بین بره ؟
کتاب مرزها و رابطه ها به ما این امر رو یادآور میشه که هر انسانی جدا از هر سن و نژاد و جنسیت و جایگاه اجتماعی، حق این رو داره که برای شخصیت خودش مرزهایی داشته باشه و به وقت نیاز، اون ها رو به دیگران گوشزد کنه تا همه در یک سیکل منظم بتونن در کنار هم و باهم روابطی پایدار و منسجم بسازن.
فردی ممکنه مرزی برای خودش تعیین بکنه و اون این باشه که در جمع دوستانه یا خانوادگی از دیگران بخواد نوشیدنی حاوی الکل بهش تعارف نکنن؛ چون حفظ رژیم تغذیه و سلامتش بقدری براش مهمه که حتی در میهمانی هم قصد نوشیدن نداره، تصور کنید دوستانش باوجود دونستن این مرز، مدام بهش اصرار کنن که چنین نوشیدنی هایی رو سرو کنه یا حتی در موقعیتی قرارش بدن که مجبور باشه این کار و انجام بده. بنظرتون اون فرد ممکنه چه احساساتی رو بعد از گذروندن چنین لحظاتی در کنار بهترین افراد زندگیش تجربه کنه ؟
باید بدونیم وقتی کسی مرز خودش رو بهت گفته، اصرار مداوم تو دیگه صمیمیت نیست؛ بیاحترامی به انتخاب اونه.
مرز فقط تماس فیزیکی یا یک «نه» بزرگ نیست؛ مرزها در کوچکترین قسمتهای زندگی ما هم حضور دارن.
برای مثال من در بیشتر مواقع بعد از اتمام ساعت کاری دیگه پیام ها و تماس های کاری رو پاسخ نمیدم و این اصل رو تا جای ممکن رعایت کردم و با حفظ این مرز برای خودم، بیشتر از تایم فراغتم استفاده میکنم و از زمانی که باید صرف استراحت، مطالعه ، دیدن دوستانم و تفریحاتم سپری کنم لذت میبرم.
بنابراین خیلی مهمه وقتی ما در حرفه کاریمون و زندگی روزمرهمون خط قرمزهایی رو برای خودمون تعریف میکنیم، خودِ ما هم در حفظ مرزها و خط قرمز های آدم های اطرافمون باید کوشا باشیم و کسی رو بابت مرزی که برای خودش مهم میدونه سرزنش نکنیم یا مورد تمسخر قرار ندیم.
درواقع شاید مرزبندی در نهایت به معنای دور شدن از آدمها نباشه؛ شاید اتفاقا راهی باشه برای اینکه بتونیم سالمتر و محترمانهتر در کنار هم زندگی کنیم.
شاید قرار نیست همه ما یک شکل زندگی کنیم، یک جور فکر کنیم یا حتی یک مدل با دیگران ارتباط بگیریم. ما آدمهایی با شخصیتها، تجربهها، حساسیتها و ارزشهای متفاوتیم و شاید یکی از زیباترین شکلهای احترام به هم، همین پذیرفتن تفاوتها باشه.
پس اگر جایی مرزی برای خودت تعیین کردی، لازم نیست بابتش احساس گناه کنی؛ و اگر کسی مرزی متفاوت از تو داشت، لازم نیست بابتش سرزنشش کنی. شاید کافی باشه بپذیریم که آدمها حق دارن برای مراقبت از خودشون، انتخابهای متفاوتی داشته باشن.
و من یقین دارم که تو هم انسانی ارزشمند هستی؛ پس مرزهای تو هم شایسته احترام هستن.

هستی؛ پس مرزهای تو هم شایسته احترام هستن.