جوانمردا!
اینا را چون آیینه دان، آخر دانی
که آیینه را صورتی نیست در خود؛ اما
هر که در او نگه کند، صورت خود
تواند دید.
– عینالقضات همدانی
کسی بود که مدام به حسرت میگفت: کاش زودتر زده شده بودم. کاش پیامبر را دیده بودم. کاش به خدمت رسول رسیده بودم.
جوانمرد به او گفت: هنوز هم روزگار رسول خداست و هنوز هم عصر پیامبر است. اگر روز را به شب آری و کسی را نیازرده باشی، آن روز را تا شب با پیامبر زندگی کردهای، ولی اگر هزار نماز کنی و هزار حج بگذاری و کسی را بیازاری، نه خدا تو را دوست خواهد داشت و نه پیامبرش، و هیچ طاعت از تو مقبول نخواهد بود.
شرارهای بر جامهی مرد نانوا افتاده بود. بیتاب شده بود و تقلا میکرد تا خاموشش کند.
جوانمردی از آن حوالی میگذشت، نانوا و تقلایش را دید. آهی کشید و ایستاد و به درد گفت: افسوس! سالهاست که آتش خودخواهی و آتش حسد و آتش ریا در دلمان افتاده است و هیچ تقلا نمیکنیم که خاموشش کنیم.
این شراره، جامهمان را خواهد سوخت.
آن آتش اما جانمان را میسوزاند؛ جانمان و ایمانمان را.
مردی به زیارت میرفت. جوانمرد به او رسید و پرسید: کجا میروی؟
مرد گفت: به زیارت میروم، به دیاری.
جوانمرد گفت: چه میخواهی و چه طلب میکنی از زیارت.
مرد گفت: خدا را طلب میکنم.
جوانمرد گفت: خدای دیار خود را چه کردهای که به دیار دیگر در طلبش میروی.
پیامبر، ما را گفت: علم را به چین اگر باشد، جستجو کنید اما نگفت برای جستجوی خدا نیز باید به جایی رفت.
جوانمرد میرفت و با خود میگفت: مردم، خدا را در مسجد میجویند، ما هرجا که هستیم، مسجد است. مردم، مبارکی را در رمضان مییابند و ما ماههایمان همه رمضان است، مردم، عیدشان آدینه است و ما هر روزمان عید و آدینه است.
جوانمرد گفت: خدایا! نماز میخوانم و روزه میگیرم، حج میگذارم و زکات میدهم، انفاق میکنم و میبخشم، نه غیبتی و نه دروغی و نه حرامی، اما این نیست آنچه تو میخواهی، دلم راضی نمیشود، میدانم که چیزی بیش از اینها باید کرد.
خدا گفت: آری، چیزی بیش از اینها باید کرد. و آن گاه عرش را بر شانههای او گذاشت و گفت: این است آنچه میخواهم، اینکه عرشم را بر دوش بگیری، امانتم را.
جوانمرد گفت: سنگین است، سنگین است، سنگین است، شانههایم دارد میشکند، نزدیک است که عرشد بر زمین بیفتد.
خدا گفت: یاری بخواه، جهان هرگز از یاران خالی نخواهد بود. و جوانمرد فریاد برآورد که: ای جوانمردان، یاری، یاری، یاریام کنید؛ عرش خدا بر پشت ما ایستاده است، نیرو کنید و مردآسا باشید که این بار، گران است.
و هر روز کسی از گوشهای و هر روز کسی از کناری درآمد. کسی که تکهای از عرش خدا و پارهای از امانت او را بر پشت گرفت.
هزاران سال گذشته است و هزاران سال دیگر نیز میگذرد، اما عرش خدا هرگز بر زمین نخواهد افتاد.
درویش جامهی پشمین داشت، کلاه چهار تَرک داشت، کشکول داشت، خدا را نداشت.
اما توانگر لباس ابریشمین داشت، قصر هزاربارو داشت، زر و سیم داشت، خدا را هم داشت.
روزی درویش، توانگر را سرزنش میکرد که توانگری و خداخواهی با هم جمع نخواهد شد،اول باید فقر را جستجو کنی و بعد خدا را...
جوانمرد به آن میانه رسید و گفت: آری، اما اگر دلتو با خدا باشد و همهی دنیا نیز آنِ تو، زیان ندارد. اما اگر جامهی پلاس بپوشی و بر حصیر بنشینی اما خدا در دلت نباشد، از آن دلق و زیرانداز، تو را به آسمان هیچ راهی نیست.
... توانگر لبخند زد و درویش هیچ نگفت و جوانمرد رفته بود.
