
چهارده_ پگاهان روز چهارشنبه، میانۀ آبانماه، از پنجرۀ اتاق نشیمن، طلوع مهآلود ارغوانی و نه سرخرنگ را به تماشا ایستادهام؛ ابرهای پارهپاره را که نرمنرم، چون تار ابریشمین ردای مقدس یک پاپ، بنفشِ بنفش، ارغوانیِ ارغوانی، به هم بافته میشود و رنگ میگیرد...
در حالی که پدرم، با آن مهربانی خوددارانه و همراه با قدری کجخُلقی معمولش، میگوید:
- «چکار میکنی؟... مگر صبحانه نمیخوری؟!
میگویم: «آسمان را امروز دیدهاید؟... عجیب زیباست!... ارغوانیِ ارغوانی!...»
میگوید: «هر روز همین است... تو توجّه نمیکنی...»
میپرسم: «چای دم کنم، صرف میکنید؟»
میگوید: «من هم هرگز صبحها چای نمینوشم... گفتم که نسبت به اطرافت بیتوجّهی...»
میخندم که: «انگار حق با شما است... طبق معمول!»
وقتی بارانی و شال گردنم را از سر جارختی دم در برمیدارم، شکوه میکند که:
- «حالا کجا می روی؟!... چهارشنبهها که کلاس نداری!...»
- «خیر ولی امروز استثنائاً جلسۀ مهمی دارم...!»
- «صبح به این زودی؟؟»
«مفصّل است... دم غروبی برمیگردم...»
لحظۀ آخر که از در بیرون میروم، میگوید:
«لااقل چتر بردار... هوا را نمیبینی؟!... بارانی خواهد شد...»
اطاعت میکنم و چتر و کلاهم را هم برمیدارم از روی رختآویز نزدیک در خروجی؛ نمیخواهم در میان همۀ نارضاییهایی که از بیهودگیهای زندگی من دارد، حالا نگران سرماخوردنم نیز باشد...
خیابان هنوز خالی از عبور، احساس شگفتانگیزی برایم دارد؛ حس تنهایی نادرِ نامقدور را در هیاهوی منتَظَرِ یک روز شهری بارانی، در انتهای یک هفتۀ پرازدحام کاری...
هوای سرد را چون مائدهای آسمانی حریصانه و با اشتیاق، به درون ریههایم فرو میدهم و گلو و سینه ام را قدری میسوزانم... و البته باز نگران می شوم... نه نگران اینکه سرما بخورم؛ که اغلب حدود نیمی از فصل سرد را سرما خوردهام؛ نگرانم برای باقی چیزها... همۀ آن چه قرار است امروز بر سرم آید...
پس به طرز جنونآمیزی تصمیم میگیرم پیادهروی کنم؛ کیلومترها تا مقصد...
در زیر بارش قطرات نرمی که هوا را مرطوب میکند و طبق عادت زانوی چپم را دردناک...
آهسته میروم... تند میروم... میشتابم...
همان خیابانها... همان گذرگاه هوایی عابر... و دانشگاهی دیگر، جایی که حدوداً واقع است در منتهیالیه شمالغربی یکی از بازوهای اختاپوسِ ابرشهر...
مقصد نهایی آن روز ابری نیمهتاریک، که طلوع میکند به همراه تکاپوی متراکم یک صبح چهارشنبۀ پاییز... با کوچههایش و چهارراههای ناممکن گرهخورده از سلسلۀ پیچپیچ ماشینهای سبک و سنگینش و آن کنارۀ پربیم و خطر بزرگراههای پرآشوب بیپیادهرو، پلهای عابر خالی وسوسهانگیز، که فریاد بزنی بر فرازشان و... عاقبت آنک آن سردر بلند و نخوتآلود سرزمین بیگانه، قلمرو دشمن... دانشگاهیدیگر...!
و باغ دانشکدۀ علوم اجتماعی...
اعتراف میکنم که در طول عمر خود، هرگز نتوانستهام از تأثیر جادویی باغها رهایی یابم؛ و این باغ نوپدید هم برایم جاذبۀ خاص خود را دارد...
در پس عبور موفقیتآمیز از اتاقک نگهبانی- که با رؤیت کارت شناسایی و شغلی و ثبت نام و نشانی و صدور مجوّز ورود همراه است، و با پیچیدن در خم اولین راهرو میان دو ردیف کاج کوتاهقد، صحن بزرگی آشکار میشود در برابر چشمم، که حالتی دارد شبیه آنچه پیشترها دیدم از تصاویر باغستانهای جزایر دوردست شمالغرب اروپا...
صحنی که علیرغم آن نمونههای مثالی دوردست، البته شاید به دلایل کارکردی، نه با چمن صاف و یکنواخت و انبوه، که با ظاهری نامتناسب و ناموجّه، با پوششی از آسفالت سیاه، مفروش گردیده است...
اما یک ردیف سپیدار بالابلند، در پسِ پشت بیدهای سربهزیر و چند بوتۀ سربههمآوردۀ اقاقیا و انبوه کاجهای مطبّق ورای سنگچین، انگار همۀ این کج سلیقگی را جبران میکند. درختانی که در آن فصل سال هنوز برخی سبزند و تابستانی و گروهی آراسته به رنگمایههای متنوع سرخ و نارنجی و اخرایی...
بعد میرسم به راهرو باریکی از شمشادها و گلسرخهای شکفته، که جادووار در برابرم رخ مینماید، در پیشزمینۀ کوهستان مهآلود شمالی سایهپرور...
و کل صحنه بهطرز باورناپذیری چون رؤیایی مجسّم بهنظر میرسد از یک هنرمند سدههای میانۀ سنّت اروپایی نقاشی...
پس از پیمایش آنهمه راه، هنوز ساعتهای اول صبح است و فضای دانشگاه نیمهخالی...
آمدهام تا همۀ روزم را به میکائیل و انتظار او اختصاص دهم و چون بهیقین میدانم که کسی مرا در اینجا نمیشناسد، میخواهم آزادانه و از سر فراغت، تا ساعت سه سرگردان باشم؛ به عادت دوران دانشجویی، که میگشتم در پیخود... یا چهمیدانم؟... در پی او...
فقط این است که می خواهم دوباره همانحالات را تجربه کنم؛ همان حس را بهصورت تازه و ناب؛ انگار که برای نخستینبار...
البته اگر بشود و بتوانم... و نمیتوانم بهگمانم...
صدای قدمهای خودم را بهوضوح میشنوم، میان زمزمۀ مبهم هیاهوی دوردست که برمیخیزد از آن عبور و مرور بلاانقطاع ماشینها در بزرگراه پشت دیوار باغ...
لابهلای آن همسرایی شنیدنی پرندگان نغمه سرا... پس از باران...
طبق معمول، کمی خجالت میکشم از شنیدن انعکاس صوت حاصل از برخورد کفشهایم با زمین، که مزاحم و غیرمجاز مینماید، مثل هر صدای انسانی دیگری که برخیزد در میانۀ اجرای یک قطعه موسیقی کلاسیک؛ انگار وسط تالار رودکی، گوشیام زنگ خورده یا به سرفه افتاده باشم...
ولی بعدتر که باغ شگفت انگیز بیشتر و بیشتر مرا در خود فرو می برد، رها میشوم در شنزارهای پیچاپیچ میان گلخانههایش و دیوارها و جدولهای سنگی دور باغچههایش، که دارد برایم فضای اطراف یک دیر رهبانی را تداعی می کند، البته آنطور که در حافظۀ تصویری خود دارم...
تا بعد از ظهر در گوشه و کنار محوطۀ باز دانشگاه قدم میزنم؛ بر نیمکتهای آهنی سرخ سایهدار مینشینم و چشمانداز روبهرو و عبور و مرور دانشجویان را نظاره میکنم. حتی در آلاچیق کافهتریا در کنار ایشان- که ظاهراً به حضوری بیگانهوار عادت دارند و به من توجهی نمی کنند- قهوۀ فوری مینوشم و در مسجد دانشگاه مختصر استراحتی میکنم؛ به همان حالی که در پشت عینک مطالعه چشمهایت را ببندی و همچنان که روی قالی سرخ کفپوش نشسته و تکیه داده ای به سنگ مرمر سرد دیوارها، چرتی بزنی...
حدود ساعت 3، پس از این که در آینۀ وضوخانه، صورتم را، که آبی به آن زدهام، برای چندمین بار طی آن چند روز منتقدانه تماشا میکنم، و اینبار فقط تا اطمینان یابم که او مرا نخواهد شناخت، موی خیس و یقۀ بارانی و عینک مطالعهام را –که نیازی ندارم به استفادۀ دائمی اش- بر روی بینی، مرتب می کنم و راه میافتم به هدف دهشتناک تالار همایشهای دانشکده...
در نهایت تصمیم گرفتهام که او مرا نشناسد. همین که من یکبار دیگر از دور ببینمش، اطمینان یابم که خود اوست و در کمال صحت و سلامتی... این که ببینم هیئت ظاهر و آهنگ صدایش اینک چگونه است... برای آرامش باقی عمرم کافی است... و اصلاً چرا باید آن آرامش نفرینی را که بر زندگی ام، سایهای امن و سنگین و کسالتبار افکنده، با هیجان یک ملاقات حقیقی پیشبینی ناپذیر برهم زنم...
بگذار فقط او آفتابی شود و من در سایه باشم... شاید به انتقام آن همه سال بیخبری و سوگواری ترسخورده و خاموش است که خود را به او نشان نخواهم داد؛ فقط بگذار یکبار ببینمش؛ همین یکبار!... و تکرار نخواهد شد... مسلم است و قول میدهم... قدرتش را هم ندارم...
همین امشب سرما میخورم؛ زانویم هم که درد میکند؛ فکر نکنم هفتۀ آینده حتی به تمرینات ورزشیام برسم. یک دفعه دیدی درس و کلاس بچههای دانشگاه را هم، این هفته تعطیل کردم؛ باید چند روزی در خانه و در رختخواب بمانم؛ سوپ رقیق بخورم؛ استراحت کنم. یادداشتهایم را برای سمینار داخلی ماه آینده مرتب کنم... خط بنویسم...
«دیر آمدی ای نگار سرمست»...
همین را خواهم نوشت و تکرار خواهم کرد و مصراع دوم را اصلاً نخواهم نگاشت...
میگذارم تا این احتمالاً یک هفته که این جا ساکن است، به سلامت بگذرد و او بازگردد به همان خارج دور و خلاص...
حداقل این هست که افسانۀ سوگمایشام پایان یافته... میتوانم باقی عمر را با آسودگی خاطر به زندگیام برسم؛ شب ها راحت بخوابم... شاید حتی سعی کنم استخدام رسمی جایی شوم... دانشیار شوم... چه میدانم، ارتقای شغلی بگیرم...
خدایا!... چرا تا این حد از او خشمگین ام!؟
جایی میخواندم- احتمالاً در میان همین جملات قصاری که به اشتراک میگذارند مردم در شبکه های اجتماعی مجازی- که معمولاً ماجرای فراق میان دو دوست آنگونه است که آن یار مهربانتر از راه دور، فراموشکارتر است...
این را نمیدانم ولی سوی پنهان این قضیه و زیر متن این گفتار، قطعاً دربارۀ من صدق میکند و صحت دارد؛ این که هیچ نمیتوانم فراموش کنم و کاملاً خشمگینام و از سر نامهربانی او را سخت و یکجانبه قضاوت و محکوم میکنم!
و راستی چرا؟ چون خلاف همۀ تصوّرات قبلیام نمرده و زنده مانده است؟!...
(ادامه دارد)