
هجده_ خدایا! دوباره همۀ آن حسّاسیتهای قدیم بازگشته است...
طی سالهای مدهوش اخیر، نوعی کرختی جسم و روح، مرا از هر واکنش مرتبط با حواس، مبرّی و آسوده نگاهداشته بود.
مثلاً اغلب در حد شگفتآوری خنثی و بیتفاوتام نسبت به آن همه زیبایی و طراوت و نشاط دخترانه، که هر روز در فضای دانشگاه و بیرون از آن به جلوه در میآیند؛ نیز در برابر آنقدر رقابت سالم و ناسالم همکاران دانشگاهی بر سر مقام و مدیریت و گرفتن امتیاز سرپرستی طرحها و رسالات بیشتر تحصیلات تکمیلی، همچنان که دربارۀ آن مایه ثروت و اشرافیگری نمایشی نوظهور بیاصالت که معمولاً در عالم حقیقت و مجاز، پیوسته از مقابل چشم میگذرد.
ولی اکنون یکباره میبینم که باز دارم به این فکر میکنم که او چه بر تن کرده یا نوک انگشت یکدستش بر کدام شانهام ساییده است...!
و هنوز چگونه در اوج شکوه و وقار شاهانۀ خود، بهسوی جایگاه سخنران میخرامد؛ به طرف آن دو میز کهنۀ چوب گردویی که پهلو به پهلوی هم نهاده و نام سخنرانان را در قابهایی کوچک در کنار میکروفونها و بطریهای آب معدنی روی آن چیده و سه صندلی طرح چرم را- از همانهایی که در دفتر گروه هم بود- در پشتش قرار دادهاند؛ ساده و کاربردی! همانطور که در جلسات دانشجویی رایج است؛ و نمیدانم چرا فکر میکنم دون شأن میکائیل است...
البته که خود او در چنین مواقعی، رفتاری حاکی از نخوت اشرافی بروز نمیدهد، ولی من اینک یکباره دلم میخواهد او را ببینم که در جایگاه باشکوه و شاهانهای بر تخت نشسته باشد؛ نه در اتاقی که فقط کمی از یک کلاس بزرگتر است؛ بر صحنهای که فقط دو پله ارتفاع دارد، نشسته بر یک صندلی اداری معمولی، در کنار رئیس دانشکدهای که در همۀ لوازم عوامانهبودن، چیزی از سایر رؤسای دانشکدهها کم ندارد!...
به محض آن که او بر صندلی خود جابهجا و جاگیر میشود، بیاختیار از صندلیام برمیخیزم تا شاید پیش از آغاز جلسه، در میان جمعیت- که فشرده و شانه به شانه، انگار همۀ جایگاهها را اشغال کردهاند- جایی نزدیکتر به صحنه پیدا کنم.
در کمال ناباوری میبینم که در پس سالها عادت به اخذ تصمیمات منطقی و آگاهانه و نتیجهگرا، اینک حرکتی کردهام که حالتی دارد مثل روزگار رهایی و نیمهخودآگاهی جوانیام؛ برخاسته از نیروهایی که بعد آن توفان مخوف مرگآفرین، طی سالها در مهارش کوشیده و مهارت یافتهام؛ و ناباورانهتر آن که تنها همان یک صندلی خالی، در ردیف دوم از ستون منفردها، انتظارم را میکشد؛ هر چند بروز هیچ معجزه ای در حوالی او بعید نیست...
حالا دیگر خیلی به او نزدیکام؛ شاید بتوانم با سهچهار قدم عادی، بروم روی سکو و در کنار میز سخنرانی قرار گیرم؛ خوب میدانم که فقط آمدهام نزدیک تا هیئت ظاهری او را دقیقتر نظاره کنم و آثار گذشت سالهای دراز را بر چهرۀ او بجویم.
پس تماشا میکنم او را همانطور که در میان دو میزبان خود نشسته و انگار با دقت مطلبی را میجوید، در میان کاغذهایی که قرار داده روبهروی خود، زیر انگشتان آن دو دست شفابخش، که با اطوار مؤدّبانۀ مألوفش روی هم نهاده است؛ و آهسته جابهجا میشود نگاه فروافتاده و نرمَش از چپ به راست؛ ... در سایهسار آن خط ابروان کماندار بالارونده... و احتمالاً بر روی سطرهای آن یادداشتهای دستنویس...
نه!... در نگاه اول کمترین تغییری نکرده است! با همان نیمرخ متین و شقیقهها و گونههای نجیب که اشرافیتی مشهود را به رخ میکشد...
خطوط طرح حول چانهاش، قدری مستحکمتر شده و آنرا کمی پهنتر مینمایاند و حالت دهانش با نیملبخند همیشگی، مهربانتر از پیش بهنظر میرسد...
کمابیش مثل یک بازیگر فوق ستاره است در یک مجموعه داستانی بلند تلویزیونی، که چهرهپردازی خامدست و غیر حرفهای، برای ظاهر شدن در فصل بعد آمادهاش ساخته؛ و طوری در جهت مجسم کردن گذر سالها به شکلی تصنعی چهرهآراییاش کرده که به جذابیت و زیباییاش خدشهای وارد نیاید، مثلاً فقط با چند تار موی خاکستری، موهای مشکی اطراف شقیقههایش را تزیین نموده و با سایهپردازی ملایمی در میان دو ابرو و اطراف دهان و چانهاش، به چهرۀ او حالتی اطمینانبخشتر و شیرین تر داده است! ...
همان طور راست قامت است و در نهایت تناسب اندام؛ چون یک قهرمان دهگانۀ المپیک...
و خیلی جوان...
بعد او برای دقایقی با همان آرامش و نیملبخندِ موقّرانه و آشنا بر چهرۀ کم تأثّر و اینک رئوفتر خویش، ثابت میماند؛ و در همان حال که مجری جلسه با نام و عناوین و القاب، به حضّار معرفیاش میکند و رئیس جلسه در نقش میزبانی خود، سخنرانی مقدماتی کوتاهی را میآغازد، او چشم از کاغذهای خود برمیدارد، و فقط شاید سی درجه صورتش را به سوی من و سمت چپ خویش میچرخاند، و یکدفعه صاف در چشمم خیره میشود و از همان بالا و تنها با حرکت اغرق آمیز لبها- طوری که با ناشنوایان جهت لبخوانی حرف میزنند- با صدایی آهسته ولی قابل شنیدن، خطاب به من میگوید:
- « سلام! خوبی؟!»
فقط همین دو کلمه!....
تا من لاجرم خشکم بزند از شدت غافلگیری؛ انگاری یادم رفته باشد که او اغلب در بغرنجترین شرایط، سختترین حرفها را چه ساده و راحت بر زبان میآورد....
بعد من با دستپاچگی و نهادن کف یک دست بر سینه و فرو آوردن سر به او مختصر تعظیمی کنم؛ و به همان روش خود او و از همان فاصله لبخند بزنم و زیر لب ، طوری که تنها خودم بشنوم، بگویم:
-« سلام! مخلصایم...»
(ادامه دارد)
قسمت بعد
قسمت قبل