
سی و شش (دوم)_ آدریانا با همان سرعت و دقت نظری که بر ما وارد شده بود، از ما فاصله میگیرد...
از گوشۀ چشم هرسۀ ایشان را زیرِ نظر دارم که حولِ پیشخوانِ آشپزخانه گرد هم میآیند، سرهاشان را به هم نزدیک میکنند و نجواکنان مشغولِ گفتوگو میشوند...
بعد رو می کنم به او که با لبخندی تردیدآمیز به گلهای زنبق گلدانِ خود خیره مانده ولی خیلی ساده میگوید:
- «خیلی لطف کردی... زیبا هستند...»
و در کشاکش طپشهای باز تندترِ قلبِ من، به سوی هدیهاش دست میبرد؛ گرهِ نخِ پنبهای را میگشاید با همان دقت و حوصله ای که از او دیدهام در نوازشِ گلبرگهای گلسرخ... باز میکند تاهای کاغذِ خشککنِ ضخیم را و قابِ خاتمِ خویش را پس از چرخشی نود درجه- که میدهد به آن- با یکدست میگیرد مقابل چشمهایی که ظاهراً هنوز نیاز به عینکِ مطالعه ندارد...
و آن آیاتِ عتیق را میخواند؛ در حالی که پشتِ انگشتِ اشارۀ دستِ دیگرش را در حرکتی متناوب و احتمالاً نیمهآگاهانه میساید روی چانهاش، در زیر لبِ پایین... و این حرکت و این خواندن، بیش از حدّ توقعِ من طول میکشد...
بعد همچنانکه لبهایش را به حالت تأمل- یا انگار که دردِ جسمیِ مختصری داشته باشد- قدری جمع کرده، سر برمیدارد و به من مینگرد.
میدانم که چشمهای بیشرمِ رسواگرم، هیچ درد و رازِ پنهانی را ناگفته باقی نمیگذارد؛ ولی حقیقت آن است که نمیتوانم از او نظر برگیرم؛ آن طور که آشنا و جاودانه دردآشنا است آن نگاهِ همیشه بینظیرِ، آبیِ ارغوانی، که میخواهم تا ابد نگاهدارمش در صندوقِ حافظهام چون جواهری عتیق، همانطور که هست...
بعد او با آهنگی بسیار نرم- طوری که انگار با یکی از شاگردانِ نوجوانش صحبت کند- فقط میگوید:
- «چه خط زیبایی داری! نمیدانستم خوشنویسی میکنی.»
که بلافاصله و بیاختیار جواب میدهم:
- «مربوط به همان سالهایی است که نمیدانی...»
باز مدتی سکوت... و سایۀ نگاهی همهچیزدان، که اینبار میگریزم از مسیرش و لبخندی بر لب میآورم تا مثلاً نشان دهم که زیاد جدی هم نیست... تا او آخر برخیزد و قابِ تابلوی خود را تکیه دهد بر پیشآمدگی طاقچه مانند روی بخاریِ دیواری و تأکید کند که:
- «این را حتماً با خودم خواهم برد...»
یادآوری دردناکی است برای من و به این معنا که به زودی همه چیز به سکون و سکوتِ گورستانیِ خود باز خواهد گشت...
پس باز لبخندی میزنم که به نظرم نصفه و نیمه از آب در میآید؛ چون میکائیل همانطوری که برمیگردد تا بنشیند روی صندلیاش در آن طرف میزِ پایهکوتاهِ میانمان، باز نگاهم میکند به همان مهربانیِ غیر قابل تحمل و میگوید با لحنی شمرده و مصرانه، گرم و محکم مثل همان میزِ سنگین چوبِ گردوی پیشِ پایش:
- « خیلی خوشحالم کردی بهرام!... که امروز آمدی اینجا... و خیلی ممنونم از این هدیۀ ارزشمند... »
چرا دارد اینطور میکند؟... طوری که یکدفعه دلم میخواهد به او بگویم که راستی نیازی نیست با من مثلِ موجودی ظریف و شکننده رفتار کند؛ چرا مثلِ قدیمها نیست؟...
و امری مسلّم است این که من موجودی ظریف و شکننده نیستم؛ بلکه در حقیقت من موجودی هستم مطلقاً شکسته...
مردهای که تجزیهاش آغاز شده است...
ولی شاید آن نرمش زجرآور و آرامش عجیبِ گفتار و رفتارِ او نیز به همان مناسبت باشد؛ آن گونه که بیاختیار بر بالای سرِ یک مردۀ تازه در گذشته با صدایی آرام حرف بزنند و با اطواری کُند و آهسته و احترامآمیز راه بروند...
در مجموع غرق در آرامشام... در خانه... در دانشگاه... در خیابان... ولی نه آسودگیِ مردی که در میانسالی قایقِ خود را به ساحلِ مقصود میرساند... بلکه آسایشِ جنازۀ مغروق و آب از سرگذشتهای که تن سپرده باشد به دریایی که او را پس از کشتن بر سر دست گرفته؛ دور از ساحلِ رستگاری... اسیرِ آغوشِ امواج... همانطور که خودش در آغازین دیدارمان گفت؛ در کنار آن رودخانۀ مرده... روی معبر چوبی... که پرسیده بود:
- اسمت چیست؟
- بهرام!
- بهرام! هرگز آب بودهای در گسترۀ افق؟
آنجا که دریا به آخر میرسد و آسمان آغاز میشود[1]...
و من خیال کرده بودم که دیوانه است.... دیوانه هم بود به گمانم...
یا شاید هم من به آن ترانۀ غمگین قدیمی میمانم، که میگوید...
«شد ساحل من یک موج سنگین...
گه می بردم بالا گه پایین...
حالا من و ساحل از هم دوریم
ما هر دو اسیر آب شوریم... »[2]
(ادامه دارد)
[1] - میخواهم آب شوم در گستره افق... آنجا که دریا به آخر میرسد و آسمان آغاز میشود. (مارگوت بیگل، ترجمه احمد شاملو)
[2] - مقصود ترانه بدرود اجرای منوچهر سخایی است؛ ترانه سرا را نمیدانم کیست.
قسمت بعد