
سی و شش (اول)_ به محض ورود، عطرِ ملایم وانیل و قهوه به همراه رایحۀ لطیف نوعی خوشبوکنندۀ هوا، پیچیده در عطرِ سدروس، مشامم را مینوازد و گرمایی فراگیر خوشآمدم میگوید...
بلافاصله و برخلافِ انتظارم، به جز آن بانوی آراسته، با دو چهرۀ جوانِ دیگر نیز روبهرو میشوم که در گوشه و کنارِ آن فضای کمابیش بزرگ دلباز و بناگاه گشوده شده در برابر چشمم، در تکاپویی مینمایند بیوقفه و هر یک با قدری تأخیر و از فاصلهای دور و نزدیک در جایگاهِ ناپایدارِ خود، سر برمیدارند از کاری تا سلامی بگویند...
از میانِ آن دو، یکی را خیلی زود باز میشناسم؛ همان که میکائیل در شبِ انجمن فلسفه، علی نامیده بود...
دیگری اما بانوی جوانِ آراستۀ دیگری است با لباسی تقریباً مشابهِ همتای خود، البته به رنگی دیگر- صورتی و سفید؛ و گیسوانی دارد بلند و بافته و در پشتِ سر فرو افکنده و کفشهایی که مثل آن دیگری به هنگام گام زدن پرشتابش روی کفپوشّ سنگی، تند تند صداهای تیز تولید میکند.
مردِ جوانِ علینام، همان حال و هوای عجولانه، بیاعتنا و کمی عصبانیِ قبلیاش را به همراهِ دو چشمِ کوچک و گرد، پنهان در پشتِ عدسیهای درشتِ عینکی سنگین، حفظ کرده است. و هر سه انگار در مسیرهایی متقاطع، مدام از نقطهای به نقطهای میروند و چیزی را میگذارند یا برمیدارند و سکناتشان کمابیش شباهت میبرد به یک نمایش، آیین و یا بازی قاعدهمند...
محلِّ سکونتِ میکائیل!...
من اینک در میانۀ آن ایستاده ام...
شاید دومین باری باشد که به جایی وارد میشوم که تقریباً این عنوان را دارد؛ خانۀ میکائیل...
و اکنون، اینجا، فضای وسیعِ آپارتمانی تازهساز و بابِ روز به نظر میرسد؛ میتوان گفت به سبک انگلیسی؛ و در یک طبقه که ظاهراً جهتِ یک اسکانِ موقّت چیدمان شده است؛ با دو دست مبل راحتی؛ یکی از چرم و چوب و دیگری راحتی با روکشِ کتان؛ در مقابلِ یک اجاقِ دیواریِ گازسوزِ روشن و روبهروی پنجرههایی پوشیده از پردههای حریرِ سفید...
دیگر اثاثِ اتاق، یک میزِ قهوهخوریِ کوتاه از چوبِ گردو است و چهار صندلی گوچک در گردِ آن؛ چند چهارپایه و عسلی؛ چند قطعه فرشِ نخودی رنگ و مغزپستهای در فواصل صندلیها و یک مجموعۀ نسبتاً مجهّزِ صوتی-تصویری که اینک دارد قطعۀ والسِ گلهای[1] چایکوفسکی[2] را پخش میکند و اتفاقاً مناسب مینماید با احوالاتِ آن شاخهگلهای جوان و تکاپوی رقصگونه و بازیوارشان...
در سوی چپِ ورودی، آشپزخانۀ گشودهای قرار دارد با قفسههایی چوبی و اخراییرنگ و پیشخوانی عریض که دو چهارپایۀ بلند در کنارش نهاده شده و احتمالاً سه اتاقِ دیگر و یک یا دو حمام هست در پشتِ آن درهای بسته، که از محل ایستادنم میبینم، گرداگرد راهرویی باریک و بلند و مفروش با یک کناره فرشِ سرخ... و چراغهایی پنهان در شیاری میان دیوارها و سقف، روشن است تا شاید در این هوای گرفته و ابری، به نورپردازی سپید و ملایمِ فضا یاری رساند.
قریب به دو دقیقه است که تماشاکنان، بر سرِ دو راهیِ میانِ پیشخوانِ آشپزخانه و راحتیهای چرمیکنارِ بخاری، معطّل ماندهام، تا همان بانوی نخستین با صدایی کمابیش بلند ندا میدهد که:
- «بفرمایید نزدیک شومینه بنشینید آقای دکتر!»
همچنان که بالاتنهاش را از پشتِ دیوارِ میانِ راهرو و آشپزخانه آشکار کرده و با یک دست اشاره میکند به آن صندلیهای چرمی...
هنوز برای نشستن روی یکی از دو صندلی تصمیم قطعی نگرفته ام که علی با عجله میآید به طرفم و میگوید:
- «لطفاً پالتو و کلاهتان را بدهید به من.»
بعد با همان صورتِ بیلبخند و انگار بیحوصلهاش، بالاپوش و کلاهِ نمناکم را میگیرد و میرود به طرف راهروِ ورودی، تا محمولهاش را رها کند بر آویزهای روی دیوار سرسرا...
مینشینم روی همان مبلی که پشت به اتاقها دارد؛ و مشغول میشوم به تماشای رقصِ آتش با سوناتِ مهتابِ [3]بتهون که اینک از دستگاهِ پخش، به گوش میرسد...
شاید چون نمیخواهم میکائیل را با نگاهِ خود غافلگیر سازم؛ به محضِ خروجش از اتاق خصوصیِ خود، پیش از آن که متوجّه حضورِ من شده باشد... میخواهم اختیارِ مواجهه کاملاً با خودِ او باشد.
ولی صدای قدمها و آهنگِ شناورِ کلامش، قطعاً برایم متمایز و آشکار است، آنگاه که میگوید:
- «ملیسا جان! این نسخۀ چاپِ قدیمش را برایت پیدا کردم؛ ببین به دردی میخورد؟»
و ملیسا همان دخترخانم با موی بلندِ بافته است...
سر برمیگردانم اول تا ببینم میکائیل را که چگونه پیش میرود تا میزِ قهوهخوری، که محل فعالیتِ فعلیِ ملیسا است و کتاب را میگذارد در دستش...
بعد میایستم تا آماده باشم برای خوشآمدگویی و احوالپرسی با او؛ و قلبم در نتیجۀ فعالیتی چنان مختصر به طپشی سخت میافتد و سوزشی نرم و پیشرونده را میاندازد میانِ قفسۀ سینهام؛ پس دو بار عمیق نفس میکشم و افسوس میخورم که چرا فراموش کردهام عینکم را از جیبِ پالتو بیرون آورم و پیش از رو در رو شدن با او بگذارم روی چشمم...
حالا چه کنم با آن دو انعکاسِ درشت که نینی کنان مرا بر حال درون رسوا خواهد ساخت؟!...
میکائیل متوجّه حضور و حرکت من شده است و دارد با شتابی بیشتر از پیش، قدم میزند به سویم...
بُت من!...
جامۀ خانگیِ غیرِ رسمی اش، کت و شلواری است سبُک و آمیزهای از طراحی بر اساس علائمِ فرهنگیِ شرق و غرب... پیراهنی بر تن کرده استخوانی رنگ، با طرحِ یقه و سوزندوزیهای افریقایی و بالاپوشی آزاد و کمی بلندتر از حد معمول با حال و هوای آسیایی و شلواری مشکی و کفشهایی چرمی با پاشنۀ تخت و ظاهراً منعطف و نرم...
برای مطالعۀ کل اطوار و احوال او به بیش از پنج ثانیه نیاز ندارم؛ سریع میخوانمش؛ عادت دارم به خوانش و تأویلِ نشانههای متنِ قد و قامتِ او، همانطور که به تفسیر صنایع لفظی، در عبارات و ابیاتِ شعری پیچیده از مکاتبِ ادبی اعصارِ میانه...
تا به من برسد، لبخندی درخشان چهرۀ آسمانیاش را روشن ساخته؛ میایستد به فاصلۀ دو قدمی از من و یک دستش را از همان نقطه، کاملاً دراز میکند به سویم؛ به طول کلّ بازوی خویش...
میفهمم معنای رفتارش را که به ملاحظۀ احوالِ من است؛ و به نظرم شیرین میآید که نزاکت به خرج داده و فکر کرده شاید دلم نخواهد در برابرِ شاگردانش، آنطور که در روز اول اتفاق افتاد، در کنارم گیرد!
پس میخندم و در برابرِ مرحباگوییاش که:
- «به به! سلام دکتر جان! خوشآمدی»
پاسخ میدهم:
- «سلام جنابِ پروفسور! از دیدنتان بیش از حد تصور خوشحالم.»
که او پس از لحظاتی مکث، با همان نگاهِ تأملآمیزِ آشنا، که دیرسالی دیدارِ دوبارهاش تنها آرزویم بود و محال، مرا دعوت میکند به نشستن؛ در همان حال که آن بانوی زیبا- نخستین میزبانم- با حرکتی حاکی از نوعی موقعیتشناسی قابلِ تحسین، به صدایی بلند میگوید:
- «آقای دکتر زحمت کشیده اند...»
و میآید و دسته گلِ زنبقِ آبی را آراسته در گلدانی ارغوانی رنگ، در کنارِ آن قاب کاغذپیچ، میگذارد روی میز میان دو صندلیمان.
میکائیل رو میکند به بانوی زیبا؛ با همان نگاهِ مهربانِ مؤدبانهای که اخیراً پیدرپی صادر میشود از او؛ و میگوید:
- «سپاسگزارم آدریانا جان! خیلی لطف کردی...»
این هم از این یک...!
نوعِ برخوردش با علی، ملیسا و این یک که آدریانا نام دارد، شبیه به هم است؛ و مثلِ رفتارِ استادی روشنفکر، صمیمی و مهربان با دانشجویی ارادتمند و وظیفهشناس... و احتملاً نه چیزی بیش از آن...
ولی البته با توجه به آن که میکائیل همچنان مجرد به نظر میرسد، بنابر دانشی تجربی، میتوانم تصور کردن که آن دختر خانمها- شاید هر دو و در رقابت با هم، آگاهانه یا نیمهآگاه- چه رؤیاها و آرزوهایی را در دل میپرورند؛ و آن آقا پسر همراهشان، اگر با یکی از این دو پری، دل در گرو داشته باشد، تا چه حد میبایست تحمّلِ بارِ حقارتِ مقایسه شدن با خدایگانی چون میکائیل را به جان بپذیرد، تا شاید روزی به مقصودِ دل برسد...
هر چند، چه بسا گاه بخت و اقبال بیشتری بیابد برای نزدیک شدن به دلِ ایشان و حتی دیگر بانوانِ آن حوالی...- با توجه به شناختی که از رسم و راهِ میکائیل در خاطر دارم...؛ یعنی درست در همان بزنگاهِ دل شکستگیهاشان و از طریق حس همدردی و غمخوارگی که یکی از راههای تسخیرِ قلب زنان است؛ و قلبهای شکسته و درزدار، گشودهتر اند...
در نهایت همه چیز بستگی خواهد یافت به میزان توانمندیِ خودِ آن پسرکِ به ظاهر بیاعتنا و ترشرو...
و ظاهراً در این جهانی که هیچچیز منصفانه نمینماید، همیشه راههایی هست برای رهایی از وضعِ موجود؛ شاید الِّا برای من، که در کمالِ قدرت و میلِ باطنیِ خویش، آنچنان در وضعِ ناممکن و طاقتناپذیرِ موجود پیچیدهام... تا بمیرم...
مثلِ کسی که پیدرپی در آزمونی تکراری- که دیگر در سرنوشتِ زندگیاش هم چندان مؤثّر نیست- شرکت کند و هر بار مردود شود...
(ادامه دارد)
[1] - والس گلها از مجموعه فندق شکن یکی از زیباترین و ملودیکترین والس های دوره رومانتیک
[2] - پیوتر ایلیچ چایکوفسکی) Pyotr Ilyich Tchaikovsky ۱۸۴۰-۱۸۹۳) از آهنگسازان سرشناس رمانتیک روسی است.
[3] - سونات پیانو شماره ۱۴ معروف به سونات مهتاب، یک سونات پیانو اثر لودویگ فان بتهوون است که در سال ۱۸۰۱ نوشته شده و تا امروز بهعنوان یکی از مشهورترین قطعات پیانو در تاریخ موسیقی مطرح بودهاست.
قسمت بعد
قسمت قبل