
سی و دو_ چند بار پیغامِ او را میخوانم. نوشتهاست : «فراغتهایمان کم است» .... و نمیدانم خویشتن را با چه کسی جمع بسته...
اگر در کلاس «نقد آثار هنری» بودم، و میخواستم به روش نشانهشناسیِ متن، گفتارِ او را موردِ بررسی قرار دهم، احتمالاً به دانشجویان میگفتم که:
- «با توجّه به آن چه نویسنده در ادامۀ متن میآورد؛ یعنی میگوید: «به هر دو ما فرصت بده»، آن ضمیرِ جمعِ نخست نیز میتواند دلالت بر جمع بستنِ گوینده و مخاطبِ خود داشته باشد، اما ضمناً متن حاملِ نوعی تردید و دوپهلویی نیز هست؛ چون نخستین ضمیر، متّصل و دومین ضمیر، منفصل است و این نشانه خود میتواند به معنی تمایز میانِ مرجع این دو ضمیر باشد که نخستینِ آن دو، به واسطۀ پیوستگی، میتواند تلویحاً و به طریقِ غیرِ مستقیم، دلالت کند بر رابطه و پیوندی نزدیکتر و صمیمانهتر، در برابرِ دومین ضمیر که القاگرِ ارتباطی محتملاً بافاصلهتر و مستقلتر است؛ به ویژه که جملۀ اِخباریِ نخست، تلویحاً بیانگرِ اطّلاعاتی خنثی و جملۀ دوم، به واسطۀ وجه امری، به طریقِ ضمنی، مبیِّنِ مضمونی است مبتنی بر اختیار؛ و در لایههای پنهانتر معانی، میتوان چنین خواند که ضمیرِ نخست، مرتبط است با مرجعی که پیوندی نزدیکتر دارد با گویندۀ سخن و لاجرم سرنوشتِ تصمیماتشان به هم وابسته است، در حالی که مرجعِ بیرونیِ ضمیرِ دوم، به اختیار میتواند و میبایست، دربارۀ این رابطه و سرانجامِ آن تصمیمی اتّخاذ کند...»
بعد با همان وسواسِ ناگزیرِ فکری، که اغلب دربارۀ میکائیل دچارش میشوم، از خود میپرسم که مرجعِ آن ضمیرِ نخستین، واقعاً کیست؟!...
قطعاً من نیستم!...
آیا او به یک شریکِ علمی اشاره دارد؟ مثلاً یک یا چند همکارِ همسفر؟... و یا یک شریکِ زندگی؟؟...
کسی که اجازه دارد، اغلبِ اوقات، عطرِ محزونِ کاجهای سردسیری را در پشتِ یقۀ ابریشمینِ پیراهنِ او استشمام کند؛ نه فقط در لحظاتی زودگذر، جهت تبادلِ صمیمیتی نیمبند و از دست رفته، و از سرشرمساری، در یک وداعِ زودرسِ خارج از برنامه و پیش ازانتظار... کسی که فیالمثل یک شریکِ زندگی باشد، در جریانِ یک خواستنِ دوجانبه و کامیاب...
یعنی او کیست؟... یک ریحانای فربه؟... یک بانوی بیگانهوشِ سوئیسی؟... یک بتِ پُرجمالِ ارمنی؟... و یا زبانم لال! نکند چند تن از آن دافنهها و نیمفهای فریبای جنگلهای گرمسیری- همراهانِ جوان و درخشان جلسات؟...
و یا اصلاً- مثلِ آن چه من دارم- یک پدر و یا شاید مادرِ عزیزتر از جان و بیحوصله و متوقِّع؟ ...
ضمنِ این که چندان خرسندم نمیکند آن بارِ مسئولیتِ دیدارِ مجدّدمان که -مطابقِ معمول- به عهدۀ خودم نهاده؛ هر چند شاید حق هم با او باشد... چون از جانبِ خود، مطمئن نیست... میخواهد که من مسئولیتِ احساساتِ خودم را بپذیرم، دربارۀ کمیت و کیفیت این ملاقات، با توجه به شأن و منزلت احتمالی که اینک برای خود قائلم... خیلی دوستانه از من تقاضا دارد که آماده باشم و نرنجم؛ خاصّه آن که تأکید میکند، میداند من چقدر به این گونه امور اهمیت میدهم...
از کجا میداند که من برای چه اموری تا چه حد اهمیت قائلم؟ در حالی که کلّ رابطۀ اجتماعی ما، در گذشته، جز بر پایۀ تصادف و حسابِ احتمالات و تصمیماتِ یکسویه از جانبِ او نبوده است؛ و من از همان ابتدا، بیآنکه تذکر هشداردهندهای از طرف او دریافت کرده باشم، همواره بارِ تعهّدِ یک پیوندِ مودَّتِ ناپایدار، پردغدغه و دشوار را بر دوش داشتهام...
فعلاً که دعوتِ او را اجابت نمیکنم... یعنی هیچ پاسخی نمیفرستم؛ نه در ردّ و نه در قبول...
فقط بیاختیار برچسبهای تصویریِ مختصری را که در برنامۀ شبکۀ مجازیام ذخیره دارم، از نظر میگذرانم و مثلِ یک دیوانه، تصویر سه قلبِ سرخ را در کنارِ هم، برای میکائیل ارسال میکنم... (ادامه دارد)
قسمت بعد
قسمت قبل