
بیست و هشت_ احتمال دارد که باز بیفتم به همان بازیهای کهنه و پوسیدۀ دورۀ جوانی تا برای یافتنِ پاسخی که غرور و متانتم را حفظ کند، فرصت بیشتری به خود بدهم؛ مثلاً یکدفعه میخواهم بگویم: « واقعاً؟!»
ولی خوشبختانه خیلی زود مانعِ بیرون پریدنِ کلماتِ حسابنشده و تحتِ خودآگاه میشوم تا در سکوت، مدّتی عبارتِ او را تحلیل کنم... که آهنگِ خیلی سنگین و رو به نشیبی دارد؛ طوری است که انگار یک امر واقعی و خیلی شخصی و کمی دردناک را تشریح کرده باشد... انگار که یک بیماری را... اصلاً مثل یک تعارف دوستانه، تهی و حبابوار، نرم و سبک و قابل هضم نیست... به خصوص که این جمله اکنون از آن لبانی بیرون آمد که حالتی جدید به خود گرفته، با آن دو فرورفتگیِ ملایمِ دو طرفش، که قبلاً نبود و باید حاصلِ گذرِ سالها باشد بر آن چهرۀ کمتأثّر، جوان و سرد و سنگی، که الان با همان تغییرِ مختصر، مهربانتر و مرافقتر بهنظر میرسد...
اینها است که باور کردهام او راست میگوید، بیآن که هنوز جرأت کنم و نگاهی اندازم صاف و ساده و مستقیم توی چشمهایش...
و البته که او همیشه راست میگوید، لاابالیوار!... اصلاً اطوارِ ویژۀ او همین است که تمامِ حقیقت را ساده و بدونِ ذکرِ حواشی و جزئیات، با سخنِ پاک و مُجمَل و حالاتِ ظریفِ چهره و حرکاتِ یک دست، بیان کند؛ مثل یک نقّاشی نابِ اکسپرسیونیستی که به طرزی باورنکردنی بیانگر و بااحساس باشد و به طریقی استثنائی و نامعمول البته، زیبا!... یا بیشتر مثلِ یک قطعۀ پر احساسِ موسیقی باروک[1] است؛ مثل همان آداجیو در سُل مینور...
هنوز پاسخ درخوری نیافتهام برای او که باز در گشوده میشود؛ آن «علی جان»ِ میکائیل، بازگشته است؛ با یک سینیِ استیل که با دقت میانِ دو دست گرفته و دو فنجان قهوۀ سیاه، بدونِ ظرفِ شیر و شکر، رویش قرار داده است. بعد محمولۀ خود را بیهیچ تعارف و خوشآمدگویی، انگار با نوعی بیدقتی و حواسپرتی بر روی میز، میانِ من و او، رها میکند، و مرا به این فکر میاندازد که احتمالاً پذیرایی از میکائیل و مهمانِ ناخواندهاش، وظیفۀ همیشگی او نیست و زیر لب خطاب به او میگوید:
- خانم کریمی هم آمدهاند، آقای دکتر!»...
و میکائیل پنجرۀ آسمانی چشمهای فراخش را به سوی او میگشاید؛... امروز هر لحظه که او به کسی نگاه کرده، احساسی دردناک و پست، شبیه حقارت و حسد به من دست داده است...
میگوید:
- « علی جان! لطفاً به ایشان بگویید که اگر خیلی عجله ندارند، خودم ظرفِ چند دقیقه میآیم خدمتشان...»
و علی، با آن موی آشفته و عینک بزرگش، با دو چشمی که از پشتِ عدسی مقعّر، کوچک و گرد مینماید و کمی رو به داخل انحراف دارد، به همان حالِ کمی جدی، کمی بیخیال و خیلی عجولِ خود، بیرون میرود.
هنوز فرصت نکردهام پاسخی بدهم به اظهارِ لطفِ سرراستِ میکائیل، و همچنان امیدوارم ناخودآگاه، بیخیال و صادقانه گفته باشدش... درست همان طور که همۀ حرفهای مهم و سرنوشتساز را به میان میآورد... و امیدوارم پاسخدادنم هم برایش مهم باشد؛ همانقدر که برای خودم حیاتی است...
پس باز دارم بیشتر فکر میکنم که صدای بازشدنِ در میپرانَدَم...
این دفعه ابتدا دسته گلی عظیم و سرخرنگ وارد میشود و در پسِ آن صورتِ فربِه، پرخون و مرفّهنمای دختر خانمی که از آن چهرههای درخشان دارد، با لبخندهای مقاومتناپذیر که میکائیل را هم به حرکت وامیدارد و به سوی در میکشاند... هر چند شاید صرفاً از سرِ نزاکت باشد که او برمیخیزد و مقابل مخاطبِ خود میایستد؛ چون آن خانم جوان فقط میگوید:
- « جنابِ پروفسور!... اگر امکان دارد مامان جان میخواستند شخصاً از شما تشکّر کنند...»
میکائیل به همان حال مؤدّبانه و خبردار، قدری تأمّل میکند؛... تنها بینزاکتی که از او سرمیزند آن یک لمحهای است که یک دستش را به دستگیرۀ در آشنا میکند؛ طوری که انگار میخواهد سنگرمان را در آن کتابخانۀ خلوت، از ورود پرسروصدای او، محافظت نماید؛ البته بلافاصله و تند دستش را از در جدا میکند و فرو میاندازد و در عوض میگوید:
- « خواهش میکنم!... لطف دارند... حتماً ریحانا جان!... به ایشان بفرمایید الان خدمت میرسم.»
و ریحانا، گل و ریحانش را با خود به آن سوی در بسته میبرد و از چشم پنهان میشود... احتمالاً قصد دارد آن را در فرصتی مناسبتر، به طور رسمی و در حضورِ مامان جان، به او تقدیم کند...
و میکائیل دیگر این بار که مینشیند پشت میز، مثل ان لحظاتِ اوّل، خیلی امیدوار و آرام به نظر نمیرسد؛ شاید چون من هم در حد غیرقابل کتمان و بیدرمانی، معذّب و کلافه شدهام و غرق در سکوتی خارج از تسلّطِ خویشتن...
به آرنج هر دو دست تکیه میدهد؛ با سر انگشتانِ یک دست بر پیشانی اش- انگار که بر کلیدهای ارغنون- چند بار ضربی ملایم میگیرد و خطاب به من میگوید، به همراهیِ چرخش آشنای یک دست- مثلِ اوقاتی که در توضیح امری دشوار، باورناپذیر و نامقبول میکوشید... و البته لبخند میزند... :
- « معذرت میخواهم... نباید تو را به این جا دعوت میکردم...»
میخواهم بگویم که ایرادی ندارد و حقیقت آن است که نمیبایست اصولاً مرا دعوت میکردی... ولی فقط دارم متقابلاً تبسمی به لب میآورم که علی در را نیمهباز میکند و در حالی که بیرون ایستاده و دستگیره را رها نکرده، میگوید:
- « آقای دکتر! برای ضیافتِ شامِ دفترِ پژوهشها، کی باید بروید؟»
میکائیل باز بلند میشود و میایستد به حالت نیمرخ نسبت به من و روبهروی او که اینک در را کاملاً گشوده و در آستانۀ ورود ایستاده است؛ پس از مکثی چند ثانیهای، به آهنگی که زیاد هم قاطعانه نیست، میگوید:
- « خبرت میکنم... هنوز وقت هست...»
و علی در حالی که عینکِ سنگینِ خود را با انگشتِ میانۀ یک دست، روی بینیاش جابهجا میکند، زیر لب و تندتند پاسخ میدهد:
- « آخر برنامۀ مصاحبۀ امشب هم هست... هر لحظه ممکن است سر برسند!...»
و میکائیل عاقبت پس از سکوتی طولانیتر از قبل و با آرامشی که انگار حوصلۀ مخاطبش را سر میبرد، پاسخ میدهد:
- « اغلب کمی دیرتر از زمان وعده میآیند... لطفاً فقط وقتی رسیدند، به من اطلاع بده.»
و قبل از این که او به همان شتابِ قبل، برود دنبالِ مأموریتش، تند تند میگوید:
- « علی جان! یک چیزِ دیگر!... ببین میتوانی ده دقیقه مراقب این در باشی کسی وارد نشود؟!...»
(ادامه دارد)
[1] -دورهٔ باروک در موسیقی هنری اروپایی از حدود ۱۶۰۰ تا ۱۷۵۰ در نظر گرفته میشود. موسیقی این دوره اغلب بافت پلیفونیک دارد. مطرحترین چهرههای این دوره از موسیقی کلاسیک باخ، ویوالدی، هندل و آلبینونی هستند.
قسمت بعد
قسمت قبل