اگر امروز لاگ پروکسی یا فایروال سازمان خود را باز کنید، احتمالاً فهرستی از سرویسهای ابری میبینید که هیچکدام در لیست خرید واحد IT نیستند. کارمندی برای ساخت یک جدول سریع فایل را در یک سایت تبدیل آنلاین بارگذاری میکند، تیمی با ایمیل کاری در یک ابزار مدیریت پروژه ثبتنام میکند و کسی متن قرارداد مشتری را در یک ابزار هوش مصنوعی رایگان میچسباند. هیچکدام از اینها با نیت بد نیست، اما نتیجه این است که بخش بزرگی از دادههای سازمان بیرون از کنترل شماست. به این وضعیت Shadow SaaS میگوییم.
نصب نرمافزار در گذشته به دسترسی مدیر و گاهی تأیید IT نیاز داشت. امروز یک کلیک روی «ورود با حساب گوگل» کافی است. این ابزارها روی نقطهٔ پایانی نصب نمیشوند، پس آنتیویروس چیزی نمیبیند. داده روی زیرساخت ارائهدهنده میماند، بسیاری از آنها برای راحتی دسترسی گسترده به ایمیل یا فضای ابری میگیرند و وقتی کارمند سازمان را ترک میکند، حسابش در این سرویسها اغلب فعال میماند.
گزارش بنچمارک SaaS سال ۲۰۲۶ شرکت Torii که بر دادههای ۲۰۲۵ استوار است نشان میدهد ۶۱٫۳ درصد نرمافزارهای ابری سازمانها Shadow IT هستند. بهطور میانگین هر سازمان ۸۳۱ نرمافزار دارد و تنها ۱۵٫۵ درصد آنها رسماً تأیید شدهاند.
کشف و امتیازدهی ریسک: یک CASB با تحلیل لاگهای پروکسی و فایروال، فهرست کامل سرویسها، تعداد کاربران، حجم داده و امتیاز ریسک هر سرویس را میسازد.
کنترل داده: در سرویسهای رسمی از طریق API، لینکهای عمومی، اشتراکگذاری بیش از حد و مجوزهای OAuth پرخطر پیدا میشوند. در مسیر ارسال، سیاست DLP واحد برای وب، ابر و نقطهٔ پایانی جلوی ارسال اطلاعات حساس به ابزارهای تأییدنشده را میگیرد.
ورود یکپارچه و MFA: سرویسهای تأییدشده پشت ورود یکپارچه قرار میگیرند تا با غیرفعال کردن یک حساب، دسترسی در همهٔ سرویسها قطع شود.
هیچکدام از این لایهها بهتنهایی کافی نیست. کشف بدون کنترل داده فقط فهرست نگرانیها را بلندتر میکند و DLP بدون شناخت سرویسها یا کور است یا پر از هشدار اشتباه.
هر سرویس کشفشده باید یکی از سه وضعیت را بگیرد: تأیید با قرارداد و اتصال هویت، تحمل با محدودیت برای مواردی که جایگزین رسمی ندارند، یا مسدود برای ریسک بالا یا سرویسی که تکرار ابزار رسمی است. پیام راهنما لحظهٔ مسدودسازی، مثل «برای ارسال فایل بزرگ از ابزار سازمانی استفاده کنید»، بیشتر از هر بخشنامهای رفتار کاربران را عوض میکند.
شروع با مسدودسازی گسترده که کاربران را به دستگاه شخصی و اینترنت همراه میراند.
کشف یکباره؛ سرویسهای تازه، بهویژه ابزارهای هوش مصنوعی، هر ماه اضافه میشوند.
فراموش کردن مجوزهای OAuth حتی بعد از مسدود کردن سرویس.
تصمیمگیری بدون صاحب کسبوکاری برای سرویسهای مهم.
ماه اول با تحلیل لاگها و دستهبندی سرویسها با واحدهای کسبوکار آغاز میشود. ماه دوم سرویسهای تأییدشده به SSO و MFA وصل میشوند و مجوزهای پرخطر ابطال میشوند. سیاست DLP ابتدا در حالت پایش اجرا میشود و بعد برای دادههای حساس به حالت جلوگیری میرود. در پایان ماه سوم، گزارش ماهانه با شاخصهایی مثل درصد سرویسهای پشت ورود یکپارچه و تعداد فایلهای عمومی و یک روال ساده برای درخواست سرویس جدید راه میافتد.
نسخهٔ کامل این مطلب همراه با چکلیست اقدام در سایت symantecland دات کام منتشر شده است؛ برای رسیدن مستقیم به آن، بعد از نام سایت در نوار آدرس مرورگر بنویسید: /casb-shadow-saas-discovery-dlp
— کاظم مرتضوی، مشاور مستقل امنیت شبکه