چند ماه پیش، در بازبینی فایروالهای یک سازمان چندشعبهای، روی دستگاه اصلی بیش از دو هزار قانون پیدا کردیم. حدود یکسوم آنها در تمام آن مدت حتی یک بسته را عبور نداده بودند، دهها قانون «موقت» سه سال سر جایشان مانده بود و چند قانون «هرجا به هرجا» برای عیبیابی باز شده و بعد فراموش شده بودند. کسی نمیدانست حذف هرکدام چه سرویسی را از کار میاندازد، پس هیچکدام حذف نمیشد.
این وضعیت استثنا نیست. اغلب سازمانها فایروال خوب و گرانقیمت دارند، اما سیاستی که روی آن اجرا میشود سالها بدون صاحب و بدون بازبینی رشد کرده است. نتیجه، مجموعهای است که خواندنش سخت، ممیزیاش دشوار و سوءاستفادهاش برای مهاجم آسان است.
قوانین بلااستفاده و سایهخورده: قانونی که سرویسش خاموش شده، یا قانونی که زیر یک قانون کلیتر هیچوقت اجرا نمیشود.
قوانین بیش از حد باز: «هرجا به هرجا» یا باز کردن کل یک بازهٔ پورت، بهجای یک سرویس مشخص.
قوانین بیصاحب: بدون توضیح، بدون شمارهٔ درخواست و بدون نام مسئول؛ پس کسی جرئت دست زدن به آنها را ندارد.
دادههای FireMon Insights در سال ۲۰۲۵ همین تصویر را تأیید میکند: حدود ۶۰ درصد فایروالهای سازمانی در اولین ارزیابی انطباق با شدت بالا رد شدهاند، حدود ۳۰ درصد قوانین کاملاً بلااستفاده بودهاند و حدود ۶۲ درصد قوانین فاقد صاحب یا مستند بودهاند.
برای مهار این انباشت سه لایه لازم است:
1. مدیریت متمرکز: سیاست همهٔ فایروالها از یک کنسول نوشته و اعمال شود، اشیای مشترک (شبکهها، سرورها و سرویسها) یکبار تعریف شوند و سیاست شعب از یک الگوی استاندارد ساخته شود.
2. گردش کار تغییرات: هر قانون جدید با شمارهٔ درخواست، نام صاحب، دلیل کسبوکاری و تاریخ انقضا ثبت شود و پیش از اعمال تأیید بگیرد. نسخهٔ قبلی پیکربندی هم همیشه نگه داشته شود تا بازگشت به آن چند دقیقه طول بکشد.
3. دید مداوم: لاگ همهٔ دستگاهها در یک جا جمع شود تا تعداد برخورد هر قانون معلوم باشد. قانونی که ماهها برخورد نداشته، نامزد حذف است.
فهرستبرداری از همهٔ دستگاهها، نسخهٔ سیستمعامل، تعداد قوانین و صاحبان احتمالی هر بخش
جمعآوری لاگ برخورد قوانین برای دستکم چند ماه تا تصویر واقعی استفاده به دست آید
دستهبندی قوانین به بلااستفاده، تکراری یا سایهخورده، بیش از حد باز و بیصاحب
غیرفعالسازی پیش از حذف و محدود کردن قوانین باز به سرویس و مقصد دقیق
نگهداری با بازبینی فصلی قوانین و گزارش ماهانهٔ انطباق برای مدیریت
نکتهٔ مهم این است که پاکسازی را دستهجمعی و یکشبه انجام ندهید. سرویسی که ماهانه یا فصلی کار میکند، با یک هفته لاگ دیده نمیشود، و حذف یک قانون فراموششده میتواند یک فرایند حیاتی را متوقف کند. تجربهٔ ما نشان میدهد که در پاکسازی اول معمولاً بین یکچهارم تا یکسوم قوانین کنار میروند، بیآنکه سرویسی قطع شود، و خواندن سیاست برای تیم شبکه و امنیت بسیار سادهتر میشود.
قدرت فایروال به سیاستی است که روی آن اجرا میشود. اگر میخواهید بدانید امروز چند درصد قوانین فایروال سازمانتان بلااستفاده یا بیش از حد باز است، راهنمای کامل را با جزئیات هر گام بخوانید: پاکسازی سیاستهای فایروال و مدیریت متمرکز قوانین
— کاظم مرتضوی، مشاور مستقل امنیت شبکه