در بررسی حادثهها یک صحنه را بارها دیدهام: مدیر شبکه کنسول آنتیویروس را باز میکند و با خیال راحت نشان میدهد که همهچیز سبز است. چند ساعت بعد معلوم میشود مهاجم روزها پیش با یک رمز عبور لورفته وارد شده، یک ابزار کاملاً قانونی پشتیبانی از راه دور نصب کرده و با ابزارهای خود ویندوز از سروری به سرور دیگر رفته است. آنتیویروس اشتباه نکرده بود؛ واقعاً فایل بدی وجود نداشت.
گزارش جهانی تهدیدات ۲۰۲۵ شرکت CrowdStrike میگوید ۷۹ درصد تشخیصهای این شرکت در سال ۲۰۲۴ بدون بدافزار بودهاند. یعنی بیشتر نفوذهای جدی دیگر با «فایل آلوده» شروع نمیشوند و ابزاری که فقط فایلها را بررسی میکند، در این ماجراها تقریباً کور است.
EPP لایهٔ پیشگیری است: ضدبدافزار، فایروال میزبان، کنترل USB و برنامه. هنوز لازم است، چون حجم بالای حملات معمولی را بیسروصدا متوقف میکند.
EDR رفتار را ضبط میکند: کدام پردازه با چه خط فرمانی به کجا وصل شد. با آن میشود یک دستگاه را از شبکه جدا کرد و در کل سازمان دنبال همان الگو گشت.
XDR دادههای فایروال، ایمیل و هویت را کنار نقطه پایانی میگذارد تا تحلیلگر یک ماجرای کامل ببیند، نه ده هشدار پراکنده.
مهمترین متغیری که در پروژهها دیدهام تعداد آدمهایی است که هشدارها را میخوانند:
سازمان بدون کارشناس امنیت: EPP قوی با مدیریت متمرکز و اگر EDR میگیرید، پاسخ خودکار یا سرویس پایش مدیریتشده.
یک یا دو کارشناس: EDR با قواعد پاسخ خودکار و اتصال هشدارها به SIEM.
تیم SOC: EDR کامل روی کلاینت و سرور، شکار تهدید و یکپارچگی با فایروال.
EDR سالها در حالت «فقط تشخیص» میماند و هیچوقت چیزی را متوقف نمیکند.
لایسنس فقط برای کلاینتها خریده میشود و سرورها، که هدف اصلی باجافزارند، بیرون میمانند.
هیچکس مالک رسمی هشدارها نیست و هشدار مهم در صندوق ایمیلی خواندهنشده میماند.
مقایسهٔ منصفانهٔ سیمانتک، ESET و FortiEDR، اشتباهات خرید و یک برنامهٔ ششهفتهای استقرار را در نسخهٔ کامل نوشتهام: EPP، EDR یا XDR؛ کدام حفاظت نقطه پایانی را بخریم؟
— کاظم مرتضوی، مشاور مستقل امنیت شبکه