
✒️لزوم ورود قاطع دادستانی و صدور حکم افساد فیالارض در پرونده مرحومه الهه حسیننژاد
پرونده قتل مرحومه الهه حسیننژاد، فراتر از یک قتل عمد معمولی است و باید به عنوان مسألهای مرتبط با امنیت و سلامت روانی جامعه مورد رسیدگی قرار گیرد. آنچه در این میان اهمیت دارد، ورود مقتدرانه و مؤثر دادستانی به این پرونده و طرح جدی اتهام افساد فیالارض علیه متهم است؛ امری که متأسفانه با توجه به رویههای موجود، تحقق آن بعید به نظر میرسد.
سزاوار است که برای یکبار هم که شده، تفسیر نظام قضایی کشور از مفاهیم حقوقی و کیفری مانند «افساد فیالارض» به صورت موسع و مبتنی بر فلسفهی وجودی این جرم صورت پذیرد. چنین پروندههایی نباید صرفاً در چارچوب سنتی خواهان و خوانده و روابط شخصی بررسی شوند، بلکه باید نسبت آنها با کلیت جامعه و تأثیرات روانی، اجتماعی و فرهنگیشان بر افکار عمومی مورد توجه قرار گیرد.
از دیگر نکات کلیدی این پرونده، نقش تعیینکنندهی رسانهای شدن حادثه در جلب توجه افکار عمومی و نهادهای نظارتی است. در حالیکه سیستم پلیس جنایی در ایران – همچون بسیاری از نقاط دیگر جهان – بر اساس سکوت رسانهای عمل میکند، این واقعیت نباید سبب انفعال شهروندان و رسانهها در بیان و پیگیری مطالبات عمومی شود. امروز، هر شهروند باید نقش یک رسانه را ایفا کند؛ چرا که در بسیاری از موارد، تنها فشار افکار عمومی است که ضامن شفافیت و عدالت میشود.
تجربههای مشابه و راهکارهای رفتاری در سالهای اخیر نشان دادهاند که هر فرد باید خود بهمثابه یک رسانه عمل کند تا در لحظات بحرانی، نهتنها ناجی خویش، بلکه صدای نجات دیگران نیز باشد. از این منظر، اهمیت حضور آگاهانه و هدفمند در شبکههای اجتماعی بیش از گذشته احساس میشود. در کنار این حضور، توصیه میشود که هر فرد تدابیر لازم را برای مواقع اضطراری در نظر بگیرد؛ از جمله آنکه شماره تماس دوستان نزدیک خود را در اختیار خانواده قرار دهد تا در صورت بروز شرایط مشکوک، آن دوستان بتوانند سریعتر وارد عمل شوند. همچنین، داشتن نام کاربری و گذرواژه یک حساب کاربری – حتی در قالب یک اکانت فرعی یا فیک – که در اختیار خانواده قرار گیرد، میتواند ابزار مؤثری برای رسانهای کردن سریع حادثه و اطلاعرسانی به افکار عمومی باشد. چنین اقدامات سادهای در شرایط بحرانی میتوانند سرنوشت یک زندگی را تغییر دهند.
در همین پرونده نیز، اگر رسانهای شدن فاجعه و پیگیریهای مردمی نبود، روشن نبود این ماجرا با چه کیفیت و در چه بازه زمانی به سرانجام میرسید. هرچند ورود دستگاههای نظارتی نهایتاً با تأخیری یازدهروزه صورت گرفت، اما همین تأخیر نیز نشان از نیاز مبرم به بازنگری در روندهای رسیدگی به چنین جرائمی دارد.
به عنوان یک فرد دلسوز، با تمام وجود امیدوار بودم که این پرونده، صرفاً اختلافی خانوادگی یا نهایتاً در سطح جدی یک پرونده گروگانگیری باشد. اما واقعیت، داغی شد بر دل همگان و فاجعهای رقم خورد که تا سالها در حافظه جمعی باقی خواهد ماند.
روح آن مرحومه قرین رحمت و آرامش باد. برای خانواده داغدار او – با آنکه میدانم هیچ واژهای تسلیبخش این مصیبت نخواهد بود – طلب صبر و آرامش دارم.
در پایان باید تأکید کرد که نظام قضایی کشور، که در موارد متعدد و در قبال برخی جرائم خرد و رفتارهای احساسی چند جوان سادهدل و سادهلوح، با تفسیری موسع از عنوان افساد فیالارض و جرایم مشابه، احکام سنگین و بیتناسبی صادر کرده، امروز موظف است در برابر جنایتی چنین هولناک، با لحاظ پیوند مستقیم آن با امنیت روانی جامعه، به اشد مجازات حکم دهد و نشان دهد که قانون، صرفاً ابزاری برای برخورد با افراد کمقدرت یا پوششی برای اهداف سیاسی نیست و نظم عمومی اینبار غیراز اهداف سیاسی مورد بررسی قرار گیرد.