فضای مجازی پر از افرادی است که رنج کشیدن را آموزش میدهند. تصویر رویایی از خود نشان میدهند و راه رسیدن به آن را توانایی رنج کشیدن و نظم همیشگی معرفی میکنند. در قالبهای متنوع به ما میگویند که انسان در سختی ساخته میشود و دستیابی به اهداف دلخواه در زندگی نیازمند سطوحی از رنج کشیدن یا سختی کشیدن است. همچنین در خلال این آموزش، امیال نارسیسیستیک خود را ارضاء میکنند. و ما در مواجهه با این افراد معمولاً دو کار متفاوت انجام میدهیم: ۱) ایدهآلسازی آنان تا دشواری رویارویی با ناکامیهای شخصی خود را از طریق نزدیکی با شخص ایدهآل کاهش دهیم؛ ۲) به دلیل اضطرابی (احساس ناکفایتی) که منبع ایدهآل ایجاد میکند، از آن فاصله میگیریم. جدای تمام آسیبهایی که ممکن است به روان دیگران وارد کنند؛ موضوع این نوشتار نه درباره آسیبشناسی آن؛ که درباره ساختار فکری است که سلامت، پیشرفت، رشد و توسعه فردی را در راستای رنج کشیدن میداند.
چرا انسان در رنج رشد نمیکند؟
در ابتدا باید توضیح دهم منظور از رشد صرفاً دست یافتن به موفقیتهای بیرونی نیست. منظور از رشد، داشتن ظرفیت لذت بردن و رضایتمندی از دستاوردهاست. ممکن است شما بدن بسیار زیبا و متناسبی داشته باشید، اما همچنان از تماشای بدن خود در آینه احساس بدی داشته باشید.
رشد سالم انسان در گرو غلبه راحتی و امنیت و ثبات بر ناامنی و سختی و رنج در طول زندگی است. پنکسپ، عصبشناس آمریکایی-استونی، در نظریه مشهور خود مفهومی به نام سیستم جستوجو را مطرح میکند. سیستم جستوجو همانی است که برای ما میل به یادگیری، ارتباط با دیگران، خلاقیت، دستیابی به اهداف تعیینشده و انگیزه انجام دادن کارهای جدید و بعضاً سخت را ممکن میکند. سیستم جستوجو، به عبارت دیگر، میل به انجام تجارب جدید در زندگی است. این سیستم شامل مناطق زیرقشری مغز و قسمتهایی از قشر پیشانی میشود و زمانی کارکرد مطلوبی دارد که ارگانیسم در امنیت باشد. به عبارت سادهتر، احساس امنیت (به تعبیر روانکاوانهتر، حالتی که تعارض بین احساسات وجود داشته باشد) باعث فعال شدن و غلبه این سیستم مغزی میشود. البته طبق مدل خانم کلاین، روانکاو انگلیسی-اتریشی، هم غلبه امنیت و تجارب مثبت بر تجارب منفی زمینهساز روان سالمی است که در اضطراب به دست آوردن نیست و در ترس از دست دادن (مفهوم قدردانی؛ من قدر آن چیزی که هستم و دارم را میدانم و نگرانم که آن را از دست ندهم) است.
پس سختی کشیدن همیشه بد است؟
سختی و رنج اجزای جداناپذیر زندگی است. انسان سالم همچنین باید توانایی تحمل سختی و ابهام را داشته باشد تا بتواند برای چالشهایی که بر سر راه دستیابی به اهداف است، آمادگی داشته باشد. به زبان علوم شناختی میتوان گفت انسان سالم توانایی حل مشکل دارد. این توانایی بسیار متفاوت است با اینکه من انتخاب کنم تا در زندگی سختیهایی بسازم تا از پس آنان با دشواری بر بیایم. در واقع سختی پیشامد زندگی است، اما حالت روانی که دائم سختی را تولید کند و آن را ارزشمند بداند، قطعاً فرایند سالمی نیست و نیاز به درمان دارد.
در نهایت:
به نظر من بخش زیادی از ایدهی رشد در سختی، یک روایت کلیشهای است که مبانی علم و روانکاوی با آن همسویی ندارد. برای رشد، ما باید بتوانیم سختیهای احتمالی را مدیریت کنیم؛ نه اینکه بازتولید سختی داشته باشیم. فضای مجازی مملو از افرادی است که با محتواهای هیستریونیک/نارسیسیستیک خود، احساس ناکامی را در ما ایجاد میکنند و این تصور را تزریق میکنند که رشدی که در من میبینی، نتیجهی غلبهی دائمی بر سختیهایی است که خودم ایجاد کردهام.
امیدوارم این نوشتار، حتی برای یک نفر، آسایشی ایجاد کند و برساند که برای رشد، نیازی به رنج کشیدن تو نیست...