سال‌های زیادی از زندگیمون رو در مدرسه و دانشگاه صرف یادگرفتن میکنیم، اما بعد از ورود به دنیای کار، خود یادگیری سخت‌تر میشه. وقت و انرژی کمتره، مقاومت در برابر چیزهای تازه بیشتره و فیدبک‌ها هم همیشه به شکلی نیستن که واقعا چیزی یادمون بدن.
این نوشته درباره خودِ یادگرفتنه: چه چیزهایی جلوی شروع فرایند یادگیری رو میگیرن، چطور باید با فیدبک روبه‌رو شد و چرا توان یادگرفتن فقط به هوش ربط نداره. یادگیری یک مهارته و مثل هر مهارت دیگه‌ای میشه در اون بهتر شد.
به سنت گذشته بازم توی این اپیزود رفتیم سراغ مجله‌ی هاروارد بیزینس ریویو و یه مقاله از سال ۲۰۱۶ منبع اصلی این اپیزوده. به فراخور حرفایی که مقاله زده به یه نوشته‌ی دیگه هم رجوع میکنیم از همون هاروارد بیزینس ریویو تا یه ذره حرف مقاله رو جامع‌تر و کامل‌تر کنیم. حالا دیگه خیلی حرف زیادی نزنیم و بریم سراغ اصل اپیزود. فقط یادآوری کنم که مثل همیشه لینک منبع این اپیزود توی توضیحات پادکست، هرجایی که گوشش میکنید هست.
وقتی حرف از یادگرفتن میشه، خیلی وقتا توی کله‌ی آدم تصویر کلاس درس و دوره و این حرفا میچرخه. ولی خب منظور ما توی این اپیزود این نوع از یادگرفتن نیست. منظور ما طرف شدن با اون مقاومتیه که ما در مورد چیزهای جدید داریم. مخصوصا توی این دوره و زمونه‌ی AI. اون ترسه که اون زیر جلوی اینکه بریم دنبال یادگرفتن چیز جدید رو میگیره. ما سرمون با کار و زندگی شلوغ هست، سختی و دشواری این اوضاع احوالمون هم که هست، بعد حالا این وسط اصلا عجیب نیست که از وقتی میخوایم یه چیز جدید یادبگیریم استرس بگیریم، ازش فرار کنیم. دوباره اون حس بی تجربه بودن و کارا رو درست انجام ندادن و دیگران مجبور باشن اصلاحمون کنن و اینا میاد سراغمون، بعد خب هرکدوم ما توی یه حوزه‌ای یه چیزی بلدیم، معلومه انجام دادن کارایی که بلدیم برامون راحت تره.
نویسنده میگه ما کنار بسیاری از مدیرای ارشد شرکت‌های مختلف بودیم و دیدیم عه، یه سری از اینا توی این یادگیری از بقیه خیلی بهترن، این شد که رفتیم دنبال اینکه بفهمیم داستان چیه؟ چرا اینا میتونن بهتر از بقیه چیز یادبگیرن، در واقع بهتر بتونن با این استرس و حس ناخوشی کنار بیان؟ میگه اینا چهارتا خاصیت داشتن به نظر ما، یه جورایی امید و اشتیاق داشتن برای یادگیری، خودآگاهی خوبی داشتن، کنجکاوبودن، و میتونستن با آسیب‌پذیر بودن کنار بیان. میگه اینا واقعا میخواستن یه چیزی رو یادبگیرن، خودشون رو شفاف و درست میدیدن، مداوم در حال فکر کردن بودن و سوالهای خوب میپرسیدن، در نهایت هم با اشتباهات خودشون کنار میومدن. حالا اینا رو منم که داشتم میخوندم، باخودم گفتم خب هنر کردید، میگید یادگیری چیزهای جدید براشون سختی کمتری داره، بعد خب معلومه موفق میشن دیگه.
ولی هدف مقاله این نیست، هدفش اینه که بره ببینه ما چی میتونیم از اینا یادبگیریم که برای ما هم راحت‌تر بشه کار.
مقاله رو با امید انگیزه شروع میکنن، بریم ببینیم اینو چطوری میشه بهترش کرد.
امید و انگیزه یه چیزیه که ما فکر میکنیم الان یا داریم یا نداریم. فکر نمیکنیم چیزی باشه که بتونیم تغییرش بدیم. نویسنده‌ها میگن این کسایی که خوب یاد میگرفتن مدلشون اینطوری بوده که میتونستن امید و انگیزه‌ی خودشون رو زیاد کنن. همه‌ی ما یه وقتایی در برابر یادگیری مقاومت میکنیم، اینطوری نیست که اونایی که خوبن همیشه هر چیزی که لازمه رو یادمیگیرن و پشت گوش نمیندازن و تنبلی نمیکنن. ولی مشخصه‌شون اینه که میتونن انگیزه‌ی خودشون برای یادگرفتن یه چیز رو زیاد کنن. آخرین باری که توی کارتون با یه ابزار یا روش جدید مواجه شدید کی بوده؟ آیا سریع رفتید دنبال یادگرفتنش یا نه مقاومت کردید؟ مثلا خود من هنوز که هنوزه اول میرم سراغ گوگل برای پیدا کردن جواب یه چیزی، اگه نشد میرم سراغ مدل‌های زبانی.
یادگرفتن زیادی هم که نمیخواد که، میری باهاش حرف میزنی بهت جواب میده دیگه، ولی خود من توی این قضیه هنوز مقاومت دارم، در حالی که مامان و بابام از وقتی با این chatgpt آشنا شدن خیلی ازش استفاده میکنن، خیلی بیشتر از من. دلیلش توی کله‌ی من اینه که اونا مدل کاریشون چندان عوض نشده، ولی منی که روزی ساعت‌ها به سرچ گوگل میگذروندم حالا دارم مقاومت میکنم در برابر تغییر دادن روتینم. یا یه مدتی بود که من برای کارم نیاز به SQL داشتم. نیاز داشتم یه سری دیتا رو از یه سری دیتابیس وردارم باهاشون یه کاری بکنم. بعد خب من اینو هیچوقت درست یادنگرفته بودم، همیشه میرفتم پیش شریک و رفیق عزیزم مهدی، میگفتم اینو چیکارش کنم. تا اینکه مهدی رفت آموزشی سربازی، یه مدت یه ماهه نبود، منم کار داشتم.
توی دوروز اون چیزی که باید رو یادگرفتم، ولی قبلش به مدت شاید ۲-۳ سال، جای یادگرفتن میرفتم سراغ مهدی. بهونه‌هایی که من میاوردم و مقاله میگه شبیه همن. کلی طول میکشه اینو یادبگیرم، همین کاری که دارم میکنم داره جواب میده، چه کاریه انرژی بذارم؟، یا حتی حالا بعدا دیگه بعیده لازمم بشه، الان رو یه جوری بگذرونم تا بعدا ببینم چطور میشه. چیز اولی که جلوی مارو میگیره توی یادگیری همینه که امید و انگیزه‌ای براش نداریم. به جای اینکه تمرکز کنیم روی نکات مثبتی که بعد از یادگیری به زندگیمون اضافه میشه، مثلا اینکه میتونم کارم رو سریعتر و راحت‌تر انجام بدم، متمرکز میشیم روی نکات منفی. همون بهونه‌هایی که گفتم دیگه. میگه کلا اگه آینده موفقیت‌آمیزی رو تصور کنیم، کمکمون میکنه که کارهای سخت رو انجام بدیم.
میگه مثلا یه روانشناسی توی دانشگاه یوتا میاد به یه سری اسکیت‌باز سرعت میگه آقا این تکنیک جدید رو که یادبگیرید فلان جور میشید، اول تصور کنید بعد برید سر تمرین، بعد میبینه آره جواب داد اینا کلی انگیزشون توی تمرین برای یادگرفتن این کاره زیاد شده. میگه مثلا چندسال پیش (مقاله مال ۲۰۱۶ه، شما بگو مثلا ۲۰۱۲) یه مدیر ارشد مارکتینگی بود که این بابا مقاومت زیادی داشت دربرابر یادگیری بیگ دیتا. بعد خب دوباره الان توی ۲۰۲۵ که ما نشستیم میدونیم که همه‌ی دنیا رفته سمت بیگ دیتا، ولی خب این آقا اونموقع میگفته که من وقت ندارم، همچین مهم هم نیست برای کار من اینکه بیگ دیتا رو یادبگیریم. سرم شلوغه نمیرسم اصلا برای یه همچین چیزی وقت بذارم. نویسنده میگه من که قرار بود بهش کمک کنم، بعد یه مدتی به این نتیجه رسیدم که این مسئله مشکل انگیزه‌ست.
بهش گفتم ببین بیا یه وقتی بذار بنویس که اگه خودت بلد باشی با بیگ دیتا کار کنی چه تاثیر مثبتی میتونه روی کارت بذاره؟ میگه نشست فک کرد، بعد گفت خب اگه بتونم با دیتا کار کنم توی تصمیم‌گیری‌هام علاوه بر شم و حس خودم دیتای واقعی عملکردمون رو هم میتونم دخیل کنم، میتونم در مورد بخش‌های مختلف مشتری‌هامون اطلاعات بیشتری جمع کنم چون الان بلد نیستم از دیتایی که داریم این اطلاعات رو استخراج کنم، بعد وقتی یه چیزی رو تست میکنیم هم میتونم با استفاده از دیتا فیدبک بهتری بگیرم که کارمون چقدر جواب داده.
میگه بعد من بهش گفتم بیا خودت رو تصور کن که یکسال گذشته و همه‌ی این اطلاعاتی که میگی رو داری الان، میگه گل از گلش شکفت، قشنگ ذوق کرد گفت خب اگه اینطوری باشه ما چندین‌تا تست همزمان اجرا میکنیم توی مغازه‌های مختلفمون بعد دیتای اینا رو باهم مقایسه میکنیم، با استفاده از این دیتای واقعی تصمیم‌های خیلی بهتری میگیریم. هم کلی وقتمون کمتر تلف میشه، هم پول کمتری خرج میکنیم هم خیلی سریعتر میتونیم تصمیم‌گیری کنیم. میگه چند ماهی نگذشته بود که یه متخصص تحلیل داده استخدام کرد، یه تایم روزانه‌ای رو اختصاص داد به اینکه از این متخصصه موضوع رو یادبگیره و همزمان که داره یادمیگیره از این آدم کمک بگیره برای تحلیل داده‌هاشون. میدونید نویسنده اینو نمیگه ولی من میخوام اضافه کنم که این مقاومتی که داریم، جلوی اینکه بشینیم واقعا به آینده فکر کنیم رو میگیره.
انگار یه ترسی اون زیر هست که چون نمیخوایم باهاش مواجه بشیم کلا صورت مسئله رو پاک میکنیم.
پس این شد حرف اول ایجاد کردن امید و انگیزه توی خودمون، حالا یه تنفس کوتاهی بگیریم بریم سراغ بخش دوم، خودشناسی یا حالا همون self-awareness.
ما توی این پادکست در مورد فیدبک گرفتن و فیدبک دادن و اینها توی فصل اول یه سری اپیزود ساختیم و حرف زدیم، اولا که اگه گوششون نکردید اپیزودهای خیلی خوبین، حتما توصیه میکنم گوش کنید، اپیزود ۵ یکی از اون اپیزوداست. ولی حالا حرفمون در مورد یادگیری و فیدبک چیه؟ اگه یادتون باشه قبلا گفتیم که اکثر راننده‌ها فکر میکنن از متوسط راننده‌ها خیلی بهترن یا مثلا یه مثال دیگه همین مقاله میزنه، میگه ۹۴٪ استادای دانشگاه فکر میکنن از متوسط استادها بهترن. شبیه همون حرفه. یه جوری انگار یه تعداد زیادی از استادهای دانشگاه نه تنها بسیار اشتباه میکنن در مورد کیفیت کارشون، مثلا از ۹۰٪ استادا بدترن ولی فکر میکنن خوبن، بلکه فقط انگار ۶٪شون با خودشون فکر میکنن که من باید یه عالمه چیز جدید یادبگیرم.
نویسنده میگه تجربه‌ی من اینطوریه که آدمایی که خودشون رو خوب میشناسن از درون فکر خودشون شروع میکنن. اول از همه قبول میکنن که نظر خودشون در مورد خودشون بایاس‌‌های زیادی داره. توی اپیزود مانگر هم درموردش حرف زدیم دیگه. قدم اول اینه که سعی کنیم این بایاس رو باهاش مواجه بشیم، سعی کنیم خودمون رو به صورت واقعی مقایسه کنیم با دیگرانی که میشناسیم و ببینیم واقعا آیا این نظری که داریم که کارمون خیلی درسته، واقعا درسته؟ نویسنده میگه یه راهی که میشه باهاش مواجه شد اینه که بیایم حرفایی که به خودمون میزنیم رو بهش فکر کنیم، ببینیم آیا واقعا این دیالوگ با خودمون دیالوگ درستیه یا نه؟ میگه اصلا بیاید از یه شرایط خیالی چیز یادبگیریم. فکر کنید رئیستون بهتون گفته تیمتون داره خوب عمل نمیکنه. احتمالا واکنش اول اکثر ما اینه که این رئیسمون داره چرت میگه، تیم ما خیلی هم خوبه.
حالا اینو که به خودمون گفتیم باید سریع مچ خودمون رو بگیریم که آقا این حرفی که من دارم میزنم واقعا درسته؟ چه شواهدی برای اینکه حرفمون درسته داریم؟ حالا که شروع میکنیم شواهد رو بررسی کردن تازه کار واقعی شروع میشه. ممکنه توی مراحلش به این نتیجه برسیم که عه راست میگه این رئیس ما، تیم ما واقعا داره خوب کار نمیکنه. یا مثلا ممکنه به این نتیجه برسیم که نه کار بد نیست ولی یه سری اشکالات جدی هم داره. مثلا اون گزارشه که قرار بود فلان وقت برسه رو تیم به نتیجه نرسوند بعد مم خودم مجبور شدم یه وقتی روش بذارم تمومش کنم که کار سر وقت به نتیجه برسه. بعد بیشتر که فکر میکنیم ممکنه به این نتیجه برسیم که دوتا از آدمای تیم خیلی کار درستن، ولی یکی هست که به ددلاین ها درست پایبند نیست، یه وقتایی میرسونه یه وقتایی نمیرسونه.
اینکه سریع در مورد نظراتمون مچ خودمون رو بگیریم و بگیم وایسا یه لحظه، بیا اینو اثبات کنیم که درسته، به نظرم خیلی کار بدردبخوریه. به نظرم تقریبا همه‌ی ما میتونیم بیشتر اینکار رو انجام بدیم و نتایج بهتری هم بگیریم.
میگه من با یه مدیرعاملی کار میکردم که این فکر میکرد واقعا کارش درسته، یکی از بهترین مدیرهای جهانه. هم اطلاعاتش در مورد صنعتی که توش کار میکرد زیاد بود، هم شم مدیریتی خوبی داشت، بابت این خصوصیت‌های خوبی که داشت هیئت مدیره هم خیلی پشتش بود. ولی یه مشکل بزرگ هم داشت، فقط به نظراتی گوش میکرد که نظرش رو تایید میکردن، کسی اگه چیزی میگفت که نظرش رو رد میکرد، خیلی سریع میزد وسط حرف طرف میگفت نه، اینطوری هم نیست. این میشد که تیمش خیلی انگیزه‌ای نداشتن واسه تلاش کردن، چون اگه نظرت باهاش یکیه که خب مدیرعامل داره همون کارو میکنه، اگه هم نظرت مخالفه که بهت گوش نمیکنه ببینه چه نظری داری، پس نتیجه این میشه که فکر میکنی بود و نبودت چندان فرقی نمیکنه دیگه. میگه همیشه با خودش فکر میکرد تیم من دارن با عشق و علاقه کار میکنن.
به محض اینکه با این سوال مواجه شد که آيا واقعا اینطوریه؟ آیا من میتونم یه کاری کنم که این عشق و علاقه بیشتر بشه؟ تونست یهو فضای کاری خودش رو کلی بهتر کنه و فیدبک قبول کنه و بحث سازنده داشته باشه. میگه متوجه شد اینکه من شم استراتژی دارم کافی نیست، باید دلایلم رو با تیمم به اشتراک بذارم، بذارم همه نظرشون رو در موردش بگن و بحث شکل بگیره، بعد از اینکه بحث شکل گرفت هم باید به صورت مشخص الویت بندی کاری رو توی جلسه انجام بدم که آدما بدونن دارن کجا میرن و چرا دارن اونجا میرن و چرا نظرشون رو گوش کردیم یا نکردیم. خلاصه اینکه مچ خودمون رو بگیریم کار خیلی خوب و بدردبخوریه. به چالش کشیدن باورامون واقعا مهم و لازمه.
اینم پس مورد دوم، اینکه یه کمی خودشناسی داشته باشیم در مورد نظرات و فکرمون. اینکه واقعا لازم نیست چیزی یادبگیریم؟ آیا واقعا توی سطح بالایی از کیفیت هستیم؟
مورد سوم کنجکاویه. دوباره ما در مورد این موضوع هم یه اپیزود قبلا ساختیم، توی اپیزود درک خلاقیت که اپیزود ۶۵م بود در موردش حرف زدیم. توی اپیزودهای مانگر هم یه ذره رفتیم سراغش. حالا حرفش چیه این مقاله. میگه ببینید توی بچه‌ها کنجکاوی یه چیز ذاتیه. یه نیاز شدیدی به کنجکاوی توشون هست. از یه کتاب نقل قول میکنه که میگه این نیاز به فهمیدن توضیح پشت چیزها یه جوری توی بچه‌ها قویه، که انگار یه سیمکشی مثل نیاز به غذا و آب و اینها توی مغزشون وجود داره که برن دنبال فهمیدن دلایل پشت چیزها. حالا ما به عنوان آدم بزرگسال یا اون کنجکاوی رو با خودمون هنوز داریم یا اگه از دستش دادیم، باید دوباره کشفش کنیم. این کنجکاوی اون چیزیه که باعث میشه ما یه کاری رو انقد بدون موفقیت انجام بدیم تا بالاخره توش موفق بشیم.
نویسنده میگه این شبیه همون حرف زدن با خودمونه و مچ خودمون رو گرفتن. جای اینکه اون مقاومت اولیه در برابر یادگیری رو داشته باشیم، باید سعی کنیم در مورد هر موضوع از خودمون سوالهای مبتنی بر کنجکاوی بپرسیم. ینی یه جوری وقتی حس میکنیم یه کاری حوصله سر بر و نا جالبه، از خودمون بپرسیم این کاره خیلی حوصله‌م رو سر برده چطوری میتونم یه کاری بکنم که...؟ مثلا اخیرا من داشتم به مصاحبه‌ی موسس شاپیفای گوش میکردم، این آقا میگه ما کلا خانوادگی یه شرایط ذهنیی داریم که بهش میگن dyslexia. خوندن از روی متن برامون سخته. بعد میگه من خودم خیلی اذیت شدم تا درست بتونم بخونم و تایپ کنم، بعد یه بازی پیدا کردم برای بچه‌هام که ازین مدلیاست که آدم باید زنده بمونه توش، بعد کلمه‌ها میان تو باید تایپ کنیشون که بهشون شلیک بشه و نکشنت.
بعد میگه بچه‌های من از ۱۳-۱۴ کلمه در دقیقه خوندن و تایپ کردن الان رسیدن به ۷۰ کلمه و همینجوری برای خودشون اینو بازی میکنن. یه باری این آقا به خودش گفته این یادگرفتن خوندن برای بچه‌هام خیلی مشکله، چیکار میتونم بکنم که جالب بشه؟ بعد این کنجکاویه نتیجه‌ش شده یادگیری. نویسنده خلاصه میگه سعی کنید توی ذهنتون وقتی یه جمله‌ی منفیی میاد، بپرسید چرا؟ چطور شده که این منفیه؟ بگردید دنبال اینکه چطوری میشه توی همین چیزی که جلوتون رو گرفته کنجکاوی کنید. بعد همین سواله رو که پرسیدید، یه قدمی وردارید در راستای اینکه ببینید چطوری میشه یه تغییری توش داد. بهتر فهمیدش. دوباره داستان تعریف میکنه از یکی از کسایی که بهشون مشاوره میداده و میگه این خانم یه وکیل خیلی کار درستی بود و شرکتش بهش پیشنهاد داده بوده بیا بشو رئیس دپارتمان قانون کار.
بعد میگه این خانم میگفت اگه از من بپرسن کدوم بخش حقوق هستش که از همه حوصله سربر تره، حتما میگم قانون کار. میگه من ازش پرسیدم که چه موضوعی به نظرت جالبه الان برای کنجکاوی کردن. گفت swing dance. منم نمیدونستم چیه یه مدل رقصه که برای موسیقی جز به وجود اومده، من یه ذره‌ش رو که دیدم یه شباهتی به مثلا رقص چارلی چاپلین توی فیلماش داره. حالا خلاصه براش جذاب بوده. نویسنده میگه بعد من پرسیدم خب چطوری میتونی توی قانون کار کنجکاوی کنی؟ با ادبیات کنجکاوانه در موردش حرف بزنی؟ میگه خندید گفت، چی میشه که یکی بتونه از قانون کار خوشش بیاد؟ نویسنده میگه من بهش گفتم این یه جای مناسبیه برای اینکه کنجکاوی در مورد این موضوع رو شروع کنی. بعد میگه شروع کرده درمورد جواب‌هاش بلند بلند فکر کردن.
گفت مثلا ممکنه بعضی وکیل‌ها اینطوری بهش نگاه کنن که یه راهیه برای اینکه هم کارمند منفعتش رو به دست بیاره هم کارفرما. بعد میگه دوباره سوالهای کنجکاوانه به ذهنش رسید. پرسید اگه من این قوانین رو یادبگیریم آیا ممکنه بدرد بقیه‌ی بخش‌های وکالتم هم بخوره یا نه؟ ممکنه باعث بشه وکیل بهتری بشم؟
میگه همین نگاه کنجکاوانه باعث شد بره از یکی از همکاراش بپرسه چیشد که از قانون کار خوشت اومد؟ اون همکاره کارش همین قانون کار بوده. میگه پرسید ازش اصلا از کجا این قانوناش رو درست یادگرفتی؟ میگه همینجوری با سوال و جواب رفت جلو، چند ماه اون چیزایی که از قانون کار لازم بود یادبگیره رو یادگرفت و اون موقعیت کاری رو هم قبول کرد! نویسنده میگه هرموقع که دیدی یه چیزی یادگرفتنش برات جالب نیست دوتا سوال بیا از خودت بپرس. چی میشه که بقیه به نظرشون این کار جالبه؟ چطور ممکنه یادگرفتن این چیز کار من رو ساده کنه؟ همین دوتا رو سعی کن اول یه جواب فرضی بهشون بدی و بعد بری دنبال جواب واقعیش. اینطوری میشه فهمید که این قضیه رو باید یادبگیریم یا نه؟ و بهمون هم انگیزه میده برای یادگرفتن.
اینم شد پس موضوع چهارم. آخری که از همه جالبتره به نظرم، آسیب پذیریه. ما وقتی توی یه کاری خیلی خوب میشیم، خیلی دیگه دوست نداریم برگردیم به شرایطی که خیلی کاری بلند نبودیم. ما همیشه سعی میکنیم که توی چیزهایی که توش خوبیم فعال باشیم، بعد خب اینکه توی یه چیزی بد بشیم به مدت هفته‌ها یا ماه‌ها یه چیزیه که اصلا تو کت آدم نمیره به این راحتی. اینکه احساس شل بودن و نابلد بودن بکنیم، مجبور باشیم سوالاتی که شاید احمقانه باشن بپرسیم یا سوالاتی که فکر میکنیم بابت ندونستنشون ملت بهمون میخندن. و اینکه نیاز داشته باشیم یکی کنارمون باشه کمکمون کنه که بتونیم واقعا کار رو انجام بدیم. اینم دوباره یه چیزیه که باید درست یادش بگیریم. دوباره نویسنده میگه این رو هم احتمالا از مسیر تغییر دادن مدل حرف زدنمون با خودمون باید حل کنیم.
یعنی وقتی توی این شرایط قرار میگیریم، کلی فکر بد در مورد خودمون میکنیم، من خنگم، من از این کار متنفرم، هیچوقت نمیتونم انجامش بدم، این فشار مداومی که روی خودمون ایجاد میکنیم باعث میشه که خب نتونیم اصلا تمرکز کافی برای یادگیری داشته باشیم که بتونیم یه چیزی رو یادبگیریم. یعنی شما اگه یه خارجی ببینی که داره شکسته بسته فارسی صحبت میکنه، کلی ذوق میکنی، اصلا هم نمیگی این آدم چقد خنگه که نمیتونه فارسی حرف بزنه، با خودت میگی دمش گرم داره چه تلاشی میکنه. حالا خود ما اگه انگلیسی رو بد حرف بزنیم. یا یه زبون دیگه رو اصلا، چنان به خودمون بد و بیراه میگیم که یکی ندونه فکر میکنه ما ۷ پشتمون اون زبون رو صحبت میکردن.
نویسنده میگه نوع نگاه کردن درست به قضیه اینطوریه که من وقتی دارم این کار رو شروع میکنم توش افتضاح هستم و بایدم باشم، تجربه‌ای ندارم، ولی زمان که بگذره و تلاشم رو که بکنم، میدونم که میتونم یادش بگیرم. یه محققی روی این قضیه کار کرده و اصلا مشاهده کرده که اگه توی فرآيند یادگیری به آدما بگی ببین الان قراره نتونی موفق بشی، قراره سخت باشه، آدما انگیزه و انرژی بیشتری میگیرن و فرآیند یادگیریشون هم بهتر میشه.
مقاله‌ی اول اینجا تموم میشه. در واقع این مقاله داره میگه ما چطوری باید یادگیری رو شروع کنیم. ولی قدم بعدی اینه که خب ما اصلا همه این کارا رو کردیم، تصمیممون رو گرفتیم، توی فرآیند یادگیری چیکار کنیم که بتونیم بهتر عمل کنیم. توی بخش آخر این اپیزود میخوایم بریم سراغ این قضیه.
نویسنده‌ی مقاله‌ی دوم میگه که خیلی از ما ممکنه فکر کنیم یادگیری ربط خیلی زیادی به هوش داره، و خلاصه یه چیز ذاتیه که ما خیلی نمیتونیم عوضش کنیم. توی قسمت قبلی اپیزود که خب در مورد اینکه نیاز داریم تلاش کنیم برای شروع فرآیند یادگیری حرف زدیم، حالا توی فرآیند هم این نویسنده میگه که اینطوری نیست که شما با یه توانایی یادگیریی به دنیا اومدید و دیگه همینه که هست، نه میشه بهترش کرد. میگه ما خیلی وقتا خیلی سرسری از این قضیه‌ی یادگیری میگذریم و فکرمون اینه که خب هرچی بیشتر تمرین کنیم لابد بهتر میشیم. ولی خب اصلا همین تمرین کردن، قراره خوش بگذره یا سخت بگذره؟ قراره توش بهمون فیدبک بدن یا ندن؟ قراره یه کار رو هزاربار تکرار کنیم یا کارای مختلف بکنیم؟ همین جمله‌ی تمرین کنی بهتر میشی خودش توش کلی سوال داره.
نویسنده میگه تحقیقات داره همینطوری بیشتر و بیشتر به این سمت میره که یادگیری خودش یادگرفتنیه. ته حرفش اینه که ما میتونیم توی پیشرفت کردن، پیشرفت کنیم! توی بهتر شدن، بهتر بشیم.
یه تحقیق از سال ۲۰۰۸ رو مثال میزنه، میگه کسایی که به فرآیند فکر کردنشون دقیق‌تر توجه میکنن میتونن کسایی که IQ خیلی بالایی دارن رو توی یادگیری یه چیز جدید شکست بدن. جمع‌بندی مقاله‌ش اینه که تمرکز کردن روی اینکه چطور یه چیزی رو میفهمیم، ۱۵٪ مهمتر از خود هوشیه که داریم. برای من واقعا حرف جالبیه این قضیه. حالا نویسنده ۳تا کار میخواد بهمون یادبده که توی یادگیری بهتر بشیم.
اولیش اینه که باید اهدافمون رو مرتب و منظم کنیم. نویسنده میگه یادگیری شبیه مدیریت پروژه میمونه. میشه تقریبا هر یادگیریی رو به عنوان یه پروژه در نظر گرفت. اولین قدم کار هم اینه که یه تعدادی اهداف قابل دستیابی تعریف کنیم که در راستاشون تلاش کنیم و برای رسیدن به هرکدومشون نیاز به استراتژی داریم. میگه این برنامه و استراتژی به ما کمک میکنه که با اون احساسات منفیی که توی بخش‌های قبلی این اپیزود گفتیم بتونیم بهتر کنار بیایم. میگه تحقیقات کاملا توی این قضیه به این نتیجه رسیدن که داشتن هدف دقیق بسیار موثرتر از اینه که بگیم میخوام توی فلان چیز خوب بشم یا کارم رو بهتر انجام بدم. یه جوری انگار یه نقشه‌ی راهی میخوایم برای اینکه اون چیزی که میخوایم رو یادبگیریم.
کار دومی که باید بکنیم اینه که به فکر کردنمون، فکر کنیم. دوباره شبیه یکی از قدم‌های قسمت قبلیه. میگه ما باید به این فکر کنیم که چیزی رو که میدونیم چطوری یادگرفتیم. باید از خودمون یه سری سوال بپرسیم. مثلا اینکه آیا واقعا این ایده و موضوع رو متوجه شدم؟ میتونم به یه دوستی این چیزی که یادگرفتم رو توضیح بدم؟ آیا نیاز به دانش زمینه‌ای دیگه دارم که این موضوع رو بهتر بفهمم؟ یا نیاز بیشتر تمرین کنم توی این چیزی که دارم یادمیگیرم؟
ما دوباره توی این پادکست در این موضوع به یه شکل دیگه‌ای حرف زدیم. میگه قدم اول هر متخصصی برای حل کردن یه مسئله اینه که ببینه مسئله به درستی چارچوب‌بندی شده یا نه؟ framing مسئله درسته یا جای کار داره؟ بعد هم که به جواب میرسن، دوباره یه حس کلیی در مورد اینکه این جواب به نظر درست میاد یا غلط دارن. کلید یادگیری به نظر میاد اینه که فکر کردن در مورد فکر کردن رو نذاریم به عهده‌ی متخصص اون زمینه، خودمون هم توش دخیل بشیم. به مراحل فکر کردن خودمون درست و حسابی فکر کنیم.
در نهایت قدم سوم اینه که یه بازخوردی از چیزی که یادگرفتیم داشته باشیم. به قول خارجیا reflection داشته باشیم. میگه چیزی که در مورد یادگیری یه جورایی متناقضه اینه که برای اینکه خوب یادبگیریم باید از یادگیری فاصله بگیریم. دوباره مثل مسئله حل کردن، اینکه وقتی از مسئله فاصله میگیریم ایده‌های جدید به ذهنمون میاد، توی یادگیری هم همینطوریه. وقتی از چیزی که یادگرفتیم یه قدم فاصله میگیریم انگار بهتر و بهتر متوجهش میشیم. میگه حتی وقتی دعوا میکنیم با یکی بعدا که داریم دوش میگیریم یا ظرف میشوریم ایده‌هایی به ذهنمون میرسه که این بحث رو باید چطوری پیش میبردیم. یادگیری هم همینطوریه.
میگه قدم آخر هر یادگیریی اینه که ازش فاصله بگیریم، زیر دوش حموم، موقع رانندگی بهش فکر کنیم، یه چیزی در موردش بنویسیم، یه لحظه‌ی سکوتی میخواد که وقتی اون کتاب درس رو بستیم بشینیم و روی موضوع عمیق‌تر بشیم. مثلا حتی خوابیدن هم روی این قضیه تاثیر میذاره. میگه اگه یه خواب خوب داشته باشیم، زمان یادگیریمون تا ۵۰٪ کوتاه‌تر میشه. یا اگه استرس داشته باشیم، عصبانی باشیم، یا حتی احساس تنهایی بکنیم، زمان یادگیریمون طولانی میشه، یادگیری برامون سخت میشه. حرفش اینه که به این سکوت ذهنی نیاز داریم تا چیزها سر جای خودشون بشینن.
ته حرفش اینه که خوبه که متوجه بشیم یادگرفتن خودش یه چیز یادگرفتینه و اگه خوب یادش بگیریم میتونیم از آدمایی که حتی خیلی ازمون باهوش‌ترن هم بهتر چیز یادبگیریم. هدف ما هم توی این اپیزود شبیه همین مقاله بود. این که خود یادگرفتن کلی چیز برای یادگرفتن داره!
خب، رسیدیم به آخر این اپیزود و وقت جمع بندیه. من خودم این اپیزود رو خیلی دوس داشتم و به نظرم چیزایی یادم داد که بلد نبودم و کلی بدردم میخوره. مقاله‌ی اول چهارتا عامل گفتن که جلوی یادگیری مارو میگیرن و بهمون راه‌حل پیشنهاد داد که چطوری بتونیم توی این موضوعات بهتر بشیم. اولیش امید و انگیزه‌ست. گفت ما میایم تمرکز میکنیم روی سختی‌های کار و نه اون آینده‌ای که وقتی این کار رو یادگرفتیم چطوری زندگیمون بهتر میشه. حرفش این بود که بیاید و اون آینده‌ای که اینکار رو بلد شدید تصور کنید و ببینید اون آینده براتون جذابه یا نه؟ جذابیت‌های اون آینده میتونه عامل انگیزه باشه برای پیش رفتن. دومین چیزی که گفت خودشناسیه. اینکه وقتی یه باور مثبتی در مورد خودمون، کارمون، تیممون داریم، بیایم یه لحظه مچ خودمون رو بگیریم، بگیم بیا این حرفی که میزنی رو اثبات کن.
اگه میگی من جزو بهترین استادای دانشگاه هستم، بیا یه لحظه سعی کن اثباتش کنی که از همکارات خیلی بهتری. یا مثلا اگه توی فلان کار خیلی خفنم، بیا یه دقه با بقیه‌ی کسایی که اون کار رو میکنن مقایسه کن خودتو. یا مثلا در مورد تیم که گفتش اگه میگی تیمم خوبه، بشین ببین واقعا همه چی داره عالی پیش میره یا نه یه ضعفی هست که بهش عادت کردیم و حواسمون بهش نیست؟ اینم پس مورد دومش بود. مورد سوم بحث کنجکاوی بود. گفت بیاید هر موضوعی که به ذهنتون میرسه یادبگیرید رو یه مقداری توش کنجکاوی کنید. سوالاتون هم این باشه که یکی این موضوع چطوری ممکنه برای یه سری آدم جذاب باشه. یکی هم اینکه چطور ممکنه بدرد من بخوره، یه جواب ذهنی بدید به این قضیه بعد برید دنبال اینکه یه جواب واقعی براش پیدا کنید. اینطوری اون حس کنجکاوی درونی ما برای این موضوع فعال میشه.
و در نهایت عامل چهارم احساس آسیب پذیریه. وقتی میخوایم یه چیز جدید یادبگیریم اولش شل و پر اشتباهیم و احساسات بدی داریم. اینکه یکی که اینکارس اولش بهمون توضیح بده که این کاره چقدر سخته و چقدر طول میکشه و زحمت داره تا یادش بگیریم، باعث میشه وقتی داریم شکست میخوریم هی خودمون رو قضاوت منفی نکنیم. اینم پس از این. آخر اپیزود رفتیم یه مقاله‌ی کوتاه دیگه رو هم بررسی کردیم، مقاله سعی کرد بهمون یادبده توی خود فرآیند یادگیری چطوری بهتر عمل کنیم. گفت اول برای خودتون اهداف قابل رسیدن تعریف کنید و مثل مدیریت پروژه این یادگیری رو بشکنید به این اهداف کوچیکتر و براش برنامه‌ریزی کنید و ددلاین بذارید. قدم دومش اینه که بشینیم به چیزهایی که قبلا یادگرفتیم فکر کنیم، اینکه این چیزا رو چطوری یادگرفتیم؟ فرایند یادگیریمون چی بوده؟
این تعمل در فرآیند یادگیری میگه که از هوش مهم‌تره و اگه اینکار رو بتونیم خوب انجام بدیم میتونیم حتی توی یادگیری از آدمای خیلی باهوش‌تر از خودمون هم سریعتر باشیم. در نهایت قدم آخر هم این بود که از چیزی که یادگرفتیم دور بشیم، به صورت کلی‌تر به موضوعاتی که یادگرفتیم فکر کنیم و کلا با از دور نگاه‌کردن به مسئله‌هایی که یادگرفتیم بذاریم انگار توی ذهنمون موضوع جابیفته.
