جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، میگه یکی از مهمترین کارهاش سؤالپرسیدنه. سؤال خوب میتونه چیزی رو که یک تیم ندیده آشکار کنه، فرضهای پنهان رو به چالش بکشه و مسیر تازهای برای فکرکردن بسازه؛ اما همه سؤالها چنین اثری ندارن.
این نوشته پنج نوع سؤال رو از هم جدا میکنه و نشون میده هرکدوم در چه موقعیتی به کار میان: سؤالهایی برای بررسی عمیقتر، پیداکردن گزینههای تازه، رسیدن به اقدام، تفسیر مسئله و سنجیدن احساس آدمها. هنر اصلی، ایجاد تعادل میان این مدلهاست.

منبع این نوشته مقالهایه که در ماه می ۲۰۲۴ منتشر شده. سه نویسنده از دانشگاه IMD سوییس بررسی کردن که چه سؤالهایی ارزش پرسیدن دارن. چون وقت هر جلسه محدوده، مسئله فقط زیاد سؤالپرسیدن نیست؛ باید بفهمیم کدوم سؤال میتونه مسیر فکرکردن و تصمیمگیری رو عوض کنه.
نویسندهها میگن جنسن هوانگ مدیرعامل انویدیا میگه من دیگه روزم به جایی رسیده که خیلی روزا تنها کاری که میکنم سوال پرسیدنه. میگه سوال پرسیدن من باعث میشه تیمم اون چیزهایی رو که در نظر نگرفته، در نظر بگیره و مسیرهای جدیدی برای فکر کردن داشته باشه. خیلی وقته که میگن دنیا از این فضا که یه مدیری جواب همهی سوالها رو داره خارج شده. ما قبلا در مورد استیو جابز واقعی و خیالی توی کارکست حرف زدیم. گفتیم که استیوجابز واقعی هم سوالهای زیادی میپرسید. دنیایی که توش راکفلرها و کارنگی ها به تنهایی تصمیم میگرفتن و دیگران دنبالشون میکردن دیگه گذشته. دلیلش هم اینه که مسائل انقدر پیچیده شده و رقابت انقدر شدید شده که هیچ انسانی به تنهایی توانایی این رو نداره که همهی تصمیمها رو بگیره.
نویسندهها از مدیرعامل بانک Citi یکی از بزرگترین بانکهای دنیا نقل میکنن که میگه، شما مجبورید نوآوری رو توی سازمانتون ایجاد کنید و دوران اینکه یا نابغهای به تنهایی نوآوری کنه گذشته. علاوه بر این نویسندههای این مقاله پیشبینی میکنن که سوال پرسیدن در آینده مهمتر هم میشه. میگن این مدلهای زبانی مثل gpt و انواع دیگهش، دسترسی به اطلاعات رو خیلی سادهتر کردن، این میشه که اهمیت اینکه چه اطلاعاتی رو دارن آدمها کمتر میشه و بیشتر به سمت این میره دنیا که چه سوالاتی بپرسیم تا بتونیم به بهترین نحو تصمیم بگیریم.
حالا مسئله میشه چی؟ اینکه سوالات درست رو بپرسیم. ارزشمندترین دارایی ما وقتمونه. موسس آیکیا میگه که عمرتون به ۱۰ دقیقه، ۱۰ دقیقه تقسیم کنید، بعد سعی کنیم کمترین ۱۰ دقیقه ها رو تلف کنید. هر ۱۰ دقیقهای که از دستتون میره رو تا ابد از دست دادید. توی یه سازمان هم همینطوریه. اگر یادنگیریم که چه سوالی رو بپرسیم ممکنه ساعتها رو صرف پرسیدن سوال کنیم ولی تهش تمام وقت رو تلف کرده باشیم. نویسندههای مقاله رفتن سراغ مدیرعامل شرکتهای مختلف و ازشون خواستن جلسات توفان سوالات رو برگزار کنن. اینطوری که جای ایده دادن، سوال بپرسن. بعد این سوالها رو دسته بندی کردن، اهمیتشون رو بررسی کردن و سعی کردن یه دستورالعملی درست کنن که چه سوالاتی رو بپرسیم و چه چیزهایی توی ذهنمون باشه وقتی داریم دنبال سوال درست میگردیم.
۵ دسته سوال درست کردن که دونه دونه بررسیشون میکنیم، بعد هم سعی میکنیم یادبگیریم چجوری یه تعادلی بین تعداد سوالهایی که از درسته میپرسیم ایجاد کنیم که کمترین وقت رو تلف کنیم.
قبل اینکه اون ۵ تا نوع رو بگن نویسنده یه حرف مهمی میزنن. میگه حواستون باشه اون سوالایی معمولا پرسیده نمیشن که آدما رو به دردسر میندازن. یعنی اگه یه سوالی باشه که آدما فکر کنن اگه بپرسنش یه مشکلی براشون پیش میاد نمیپرسنش و اگه ما مدیر تیمی هستیم باید این فضا رو درست کنیم که کسی فکر نکنه بابت پرسیدن سوال به دردسر میفته. من متن رو که خوندم یاد این معلم بداخلاقا افتادم که بچهها رو بابت سوالهاشون تحقیر میکردن. همهمون یادمونه که خیلی سر کلاسشون سوالی نمیپرسید دیگه. میگن برای مواجهه با این قضیه باید حواسمون باشه که خودمون به عنوان مسئول تیم این موضوعات رو وسط بکشیم تا بقیه هم جرئت کنن در موردش حرف بزنن. حالا این دیگه جای خودش بریم سراغ ۵ نوع سوالها.
نوع اول سوالها، سوالهاییه که برای بیشتر بررسی کردن یه موضوع پرسیده میشن. در واقع سوال در مورد اینه که چه چیزایی رو میدونیم. قدم اول برای اینکه بتونیم با یه مسئله مواجه بشیم اینه که ببینیم به کجا میخوایم برسیم و برای اینکه به اونجا برسیم لازمه چه چیزهایی بدونیم. پیشنهادشون اینه که اول از متد ۵ چرای تویوتا استفاده کنیم. یعنی وقتی میخوایم فلان کار رو بکنیم، اول بپرسیم چرا میخوایم فلان کار رو بکنیم؟ بعد که جوابش رو گرفتیم بگیم چرا این جواب رو میخوایم؟ همینطوری بریم جلو تا بعد ۵ بار پرسیدن برسیم به ریشهی موضوع. بعد که رسیدیم به اون نقطهی پایینی، شروع میکنیم پرسیدن سوالهای چطور. یعنی میگیم خب چطور میخوایم به فلان چیز برسیم، بعد دوباره میپرسیم چطور میخوایم این جواب رو بهش برسیم.
همینطوری این رو ادامه میدیم تا حد خوبی از جزئیات رسیدن به جواب رو بدست بیاریم. بعدش باید بریم سراغ اینکه برای هرکدوم این قدمها چه اطلاعاتی نیاز داریم و چطوری این اطلاعات رو میخوایم جمع کنیم. حالا شما ممکنه بگید این حرفی که میزنی خیلی سادس که، خب ما خودمون همو همینکار رو تقریبا داریم انجام میدیم. جوابش اینه که معمولا آدما توی این بخش به اندازهی کافی عمیق نمیشن و اشتباههای عجیب پیش میاد. مثلا شرکت قطار فرانسه، یه سری واگن جدید سفارش داده بوده برای یه خط کوهستانی. بعد که واگن ها رو تحویل میگیرن میبینن عه، خیلی از تونلهای توی این مسیر عرضشون از این واگنی که سفارش دادن کوچیکتره. این میشه که مجبور میشن دوباره ۵۰ میلیون یورو پول خرج کنن تا بتونن واگنها رو به اندازهی مناسب کوچیک کنن. همین اتفاق برای شرکت قطار اسپانیا هم افتاده بوده.
اونا فقط زودتر فهمیدن و توی مسیر رفتن سفارششون رو اصلاح کردن ولی کلی هزینهی اضافه تحمیل شده به پروژه. اینه که وقتی به اندازهی کافی عمیق اطلاعات جمع نکنیم، ممکنه اشتباههای مهلکی بکنیم. البته تاکید کنم که حرف اینجا در مورد چیزاییه که میشه در موردشون اطلاعات جمع کرد. خیلی وقتی مجبوریم آزمایش طراحی کنیم تا اطلاعات رو جمع کنیم. خیلی وقتا ممکنه اصلا نشه اطلاعات رو جمع کرد. منظورمون اینجا این نیست که اگه همچین شرایطی وجود داره کار رو متوقف کنیم تا تمام اطلاعات دنیا رو جمع کنیم. این پس شد نوع اول سوالها، سوالهایی برای بررسی بیشتر.
نوع دوم سوالها، سوالهای فرضی در مورد آیندهست. از این جنس که اگه فلان طور بشه چی میشه؟ به انگلیسی what if…?. این مدل سوالا برعکس سوالای قبلی که به ما کمک میکرد روی مسئله عمیق بشیم، هدفشون اینه که نگاهمون رو باز کنن. برای اینکه بتونیم ذهن آدما رو توی یه جلسهای باز کنیم، دو مدل سواله که میشه پرسید. یکی اینکه چی میشه اگه فلان کار رو بکنیم؟ و اینکه دیگه چیکار میتونیم بکنیم؟ مثال میزنن نویسندهها از تیم قایق رانی نیوزیلند توی مسابقات ۲۰۱۷ امارت. یه مدل قایل خاصیه که با سیستم هیدرولیکی کار میکنه. بعد اینا اومده بودن یه سری دوچرخهی ثابت گذاشته بودن توی قایق که قایق رانها پدال بزنن و انرژی رو به جای دست با پاهاشون تولید کنن.
این قضیه چیز جدیدی نیست، کسای دیگهای هم بررسیش کرده بودن و به این نتیجه رسیده بودن که بخاطر اینکه این کار باعث میشه تیم قایق رانی نتونن توی قایق حرکت کنن، ایده رو رد کرده بودن. چیزی که جدید بوده این سوال بوده که وقتی که قایقرانها پا میزنن دیگه چیکار میتونن بکنن؟ این سوال باعث میشه یه سری سکان درست کنن برای هر نفر از تیمشون که بتونن یه سری از مانور ها رو خیلی سریع بدن. این باعث میشه که موفق بشن برنده بشن توی مسابقه.
خب رسیدیم به نوع سوم سوالا. سوالایی که باعث بهینگی میشه. نوع کلیشون اینه که الان باید چیکار کنیم؟ Now what؟ یا مثلا قدم بعدی چیه؟
این سوال خب باعث میشه ببینیم نیروی لازم برای انجام کار رو داریم؟ زمان داریم؟ منابع مالی داریم؟
مدیرعامل شرکت AlliedSignal اصلا یه مدلی درست کرده بوده برای همین داستان. به جای اینکه تمرکز کنه روی اینکه کار رو چطوری انجام بده، بیشتر تلاش میکرده که ببینه میتونن انجامش بدن یا نه؟ سوالاش اینطوری بوده که، چطوری میتونیم کار رو انجام بدیم؟ چطوری با همدیگه هماهنگ میشیم که کار به نتیجه برسه؟ چطوری پیشرفت رو اندازهگیری میکنیم؟ اینجور سوالا باعث میشه که بتونیم درست هدف گذاری کنیم، بدونیم چطوری اندازهگیری میکنیم موفقیت پروژه رو و در نهایت کار رو سریعتر به نتیجه برسونیم.
مقابل این کار رو شرکت لگو توی سال ۲۰۰۰ انجام داده و تقریبا شرکت رو تا لبهی ورشکستگی بردن. اسباببازیهای دیجیتالی توی سال ۲۰۰۰ تبدیل به یه مسئلهی جدیی شده بودن. مثلا میکرو مال همون موقعهاست. یا یه مقدار قبلترش کنسول بازی آتاری. لگو که داشته بازار خودش رو از دست میداده شروع میکنه به محصولات مختلف درست کردن اونم به شکل لاین محصول. یعنی مثلا بخش آموزشی لگو، نرم افزار لگو مووی میکر برای ساختن فیلمهای لگویی. لباسهای لگو. این پروژهها به خودی خود شاید بد نبودن ها، ولی همزمان شدنشون باعث شده بود که شرکت از همه نظر تحت فشار باشه. نه نیروی متخصص کافی داشتن، نه پول کافی داشتن، نه میتونستن محصول رو با اون کیفیتی که آدما از لگو انتظار داشتن تولید کنن. مجموع این تصمیمها باعث شد که لگو توی سال ۲۰۰۳ بیشترین ضرر تاریخ خودش رو ثبت کنه.
مدیرعامل رو عوض میکنن و اتفاقا کسیه که میاد و لگو رو نجات میده. بعد از اینکه شرکت رو بررسی میکنه میره به هیئت مدیره میگه ما هر ۳ تا ۵ سال یه بار باید یه ردیف محصول جدید رو شروع کنیم. توی این سالها توی هر سال ما ۳ تا ۵ تا ردیف محصول جدید داشتیم! این سوالایی که گفتیم مثل اینکه قدم بعدی چیه؟ آیا آدمای مناسبش رو داریم؟ چطوری اندازهگیری میکنیم موفقیت رو و چیزهای شبیه به این اگه همون اول کار درنظر گرفته میشد لگو دیگه به این روز نمیافتاد.
اینم پس مورد سوم.
مورد چهارم سوالای تفسیریه. من خودم از گوگل ترنسلیت ترجمهش رو نگاه کردم نمیدونستم چطوری میشه interpretive رو به فارسی گفت! این سوالا دنبال اینن که یه حسی در مورد شرایط پیدا کنیم. سوالایی که مارو مجبور میکنن یه قدم عمیقتر بشیم و ببینیم مشکل واقعا کجاست. این سوالا معمولا بعد از سه تا دستهی قبلی میان و سعی میکنن ایدهها رو بیرون بکشن. مثلا ممکنه یه سوالی برای بیشتر بررسی کردن موضوع پرسیده باشیم که مثل: اگه این روند ادامه پیدا کنه، چی میشه؟ یا یه سوال از جنس پیشبینی کردن میاد؟ این ایدهای که داریم چه موقعیتهایی برامون فراهم میکنه؟ قدم بعدی میشه این سوالهای تفسیری رو پرسیدن. ما از این قضیه چی یادگرفتیم؟ یا مثلا این قضیه به چه دردی میخوره؟ آیا این سوالهایی که داریم میپرسیم سوالهای مناسبین؟
مدیرعامل اسپاتیفای در این زمینه میگه اصلا شغل مدیرعامل همینه که همه رو متوجه ریشهی مسائل کنه. اون هویتی که شرکت دورش بنا شده. سوالای مثل اینکه اصلا چرا داریم این کارا رو انجام میدیم؟ چرا اصلا همچین چیزی مهمه؟ این چطوری به ماموریت شرکت ما وصل میشه؟
توی فرآیند تصمیمگیری باید به صورت مداوم برگردیم به این سوالها. این سوالا کمکمون میکنن که نوعهای مختلف اطلاعات جمع کردن رو باهم ترکیب کنیم، از یه نوعی از سوالا به نوع دیگهای بپریم و در نهایت اطلاعاتی که ایجاد شده رو تبدیل به یه فهم قابل استفادهای از شرایط و راهحل بکنیم. نویسندهها میگن ما با یه شرکت بزرگ خودرو ساز ۱۰ سال پیش کار میکردیم و توی یه جلسهای حرف از شرکت تسلا شد. مهندسای شرکت گفتن، تو اصلا ماشینشون رو دیدی؟ بین شاسی و در ۷ میلیمتر فاصلهست! یکی دیگشون گفت اینا اصلا سر درنمیارن ماشین ساختن ینی چی! این نگاه مهندسها باعث شده که بود که تصویر اصلی رو نبینن و سوالهای درست رو نپرسن! سوال درست اینجا اینه که چه چیزی در مورد این ماشین خیلی خارقالعادست یا اینکه مشتریهای ما توی رقابت چرا ممکنه این ماشین رو بخرن؟
در نهایت مورد پنجم سوالهای Subjective، موضوعی میشه ترجمش. در واقع سوالایی که میخوان برن دنبال اینکه چه چیزهایی رو ازشون حرف نزدیم. این نوع سوالا کلا با نوعهای قبلی فرق دارن. اینطورین که میخوان برن دنبال اینکه آدمها چه نگرانیهایی دارن. مثلا کسی ممکنه هدفی غیر از ما داشته باشه توی سازمان که بخاطر این هدف جلوی کار تیم سنگ بندازه؟ کسی هست که بابت این تصمیم ناراحت و عصبانی شده باشه؟ درگیریهای درون سازمانیی ممکنه به وجود بیاد؟ اینجور چیزا. مدیرعامل یکی از شرکتایی که باهاش کار کردن گفته ما معمولا وقتی شکست میخوریم و میریم دنبال دلیلش میفهمیم بخاطر در نظر نگرفتن احساسات آدما بوده.
چندتا مثال جالب میزنه از این قضیه. میگه مثلا توی صنعت هواپیمایی ایرلاین ساوت وست توی آمریکا تصمیم گرفت الویت بالاتری برای خدمهی پرواز و مهماندارهاش قائل بشه. توی شرایطی که بین کادر پرواز و یکی از مسافرها دعوا پیش میاد سعی میکردن طرف کادر پرواز رو بگیرن و این باعث شده بود که کیفیت پرواز برای مسافرها بهتر بشه. مهماندارها که حس ارزشمند بودن داشتن از جون و دل مایه میذاشتن برای مسافرها. مثال برعکسش ولی بریتیش ایرلاینه. اینا توی سال ۱۹۹۷ بزرگترین هواپیمایی دنیا بودن. توی نظرسنجیهاشون مشتریها بهشون گفته بودن که شما یه جورایی کهنه و از مود افتاده هستید. بعد مدیرعامل و تیم مدیریتی میان تصمیم میگیرن پرچم بریتانیا رو از روی دم هواپیما ها پاک کنن و جاش طرح و نگارههایی از گروههای مختلفی قومیتی کشورهای مختلف بزنن. این از دوطرف براشون بد میشه.
کارمندهاشون بخاطر هزینهی ۶۰ میلیون پوندی که برای این کار کردن عصبانی میشن چون که داشتن تلاش میکردن با روشهای مختلف هزینهها رو کم کنن و کارمنداشون تحت فشار بودن. از اون کسایی که سوار بیزینس کلس این هواپیماها میشدن حس تعلق به کشور انگلیس داشتن و این پاک کردن پرچم بریتانیا از روی دم هواپیما بهشون بر خورد. این شد که با درنظر نگرفتن احساسات آدمای مختلف اوضاعشون حسابی خراب شد.
خلاصه نویسندهها میگن باید از آدمایی مختلف هی بپرسی من چطوری میتونم کمکتون کنم؟ این باعث میشه که آروم آروم از احساساتشون آگاه بشیم. معمولا آدما خوششون نمیاد که در مورد احساساتشون صحبت کنن. برای همین لازمه که مسئول تیم یه فضایی رو درست کنه که برای کارمنداش امن باشه و تشویقشون کنه که در مورد احساساتشون حرف بزنن. اینو اگه دوست دارید بیشتر دنبالش رو بگیرید برید سراغ اپیزود سوم پادکست. یه مقالهی خیلی جالبی از تجربهی گوگل در مورد همین قضیه تعریف کردیم. حالا این شد پنجمین و آخرین مورد از این انواع سوالها، حالا قدم بعدی اینه که یادبگیریم یه تعادلی بین این انواع سوال که در موردشون حرف زدیم برقرار کنیم.
نویسندهها میگن خب ما با کلی مدیرعامل مختلف کار کردیم و سوالایی که میپرسیدن رو جمع کردیم. میگن هر مدیرعاملی از همهی این دستهها سوال میپرسید ولی از بعضیاشون خیلی بیشتر و از بعضیاشون خیلی کمتر. مجموع سوالهایی که همهی مدیرعاملها میپرسیدن بین این دستهها بالانس بوده و به صورت تکی این بالانس وجود نداشته. نویسندهها چند تا قدم درست کردن که باهاش کمکمون کنن بهتر از این نوع سوالها استفاده کنیم. یه لیستی هم از سوالها درست کردن که حالا توی جمع بندی براتون دونه به دونه میگمشون.
اولین قدم اینه که تشخیص بدیم داریم چجور سوالهایی میپرسیم. نویسندهها یه لیستی درست کردن میگن دونه دونه بهشون فکر کنید و از ۱ تا ۵ بهشون امتیاز بدید. ۵ به اونایی که زیاد میپرسیدشون و ۱ به اونایی که کم میپرسیدشون. من ولی پیشنهادم اینه که توی جلسات سوالاتتون رو بنویسید، بعد از یه مدتی که جمع شدن سوالا بیاید و دونه دونه ببینید از کدوم دسته هستن. این به نظرم دقیقتره. ولی اگه بخواید اون تست رو انجام بدید هم توی مقاله میتونید برید سراغش. قدم بعدی اینه که قبل هر جلسه یه نگاهی به این موضوعات سوالا بندازید و بعد برید داخل جلسه. من دوباره خودم اگه باشم قبل جلسه یه تعدادی از این سوالا که فکر میکنم توی جلسه بدردم میخورن رو مینویسم روی کاغذ با خودم میبرم و هرکدوم رو که نامربوط بود حین جلسه خط میزنم و هرکدوم رو که پرسیدم هم تیک میزنم.
اینطوری میتونم درست بفهمم که چی گفتم و چی نگفتم. یه چیز مهمی که باید بهش توجه کنیم اینه که ما ممکنه عادت داشته باشیم یه سوالی رو بپرسیم و قبلا هم به نظرمون این سوال برامون کمک کننده بوده باشه. ولی بعد از اینکه با این سوالها آشنا شدیم ممکنه لازم باشه اون سوالها رو کنار بذاریم چون به یکی از این ۵ دستهبندیی که گفتیم آسیب بزنه. مثلا مدیرعامل یه شرکت معروف حوزهی فایننس به نویسندهها گفته که من قبلا خیلی روی این تمرکز میکردم که اصلا چی شد که رسیدیم به اینجایی که هستیم، بعد از یه مدتی متوجه شدم که باید تمرکز کنم روی اینکه از اینجا میخوایم کجا بریم نه اینکه اصلا چی شد که به اینجا رسیدیم!
این خودش میشه پایهی قدم بعدی. باید یادبگیریم که تمرکزمون رو بین این نوعهای سوالات جابجا کنیم. حالا منظور نویسندهها چیه؟ اینکه هر شغلی و موقعیتی با توجه به مسئولیتها و وظایفی که داره، نیاز بیشتری به یه تعدادی از انواع سوالات داره. وقتی ما شغلمون تغییر میکنه مثلا توی یه شرکتی پیشرفت میکنیم، یا جا به جا میشیم یا اصلا نوع پروژه عوض میشه، احتمالا لازمه ما هم نوع سوال پرسیدنمون رو تغییر بدیم. اینطوری که چیزهایی که قبلا میپرسیدیم دیگه اینجا اونقدری سوالات خوبی نباشن. این میشه که ما باید به صورت مداوم به این قضیه فکر کنیم که لازمه مدل سوال پرسیدنمون رو عوض کنیم یا نه. مثال میزنن از یکی از مدیرهای ارشد شرکت آلفا رومئو و فیات که میگه من از دپارتمان مهندسی اومدم سوالهایی که معمولا به ذهنم میرسه اینه که خب هزینهی این کار چقدره؟ چطوری میتونیم صرفهجویی کنیم؟
چی باعث میشه که مشتری محصول مارو بیشتر دوست داشته باشه؟ میگه یه مقدار طول کشید تا متوجه بشم که من الان دیگه مسئول سیاستگذاری کلی شرکتم و نباید فقط سوالهای مهندسی بپرسم.
در نهایت نویسندهها میگن قدمی آخری که میشه برداشت در راستای سوالات خوب پرسیدن اینه که یه کسی رو پیدا کنیم که مدل سوال پرسیدنش با ما فرق داره و سوالایی که ما نمیپرسیم رو میپرسه. مدیر ارشد اجرایی هیوندایی به نویسندهها گفته که آدم باید کسی که مناسب سوال پرسیدن در اون زمانه رو ازش استفاده کنه. خیلی پیش میاد که من با خودم یکی از مهندسهای شرکت رو میبرم توی جلسهای که اون سوال بپرسه. یا نیروهای تیمهای دیگه. میگه حتی وسط سوال پرسیدنم پیش میاد که از یه نفر خاص بپرسم تو سوال نداری؟ وقتی بدونیم معمولا به چه چیزهایی توجه نمیکنیم، میتونیم آدمایی رو پیدا کنیم که به اون چیزها توجه میکنن و بذاریم اونا سوالت رو بپرسن. نویسندهها حرفشون رو اینطوری تموم میکنن که این که سوال رو بین تیم پخش کنیم هم لزوما کافی نیست.
باید آدما یاد بگیرن که لحنشون مهمه، احساسات طرف مقابل مهمه و در نهایت باز هم اگه همه تلاش نکنن که از همهی نوعهای سوالها بپرسیم بازم توی شرایط استرسی و پر فشار ممکنه چیزهای مهمی جا بمونه که بعدا برامون دردسر بشه.
خب رسیدیم به آخر این اپیزود. اول جمع بندی کنیم بعد بریم سراغ حرفهای دیگهای که میخوام آخر این فصل بزنم. نویسندهها ۵ مدل سوال بهمون معرفی کردن اول. سوالایی که برای بیشتر بررسی کردن موضوع میپرسیم. مثل ۵ بار پرسیدن چرا، یا ۵ بار پرسیدن چطوری؟ هدف این سوالا اینه که بریم عمق کار رو در بیاریم. مثلاهایی که میزنن نویسندهها هست چطوری این اتفاق افتاد؟ چه چیزهایی داره جواب میده و چه چیزهایی داره جواب نمیده؟ ریشهی این مشکل چیه؟ هرکدوم از انتخابهایی که داریم چقدر قابل اجرا هستن و چقدر مناسبن؟ چه شواهدی داریم که این برنامهی ما جواب میده؟
نوع دوم بود، سوالایی که در مورد یه چیزی میخوایم حدس بزنیم. مثلا چه سناریوهای دیگهای ممکنه وجود داشته باشه؟ میتونیم این کار رو یه جور دیگه هم انجام بدیم؟ دیگه چه پیشنهادی میشه داشته باشیم؟ چه چیزهایی رو میتونیم ساده کنیم، ترکیب کنیم، تغییر بدیم یا حذف کنیم؟ چه راهحلی ممکنه وجود داشته باشه که تا الان فکرش رو نکردیم؟
دستهی سوم سوالایی بود که دنبال بهرهوری بود. چیزایی مثل، قدم بعدی چیه؟ قبل از اینکه شروع کنیم چه کارهایی رو لازمه انجام بدیم؟ آیا منابع کافی برای جلو رفتن رو داریم؟ اطلاعات کافی برای انجام دادن کار رو داریم؟ آیا آمادهی تصمیمگرفتن هستیم؟
دستهی چهارم سوالات تفسیریه. چیزایی مثل، از این اطلاعاتی که مطرح شد چی یادگرفتیم؟ این حرفایی که زدیم چه تاثیری روی حال و آیندهی شرکت داره؟ هدف نهایی ما باید چی باشه؟ این حرفها چه تاثیری روی هدف ما داره؟ دنبال این هستیم که به کجا برسیم؟
در نهایت دستهی آخر سوالات موضوعی. در مورد این تصمیمی که گرفتیم واقعا چه احساسی داریم؟ آیا سو تفاهمی در مورد چیزی که گفته شد، چیزی که شنیده شده و منظور واقعیی که وجود داشت داریم؟ آیا از آدمهای درستی مشورت گرفتیم؟ آیا همهی کسایی که درگیر کار هستن واقعا باهم هم نظرن؟
این سوالا رو که یادگرفتیم، نویسندهها چندتا قدم بهمون یاد دادن برای اینکه این متد سوال پرسیدن رو بهتر انجام بدیم. اینکه اول نوع سوالهایی که خودمون همینطوری داریم میپرسیم رو بفهمیم و دسته بندیشون کنیم، بعد ببینیم کدوم سوالها رو نمیپرسیم، بعدش بریم سراغ اینکه اون سوالایی که کم میپرسیم رو بیشتر بپرسیم. حواسمون باشه که بسته به شغل و کارمون ممکنه لازم باشه یه سری سوالا رو بیشتر بپرسیم یه سری رو کمتر و درنهایت از آدمایی که با ما فرق دارن توی سوال پرسیدن کمک بگیریم که بتونیم همهی انواع سوال رو به درستی بپرسیم.
منبع اصلی مقاله