ویرگول
ورودثبت نام
پادکست کارکست - Karcast podcast
پادکست کارکست - Karcast podcastکارکست، پادکستیه که توی هر قسمت اون یه مفهوم یا ابزار توی حوزه ی نوآوری و کارآفرینی رو به نقل از منابع علمی بررسی میکنیم.
پادکست کارکست - Karcast podcast
پادکست کارکست - Karcast podcast
خواندن ۳۰ دقیقه·۲ ماه پیش

۶۹: استارباکس

استارباکس کارش رو با سه فروشگاه کوچک در سیاتل شروع کرد و به شبکه‌ای با ده‌ها هزار شعبه در بیش از هشتاد کشور رسید. نوآوری این شرکت از جنس یک فناوری عجیب نبود؛ استارباکس تجربه‌ای متفاوت از قهوه‌خوردن ساخت و بعد تلاش کرد همون تجربه رو در مقیاسی جهانی تکرار کنه.

این نوشته داستان شکل‌گیری و رشد استارباکسه: از ورود هاوارد شولتز و پیدا‌کردن سرمایه تا توسعه بین‌المللی و بحران‌هایی که با بزرگ‌شدن شرکت به وجود اومدن. قصه‌ای درباره ایده، پافشاری، رشد و هزینه‌های تبدیل‌شدن از یک کسب‌وکار کوچک به یک نهاد جهانی.

ما تا امروز توی کارکست فقط یکبار توی فصل اول داستان یه کسب و کار ایرانی رو تعریف کردیم و بیشتر تمرکزمون روی مقالات علمی و یادگیری چیزهای جدید در مورد کار کردن و کسب و کار شروع کردن بوده. از اونجایی که توی سه تا اپیزود قبلی خیلی در مورد موضوعات عمیقی حرف زدیم، تصمیم گرفتیم که یه کم از فضای همیشگی کارکست دور بشیم و بریم داستان یه کسب و کار غیر تکنولوژی رو تعریف کنیم. چیزی که دنبالشیم اینه که نشون بدیم همه چیز استارتاپ نیست و یه بخش زیادی از کسب و کارها روی تکنولوژی سوار نمیشن و از یه آدمی که عمرش رو گذاشته یه کسب و کار قهوه فروشی رو تبدیل به یکی از بزرگترین شرکت‌های دنیا بکنه یادبگیریم که این کسب و کارها چطورین. منبع این اپیزود یه اپیزود مصاحبه‌ای از پادکست محبوب من acquiredه که توی سال ۲۰۲۴ منتشر شده و لینکش رو براتون توی توضیحات گذاشتم.

دیگه خیلی مقدمه رو طولانی نکنم و بریم سراغ اصل داستان استارباکس!

از سیاتل تا استارباکس

قبل از شروع کردن حرفام بذارید یه سری چیز دیگه در مورد استارباکس بگم. استارباکس اولین شرکتی بوده که به صورت عمده قهوه رو توی چین رایج کرده، توی کارت‌های هدیه‌ای که به مردم میفروشن تقریبا همیشه بیش از ۱.۷ میلیارد دلار پول هست و این شرکت بزرگ کارش رو از فروختن دونه‌های قهوه توی سیاتل شروع کرده. تازه اونم نه قهوه‌ای که خودشون roast میکردن. قهوه‌ای که از یه جای دیگه میخریدن. داستان از حدود سال ۱۹۷۰ شروع میشه و سه نفر به اسم‌های jerry baldwin، Zev siegl و Gordon Bowker شروعش میکنن. این سه تا توی کالیفرنیا درس میخوندن و میرفتن یه کافی شاپ معروف به اسم pete’s. این قهوه فروشی جایی بوده که تقریبا میشه گفت برای اولین بار قهوه‌ی عربیکا رو وارد کالیفرنیا کرده بوده. اینا با خودشون میگن این قهوهه خیلی خوبه، بریم مائم توی سیاتل قهوه بفروشیم.

این میشه که میرن یه مغازه‌ی کوچیک میگیرن، شروع میکنن توش قهوه‌ی همین فروشگاه Pete’s رو با برند خودشون یعنی استارباکس میفروشن. نفر بعدی داستان آقای هاوارد شولتزه. این آقا اون موقع توی یه شرکت لوازم خانگی فروشی سوئدی کار میکرده و این مغازه‌ی استارباکس مشتریشون بوده. نه برای میز و صندلی ها، اینا یه دستگاه قهوه ساز دستی داشتن که استارباکس ازشون میخریده و توی مغازه‌ش به مشتری‌هاش میفروخته. این آقای شولتز هنوز اون موقع نمیدونسته داستان چیه، خودش شغلش فروش بوده و پامیشه از نیویورک میره سیاتل که ببینه داستان اینهمه دستگاه قهوه سازی که دارن به این مشتری میفروشن چیه. استارباکس اونموقع فقط دونه‌ی قهوه میفروخته. نه نوشیدنی میفروخته نه خوراکی میفروخته اینا همه در ادامه‌ی داستان اضافه میشن. میگیم حالا.

بین روزی که استارباکس رو شروع کرده بودن تا روزیکه این آقای شولتز میاد و باهاشون صحبت میکنه، ۱۰ سال فاصله بوده. یعنی الان در مورد حدود سال ۱۹۸۰ حرف میزنیم. میگه رفتم اونجا جری بالدوین رو دیدم، مدیرعامل بود اونموقع، ۳ تا هم مغازه داشتن و خب باهم رفیق شدیم البته که خب رابطه‌مون بیشتر کاری بود. میگه اونموقع هنوز با همسرم ازدواج نکرده بودم ولی باهم بودیم، و یه سال بعد از اینکه جری رو دیدم داشتم به این فکر میکردم که از نیویورک پاشم برم سیاتل. میگه حوالی سال ۱۹۸۲ بود که من با دوست دخترم شری و یه سگ گلدن رتریور پاشدیم اومدیم سیاتل چون همزمان با باز کردن مغازه‌ی چهارم استارباکس به من پیشنهاد دادن که مدیر مارکتینگ شرکت بشم و منم قبول کردم. اینا هنوز همون دونه‌ی قهوه میفروختن و علاقه داشتن برن توی شهرهای دیگه هم مغازه باز کنن.

این بود که من قبول کردم که بیام توی این شرکت خیلی کوچیک که کلا ۴ تا مغازه داره بشم مدیر مارکتینگ. حالا از کجا فهمیده بودن که توی شهرای دیگه بازار دارن؟ از اینکه یکی از مغازه‌هاشون توی یکی از بخش‌های توریستی سیاتل بوده. بعد این توریستا که میومدن، ازشون دونه‌ی قهوه میخریدن، بهشون میگفتن میشه برامون با پست هم بفرستید بعدا قهوه رو؟ قهوه‌ی به این خوبی توی شهر ما گیر نمیاد! حالا جالبیش این بوده که چون هنوز امکان ایجاد خلا توی بسته بندی قهوه رو نداشتن، تاریخ انقضای قهوه کلا یه هفته تا ۱۰ روز بوده. مهم بوده براشون که کیفیت رو تا حد ممکن حفظ کنن. خلاصه که اینها روزانه تعداد زیادی بسته که توی هرکدوم یه حجم کوچیکی از قهوه بوده رو میفرستادن به شهرهای مختلف.

حالا یه دقه قصه رو اینجا متوقف کنیم در مورد خود قهوه حرف بزنیم. اصلا منظورشون چی بوده که قهوه‌ی با این کیفیت توی شهر ما پیدا نمیشه؟ فرق قهوه‌ی با کیفیت و بی کیفیت چیه؟

قهوه توی جنگ جهانی دوم رایج شد. سربازای جنگ نیاز به یه نوشیدنی گرم داشتن که شبها موقع نگهبانی بنوشن، هم گرم بشن، هم حواسشون جمع بشه. این میشه که قهوه‌ی فوری درست میشه و بعد از جنگ هم قهوه‌ی فوری به عنوان یه چیز انرژی‌زا باقی میمونه. دو مدل دونه‌ی قهوه وجود داره. یکی دونه‌ی روبوستا که طمع تلخ‌تری داره، ارزون قیمت تره و کافئین بیشتری داره. یکی قهوه‌ی عربیکا که طمع ملایم‌تری داره، گرون‌تره و کافئین کمتری هم داره. قهوه‌های فوری از دونه‌ی روبوستا درست میشدن و طعم قهوه الویت بالایی نبوده توی تولیدشون. استارباکس یه ترکیبی از گرون‌ترین و بهترین قهوه‌های عربیکا رو میفروخته و این بوده که کسایی که قهوه دوست داشتن و توی شهرشون این دونه‌ها به راحتی پیدا نمیشده مشتریشون میشدن. وقتی گفتیم قهوه تاریخ انقضاش کلا یه هفته بوده به همین دلیله.

طمع قهوه در ارتباط با هوا عوض میشده چون ترکیب‌های آروماتیک داخل قهوه در تماس با اکسیژن اکسید میشدن و کیفیت قهوه بعد از یه هفته دیگه اونقدری مناسب نبوده.

قبل اینکه برگردم به داستان یه کوچولو بگیم این آقای هاوارد شولتز کیه اصلا که یهو از وسط قهوه فروشی سر درآورده. هاوارد میگه من خانواده‌ی فقیری داشتم، پول همیشه یه مسئله‌ی جدی بود برامون و اولین شغلم توی شرکت زیراکس بود. زیراکس اونموقع یه چیزی درست میکرد به اسم word processor‌ و یکی از شرکت‌های خیلی موفق اون دوران بود. شما فکر کنید گوگل اون سالها بوده. حالا این ورد پروسسور چیه؟ یه ماشین تایپه که یه حافظه‌ی کمی داره، و موقع نوشتن چند کلمه از شما عقبه و این میشه که وقتی یه چیزی رو غلط تایپ میکنی لازم نیست لاک بگیری و دوباره روش تایپ کنی، بک اسپیس میزنی کلمه رو درست میکنی و خود ماشین موقع تایپ کردن درست میندازتش روی کاغذ. میگه شغل من اینطوری بود که بین خیابون‌های ۴۲م تا ۴۸م، خیابان پنجم نیویورک مال من بود.

دونه دونه میرفتم توی شرکت‌های بزرگ، اونموقع حراست هم نداشتن که راه ندن تورو تو. میرفتم طبقه به طبقه میگشتم منشی دفتر رو پیدا میکردم و بهشون این ماشین‌تایپ‌های پیشرفتمون رو میفروختم. ماهی هزار دلار حقوق میگرفتم و با خانوادم زندگی میکردم. ته سال مدیرها میشستن باهات حرف میزدن و بهت یه امتیازی میدادن که کیفیت کارت چطور بوده. از ۱ تا ۵. میگه نشستم با مدیرم حرف زدم تهش مدیرم بهم نمره‌ی ۳ رو داد. من با خودم فکر کردم که خب من یه سال تمام توانم رو گذاشتم نمرهم شده ۳. جای من احتمالا اینجا نیست، باید بگردم دنبال یه شغل دیگه. این بود که دیگه رفتم توی اون شرکت سوئدیه و تهشم از استارباکس سر درآوردم. میگه من توی زیراکس اولین باری بود که یه قدری پول داشتم که نگران خرج روزانه‌م دیگه نباشم.

از اونطرف میدونستم که باید پولدارتر از این حرفا بشم و با ۳ گرفتن از مدیرم هم خیلی اینجا پیشرفت نمیکنم. این ترکیب فروتنی از اینکه مدیرم فکر نمیکنه که خوبم و جاه‌طلبی برای پولدارتر شدن بود که باعث شد پاشم برم شغل دیگه پیدا کنم.

خلاصه میشه سال ۱۹۸۳ هاوارد رو میفرستن یه نمایشگاه قهوه توی ایتالیا. هاوارد اولین باره داره ایتالیا رو میبینه، میره یه هتل ارزون نزدیک نمایشگاه میگیره و پاش رو که میذاره توی نمایشگاه یهو برق از سرش میپره. میگه انگار از دنیای فیلم‌های سیاه و سفید وارد دنیای فیلم‌های رنگی شده بودم. دستگاه‌های بسیار با کیفیت اسپرسو ساز، دونه‌های بسیار با کیفیت قهوه و توی هر گوشه و کناری یه کافی شاپ بود که قهوه‌ی با کیفیت استارباکس سرو میکرد. همه‌ی مردم هم میخریدن. میگه من برگشتم آمریکا اون مدیرای استارباکس قبلا رفته بودن دیده بودن ایتالیا رو. بهشون گفتم ادامه‌ی داستان ما باید قهوه فروشی باشه ها، شما ایتالیا رو دیدید اینجا هم مثل همونجا میشه. ولی میگه مدیرا به من گفتن نه کسب و کار ما دونه‌ی قهوه فروشیه و علاقه‌ای هم نداریم که وارد کسب و کار نوشیدنی بشیم.

میگه دو سال تمام من اصرار میکردم که آقا بذارید نوشیدنی هم بفروشیم، بالاخره بعد از ۲ سال قانع شدن که من یه مغازه‌ی نوشیدنی فروشی باز کنم و شروع به فروختن اسپرسو کنم. میگه خودم وایمیستادم به عنوان بارسیتا پشت پیشخون و قهوه درست میکردم. استارباکس اونموقع روزی ۲۰۰-۳۰۰ تا مشتری داشت هر شعبه‌ش. شعبه‌ی ما یه هفته بعد از باز شدن رسیده بود به ۵۰۰ نفر در روز. اونموقع لاته و کاپوچینو و اسپرسو میفروختیم ما. بعد میگه هیچکس توی سیاتل لاته و کاپوچینو نمیفروخت. باورتون میشه داریم در مورد ۴۰ سال پیش صحبت میکنیم ها. توی یه شهر متوسط آمریکایی تو اصلا نمیتونستی لاته و کاپوچینو بخری. حالا واقعا هیشکی هیشکی هم نه ها. ۲ تا جای دیگه هم بودن.

موفقیت کمی نداشتن ولی میگه یکی از مدیرا به من گفت ببین ما نمیخوایم رستوران داری کنیم. همین یه مغازه بستمونه، دیگه بیشتر از این نوشیدنی فروشی باز نمیکنیم! میگه دلیلش رو مطمئن نیستم ولی به نظرش رستوران بیزینس تمیزی نبود، خوشش نمیومد از اینکار. این شد که هاوارد میگه آقا من اصلا میرم قهوه فروشی خودم رو میزنم، مدیرا هم استقبال میکنن میگن ما یه سرمایه‌گذاری هم روت میکنیم، پول زیادی نداشته چون هاوارد و دنبال پول جمع کردن بوده. در ازای این سرمایه‌گذاری هم هاوارد متعهد میشه توی مغازه‌ش که اسمش رو میذاره il giornale قهوه‌ی استارباکس بفروشه. میگه رفتم ایتالیا دنبال غول‌های قهوه، بهشون گفتم بیاید سرمایه‌گذاری کنید، همه گفتن دیوانه شدی، کی تو سیاتل قهوه‌ی ایتالیایی میخوره؟ بعد خب من دیده بودم ۵۰۰ نفر در روز از یه مغازه‌ی من دارن خرید میکنن.

خلاصه که برمیگرده آمریکا، میره پیش آدمای پولدار سیاتل و نهایتا پول رو جور میکنه که ۳ تا شعبه کافی شاپ بزنه. یدونه توی ونکوور کانادا و ۲ تا هم توی سیاتل. دوباره برای اینکه دید داشته باشید، سیاتل تا ونکوور یه فاصله‌ی ۲ ساعت و نیمه رانندگی کردنه. جاهای نزدیکین به هم.

میگه هم زمان با این داستان توی سال ۱۹۸۴ یا ۱۹۸۵ بود که برای موسس‌های استارباکس این موقعیت پیش اومد که برن اون فروشگاه قهوه‌ی Pete که اصلا از اونجا شروع شد داستان رو بخرن، و اونها هم بخاطر علاقشون با این برند رفتن خریدنش، از نظر مالی به مشکل خوردن و اوضاع خراب شد. مغازه‌های هاوارد فروش خوبی داشتن، ولی انقدری پول در نمیاوردن که بتونه شعبه‌ی جدید بزنه. برای همین سه تا شعبه ۱.۶ میلیون دلار پول خرج کرده بود که عدد سنگینیه برای اون موقع میشه بیش از ۴.۵ میلیون دلار امروز. میگه من خودم هیچ حقوقی بر نمیداشتم، چون کلی پول سرمایه‌گذاری کرده بودیم و باید سعی میکردیم سریع سود ده بشیم. همسرم ۷ ماه حامله بود و سر کار میرفت، بعد با حقوق اون خرج زندگی دوتاییمون رو میدادیم.

از کارمندی شرکت بزرگ زیراکس توی نیویورک، بعد چندسال رسیده بودم به یه شهر کوچیک به اسم سیاتل و خودم هیچی پول در نمیاوردم و از درآمد همسرم زندگیم میگذشت. میگه یه بار پدرخانومم اومد گفت بیا بریم قدم بزنیم. میگه گفت اینکاری که تو داری میکنی کار نیست، سرگرمیه. یه شغل درست و حسابی پیدا کن، من دخترم ۷ ماهه حامله‌ست داره کار میکنه، تو کار نمیکنی! میگه همونجا وسط خیابون زدم زیر گریه. ساعت ۳ و ۴ بعد از ظهر برمیگرده خونه هاوارد، با خانواده‌ی خانومش وقت میگذرونه، شب که میشه پدر و مادر همسرش میرن که بخوابن، اینا نشسته بودن توی هال خونه صحبت میکردن. میگه براش تعریف کردم که پدرت امروز به من چی گفت و عصبانی شد. گفت ما اینهمه تلاش کردیم برای اینکار، الان وقت جا زدن نیست که. عمرا ول کنیم کافی‌شاپ ها رو.

نگاه کنید داریم در مورد ۱۹۸۵ صحبت میکنیم، در مورد استارتاپی که توش مغازه‌ی قهوه فروشی باز میکنن. نه استارتاپ زدن اونموقع کار باکلاسی بوده، نه اصلا معلوم بوده قهوه فروشی چه جور کسب و کاریه، همین امروزشم اگه یکی دنبال استارتاپ حوزه‌ی غذا زدن باشه، آدما بهش شک میکنن، اینکه مال ۴۰ سال پیشه! خلاصه میگه خیلی خجالت زده بودم و اگه همسرم انقدر محکم حمایتم نمیکرد بعید نبود که کلا قهوه رو کنار بذارم.

حالا اینو شما داشته باشید. همزمان گفتیم دیگه اوضاع استارباکس داره خراب میشه. ۶ برابر دارایی‌هاشون بدهکارن، مدیرعامل شرکت هم میاد میگه من و همسرم تصمیم گرفتیم بریم کالیفرنیا زندگی کنیم، همونجایی که pete رو خریده بودن. میخوایم استارباکس رو هم بفروشیم فقط همون pete رو نگه داریم. اگه تو خریدار استارباکس باشی، خوشحال میشیم که به تو بفروشیمش. میگه من گفتم خیلی عالیه، از خدامه ولی من پول ندارم. قیمت شرکت اونموقع بوده ۳.۸ میلیون دلار. حالا زیاد حرف زدیم یه استراحت کوتاهی به اپیزود بدیم، بعد برگردیم به داستان. توی پرانتز بگم توی بخش بعدی داستان بابای بیل گیتس، موسس مایکروسافت وارد داستان ما میشه!

خریدن استارباکس

میگه آقا ما شروع کردیم پول جمع کردن. بعد یه ماه و خرده‌ای گذشته بود که این آقای جری مدیرعامل اومد پیشم، گفت ببین اوضاع پول جمع کردنت چطوره؟ اونموقع حدود نصف پول رو جمع کرده بوده، بعد میگه یه دروغ ریزیم گفتم، یه مقدار بیشتر از چیزی که جمع کرده بودم بهش گفتم. میگه بهم گفت ببین من خیلی دوس دارم بفروشم به تو استارباکس رو، ولی یکی از سرمایه‌گذارات اومده گفته من کلش رو میخرم، یه هفته‌ای هم پول میدم، تو بفروش به ما. هاوارد میگه برق از کله‌ی من پرید. میگه اسم رو که گفت، من اینطوری بودم که خب این خیلی پولداره، دیگه دست من به استارباکس نمیرسه. میگه شبا میرفتم بسکتبال بازی میکردم، یه رفیقی هم داشتم توی یه شرکت حقوقی کار میکرد که معروفترین شرکت حقوقی سیاتل بود.

من داشتم برای این غر میزدم که اینطور شده و اونطور شده، گفت ببین فردا بیا با یکی از شریکای شرکت ما صحبت کن، اسمش آقای بیل گیتسه، اون شاید تونست کمکت کنه. اگه نمیدونستید اسم بابای بیل گیتس مایکروسافت هم بیل گیتس بوده.

حالا بیل گیتس چه شکلی بوده؟ یه آدم با ۲ متر قد، اصلا یه ابهتی. میگه ۹ صبح رفتم اونجا، رفتم دفترش، اصلا ابهت این آقا منو گرفت. یه چیزی برا خودش. از سر تا پای هاوارد عرق میریخته از استرس، ولی میگه من هرطور شده تعریف کردم براش که داستان این پول جمع کردن من و این سرمایه‌گذارم که سعی کرده زیر رو بکشه خودش شرکت رو بخره چیه. میگه فقط دوتا سوال ازم پرسید. گفت، هرچی تعریف کردی برای من راست بود؟ گفتم بله. گفت هیچ حقیقتی بود که برای من تعریف نکنی؟ گفتم نه. گفت خب پس برو یه ساعت دیگه بیا اینجا. هاوارد میگه من فکر میکنم رفت از اون مغازه‌ی اولیه‌ای که توی استارباکس باز کرده بودم قهوه میفروختم، رفت یه قهوه خرید و خورد و اومد. میگه بعد یه ساعت رفتم تو، با رفیقم، به رفیقم گفت، شما بیرون وایسا. میگه هنوز رو صندلی نشسته بودم که گفت بیا میخوایم بریم قدم بزنیم.

گفتم کجا میریم؟ گفت میخوایم بریم با اون سرمایه‌گذارت که دورت زده حرف بزنیم. میگه دفترش اونطرف خیابون بود، توی یه برج خیلی خفنی، بزرگ ترین واحد این برجه مال این سرمایه‌گذاره بود. میگه باور کنید من این تمام جزئیات این مدتی که توی دفتر این سرمایه‌گذاره بودیم رو یادمه. میگه این آقای گیتس ۲ متری دوتا دستش رو گذاشت روی میز این طرف، خم شد پایین، گفت ببین نمیدونم برنامت چیه، ولی هرچی که هست قرار نیست اتفاق بیفته. هاوارد شولتز میخره استارباکس رو. از این به بعد قرار نیست هیچوقت باهاش هیچ ارتباطی برقرار کنی. میگه همین رو گفت، ما اومدیم از دفتر طرف بیرون، تموم شد و رفت. واقعا دیگه هیچوقت هیچ خبری از این بابا توی زندگی ما نشد!

میگه ما از در اومدیم بیرون، گفتم آقای گیتس، نذاشت حرفم تموم بشه، بهم گفت من و پسرم بهت کمک میکنیم که استارباکس رو بخری. میگه من سال ۲۰۱۵ داشتم داستان رو تعریف میکردم یه جایی، بیل گیتس پسر، صاحب مایکروسافت اومد، بعد آخر داستان پرسید این کی بود که برات این کارو کرده. میگه گیتس پدر هیچوقت به هیچکس نگفته بود چه کار بزرگی برای من کرده، بین خودمون مونده بود. بعد از اون شاید ۱۰۰ بار دیگه دیدمش من، اینطوری نیست که یادش رفته باشه، ولی یه شخصیتی داره که نمیخواد اینجور چیزا رو تعریف کنه، آدم فروتنیه.

خلاصه سرتون رو درد نیارم، میگه ما این پوله رو به هر بدبختی بود جور کردیم (تو پرانتز بگم بدبختی یعنی اینکه حتی همسرش به مشتری‌های پولدارش زنگ میزده و دونه دونه در حد ۵۰ هزار دلار، ۱۰۰ هزار دلار پول جمع میکرده. میگه برای جمع کردن پول دور اولمون با ۲۴۷ نفر حرف زده بودیم که ۲۱۷ نفرشون گفتن نه). در نهایت توی آگوست ۱۹۸۷ بالاخره استارباکس رو میخره. میگه کسایی که استارباکس رو به من فروختن مجبور بودن چون بدهی زیادی داشتن و مجبور بودن هر ماه قسط وام هاشون رو بدن. بچه که بودم خانواده‌ی ما همیشه بدهکار بود و این بود که من با خودم عهد کرده بودم هیچوقت وام نمیگیرم، توی ۴۰ سالی که توی این بیزینس بودم هم هیچوقت هیچ وامی نگرفتیم.

خوبی خریدن استارباکس این بود که ما ۶ تا مغازه داشتیم، یدونه کارخونه‌ی برشته سازی قهوه (همون roastery) داشتیم و چون کل زنجیره‌ی تامین قهوه دست خودمون بود، داشتیم قهوه رو به تقریبا ۵ برابر قیمت تموم شده برای خودمون میفروختیم، سودمون خیلی فرق داشت با یه رستوران. میگه من از همون اولش هم فهمیده بودم که قهوه فروختن بخش اصلی بیزینس من نیست. مردم صبح ها میومدن که یه قهوه بگیرن و یه کم با دیگرانی که شبیه خودشون بودن معاشرت کنن، دوباره ساعت ۱۱ از سر کار میزدن بیرون چند دقیقه که بیان یه قهوه بگیرن و توی مغازه وقت بگذرونن. میگه مشتری‌های وفادار ما ماهی ۱۸ بار ازمون خرید میکردن، کدوم رستورانی رو سراغ دارید که حتی وفادارترین مشتری‌هاش ماهی ۱۸ بار ازش خرید کنن.

از اینجا به بعد تقریبا هر مغازه‌ای که باز کردیم توی ۲ سال تمام هزینه‌ای که کرده بودیم رو برگردوند، حتی خیلی وقتا یک سال و نیم هم پولی که سرمایه‌گذاری کرده بودیم برمیگشت. میگه همون اولا فهمیده بودیم که مشتری‌ها دوست دارن خودشون نوشیدنیشون رو شخصی سازی کنن، کسی که نوبتش بود به باریستا میگفت میشه یه کم فلان چیز هم توی قهوه‌ی من بریزی؟ این شد که اومدیم شخصی سازی نوشیدنی رو اضافه کردیم و این هم باعث شد بیشتر پول دربیاریم.

میگه ما استارباکس رو با ۶ تا مغازه تحویل گرفتیم، این ۶ تا مغازه حاصل ۱۷ سال کارکردن استارباکس بود، تا آخر سال رسونده بودیمش به ۲۶ تا مغازه و میخواستیم توی ۵ سال بعدیش از ۲۶ تا ۱۰۰ رو بریم. توی سال‌های ۱۹۸۸، ۱۹۸۹ و ۱۹۹۰ استارباکس هرسال تقریبا تعداد مغازه‌هاش رو دوبرابر میکنه، چون میدونستن رقیب‌های دیگه‌ای هم وجود دارن که مدل استارباکس رو دیدن و میخوان کپیش کنن. توی سال‌های ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۰ دو تا آدم مهم دیگه هم به استارباکس اضافه میشن. یه هاوارد دیگه به اسم هاوارد بهار و اورین اسمیت. تقسیم وظایف بینشون اینطوری بوده که من مسئول تصویر آینده و جاه‌طلبی سازمان بودم، هاوارد بهار روح مجموعه بود، ایده‌های مهمی مثل اینکه الویت اول استارباکس باید مشتری‌هاش باشه و حتی اینکه تمام کارکنان استارباکس باید سهام‌داشته باشن از اون اومد و در نهایت اورین بزرگتر جمعشون بوده.

اون کسی بوده که مسائل مالی رو حل و فصل میکرده و حواسش بوده که جاه‌طلبی و ایده‌پردازی شرکت رو از مسیر اصلیش خارج نکنه. توی جمعشون تنها کسی بوده که MBA داشته و کم و بیش به حرفش گوش میکردن هاواردها.

هاوارد میگه ما هر دوشنبه شب تقریبا باهم شام میخوردیم، اگه مشکلات زیادی داشتیم شام‌های بیشتری هم توی طول هفته باهم میخوردیم. یکی از تنش‌های اساسیمون توسعه دادن استارباکس به شهر‌های دیگه بود. اولش که توی ونکوور و سیاتل بودیم، بعدش رفتیم شیکاگو. بعد از شیکاگو من اصرار داشتم که باید بریم لوس آنجلس. میخواستم وارد بازی اصلی بشم، توی سرم میتونستم ببینم که سلبریتی‌ها با لیوان استارباکسشون توی خیابون قدم میزنن و به آرومی قهوه‌شون رو مینوشن. میگه اونیکی هاوارد باهام مخالف بود، میگفت ما آماده‌ی لوس آنجلس نیستیم، بیا بریم اول با سن دیگو تست کنیم بعد بریم لوس آنجلاس. میگه آخر زور من رسید و رفتیم لوس آنجلس و همون که فکر میکردم شد.

اصلا کسی نبود که محصولی شبیه ما بفروشه، به قول خودم میگه رومانتیک بودن قهوه و فضای سومی که آدما توش وقت میگذرونن (یعنی اونجایی که خونه نیست و محل کار هم نیست) تجربه‌ای بود که مناسب لوس آنجلس بود ولی اونجا وجود نداشت. میگه یه هزارتومنی:) خرج معرفی نکردیم توی لوس آنجلس ولی از همون روزای اول معلوم بود که برعکس شیکاگو که کلی برامون زحمت داشت جواب دادنش، لوس آنجلس زود جواب میده.

درسته سلبریتی‌ها از ما خرید می کردن ولی هدف ما درست کردن یه برند لاکچری نبود. میخواستیم همه بتونن از قهوه لذت ببرن. از راننده‌ی کامیون گرفته تا مدیرعامل‌های شرکت‌ها و سلبریتی‌ها. کلمه‌ای که ازش استفاده میکنن Affordable luxuryه. لاکچری در دسترس. سعی میکردن کیفیت قهوه حس لذت بردن از یه محصول لاکچری رو بده درحالی که جیب ملت رو خالی نمیکنن. این بوده که لیوان استارباکس تبدیل میشه به نماد باحال بودن و کول بودن توی لوس آنجلس. چالش اصلیشون از اینجا به بعد تبدیل میشه به اینکه درحالی که دارن توی مسیر ۱۰۰ تا شعبه حرکت میکنن و شرکت بزرگ میشه، اون حس محلی و دوستانه بودن استارباکس رو حفظ کنن. تبدیل نشن به یه رستوران زنجیره‌ای که حس و حال صمیمی نداره. مسیری که از اینجا میرن حاصل تجربیات کودکی هاوارده.

میگه پدر من کارگر بود، همیشه در حال دویدن بود و هیچوقت هم به جایی که میخواست نمیرسید، همیشه احساس میکرد که بهش بی‌احترامی میشه و کسی قدرش رو نمیدونه. این بود که من برام مهم بود یه شرکتی بسازم که با همه‌ی شرکت‌ها متفاوت باشه. میگه این روند از یه سال قبل از اینکه بریم توی بازار سهام جدی شد، من میخواستم به همه‌ی کارمندای استارباکس سهام شرکت رو بدم. دوتا سرمایه‌گذاری خطرپذیر داشتم که میگفتن این دیوونگیه و سعی داشتن جلوی منو بگیرن، در نهایت موفق شدم که معادل ۱۴٪ از حقوق سالیانه‌ی هر کارمندی به همه سهام بدم. . از سال ۱۹۹۱ که این سهام رو به کارمنداشون دادن تا الان که حدود ۳۰ سال گذشته، ارزش این سهام ۸۰۰ برابر شده.

علاوه بر این هیچجایی به کارمندهای پاره وقت بیمه‌ی درمانی نمیداده. هاوارد میگه ما تونستیم به همه‌ی کارمند‌هامون بیمه‌ی درمانی بدیم. پدر و مادر من هیچوقت بیمه‌ی درمانی نداشتن و وقتی پدرم فوت کرد، چون بیمه نداشتیم نمیتونستیم خیلی از امکانات درمانی استفاده کنیم این بود که برام مهم بود همه بتونن حداقل بیمه داشته باشن. این شد که نه تنها به خود کارمندای پاره وقت بیمه دادیم، بلکه حتی خانوادشون رو هم بیمه کردیم. حوالی سال ۱۹۸۸ بوده که حدود ۳۳ تا مغازه داشته استارباکس. حالا ما سه قسمت اول قصه رو گفتیم. شروع استارباکس به عنوان فروشگاه دونه‌ی قهوه، شروع il regionale و خرید استارباکس و اتفاقات اولیه‌ی بعد از اون. بعد از این باید در مورد رفتن استارباکس به اروپا، آسیا و تجربه‌ی دوره‌ی کورونا صحبت کنیم.

گسترش جهانی

هاوارد میگه اروپا برای من یه جایی بود که نمیشد فعلا بهش وارد شد، خونه‌ی ایده‌ی استارباکس اصلا اروپا بود. این شد که من تصمیم گرفتم که میخوایم بریم ژاپن. ژاپن یه قهوه فروشی معروف داشت که یه دوهزارتایی شعبه داشت. این قهوه فروشیه ولی فضاش اصلا یه طور دیگه‌ای بود. توش پر دود سیگار بود، اکثر آدمای توش هم مردایی با کت و شلوار بودن که سیبیل به سیبیل نشسته بودن. اولش که به هیئت مدیره گفتم میخوایم بریم ژاپن،‌ همه اصلا چپ چپ نگاهم، میگفتن اینهمه جا توی آمریکا هست که هنوز شعبه نداره استارباکس. چه عجله‌ای داری؟ حالا آمریکا رو ببر جلو. حواسمون باشه دیگه شرکت در این زمان وارد بازار بورس شده و یه عالمه سهام‌دار داره.

خلاصه هیئت مدیره مجبورش میکنن یه کسیو از بیرون استخدام کنه که بازار ژاپن رو بررسی کنه، این طرف هم میاد یه گزارشی میده که اصلا امکان نداره شما بتونید تو بازار ژاپن به جایی برسید. اصلا توی فرهنگ ژاپنی امکان نداره کسی یه لیوان قهوه دستش بگیره و توی خیابون راه بره و قهوه بخوره. اینکه اجازه نمیدید سیگار بکشن توی کافی شاپ هم خودش باعث میشه کسی اصلا نیاد داخل هم بشینه. بعد قیمت اجاره‌های ژاپن رو میدونید چقدره؟ مدل شما با این حد بالای اجاره‌ی جا جواب نمیده. هاوارد میگه حرفاش من رو خیلی عصبانی کرده بود. داشتیم فکر میکردیم که باید چیکار کنیم، یه مدت گذشت، یه نامه‌ای به دستمون رسید از یه آقای ژاپنی که توی لوس آنجلس رستوران داشت. وقتی استارباکس اونجا رو دیده بود خیلی خوشش اومده بود از استارباکس.

ما باهم یه جلسه‌ای گذاشتیم و خیلی با این آقا رفیق شدیم، گفت من توی سرمایه‌گذاری شریک میشم بیاید باهم توی ژاپن شروع کنیم استارباکس رو. هاوارد میگه ما هنوز کامل آماده نبودیم ولی قبول کردیم. اولین شعبه رو توی توکیو باز کردیم، توی مرداد ماه میشه حدودا. من ژاپن نرفتم ولی میگه اگه رفته باشی میدونی توکیو جهنمه توی تابستون. شاخص رطوبت هوا ۱۰۰٪ه، دمای هوا هم ۳۵-۵ درجه‌ست. از در خونه هنوز نیومدی بیرون حس میکنی دوباره باید دوش بگیری. روز بازگشایی بود، شبکه‌ی CNN دوربین پخش زنده گذاشته بود جلوی در مغازه‌ی ما. ساعت ۶ صبح از هتلم زدم بیرون که برم ببینم چطور میشه. نزدیک مغازه که شدیم دیدیم یه صف بلندی آدم وایساده جلوی در. اول صبح. ۲۰۰ نفر بودن وایساده بودن توی صف که ما باز کنیم و ازمون خرید کنن.

میگه برگشتم سمت مترجممون بهش گفتم تو آدم استخدام کردی بیان اینجا وایسن که آبرومون نره؟! روبان رو که بریدم اولین مشتری یه دانشجوی ژاپنی بود. از دیشبش اومده بود که اولین نفر باشه. یه کلمه هم انگلیسی بد نبود. سریع از در رفت تو. به فروشنده گفت double tall latte. یعنی حتی اسم آیتم‌های منوی مارو هم بلد بود و میدونست چی میخواد! من چارشاخ مونده بودم که چی شد؟ اینا چطوری انقدر در مورد استارباکس میدونن؟

خلاصه که ژاپن براشون یه موفقیت فوق العاده میشه و امروز حدود ۲هزار تا شعبه دارن توی ژاپن! سال ۱۹۹۶ بوده، حوالی ۱۳۷۵ ما. تازه ۹ سال بوده که استارباکس رو خریده بوده هاوارد شولتز. توی سال ۱۹۹۷ از ۱۰۰۰ مغازه رد میشه تعداد مغازه‌های استارباکس در دنیا. هاوارد میگه ما یه هدف بزرگ داشتیم، تا قبل سال ۲۰۰۰، ۲۰۰۰ تا مغازه داشته باشیم! توی سال ۱۹۹۹ اولین شعبه‌شون رو توی پکن باز میکنن. استراتژیشون این بوده که اونجا هم یه شریکی پیدا کنن چون فرهنگ و زبان رو نمیفهمن. با یه شرکتی شریک میشن، شراکتشون جواب نمیده، سهم شریکشون رو میخرن و خودشون تلاش میکنن ادامه بدن. میگه برای ۱۰ سال ما توی چین ضرر ده بودیم. خیلی طول کشید تا یه خانومی به اسم ملیندا وانگ تونست استارباکس توی چین رو نجات بده از شکست. بارها و بارها حرف تعطیل کردن تمام شعبه‌های چین بود.

وارد داستان ملیندا نمیشیم.

توی سال ۲۰۰۰ هاوارد از مدیرعاملی استارباکس استعفا میده، میشه رئیس هیئت مدیره و اورین که قبل‌تر گفتیم نقش بزرگتر جمعشون رو داشته میشه مدیرعامل. هاوارد از فشار کار خسته شده بوده، بخش عمده‌ای از کوچیکی بچه‌هاش رو از دست داده بوده و حالا که بچه‌هاش داشتن کم کم بزرگ میشدن میخواسته که بیشتر باهاشون وقت بگذرونه. این مدیرعامل نبودنش ۸ سالی طول میکشه تا بعدا به عنوان مدیرعامل موقت برگرده. تعداد مغازه‌های استارباکس بسیار بیشتر از ۲۰۰۰تایی که میخواستن شده بوده، در واقع شده بوده ۳۵۰۰ تا اونموقع! درآمد شرکت هم سالیانه ۲.۲ میلیارد دلار بوده. اورین آدم خجالتیی بوده اصلا از اول نمیخواسته زیر بار بره. میگه به من از همون اول گفت ببین من یکی دو سال بیشتر نمیمونم، زودتر یکیو جای من پیدا کنید. هر چند وقت یه بار میگفت هاوارد چی شد؟ یکیو باید پیدا کنیم.

از اونجایی که اون یکی هاوارد هم حاضر نبوده مدیرعامل بشه، میرن بیرون شرکت شروع میکنن به گشتن برای یه مدیرعامل مناسب. این مدیرعاملی که پیدا میکنن ۲-۳ سال بیشتر دووم نمیاره. آدم قویی بوده ولی مناسب کار استارباکس نبوده و اهداف رشد شرکت محقق نمیشده. قصه میره جلو تا بحران اقتصادی ۲۰۰۸. اوضاع اقتصاد جهان میریزه بهم و مسئله میشه اینکه، کی حاضره برای قهوه و تجربه‌ی استارباکس پول خرج کنه. وارد شرکت که میشه میبینه اوضاع خیلی خرابتر از چیزیه که فکر میکنه. خیلی از مغازه ها فروششون کم و کمتر داره میشه. یه تعداد مغازه هست که اصلا به اندازه‌ی کافی دارن پول در نمیارن، به قول خودش اصلا معلوم نبود اینا چرا با این وضع خراب باز باقی موندن. مجبور بوده حدود ۱۰۰۰ تا از شعبه‌هاشون رو ببنده.

آدما رو جمع میکنه، بهشون میگه من از همتون خیلی معذرت میخوام، امروز مجبوریم هزارتا شعبه رو ببندیم. تنها راهیه که برای نجات استارباکس داریم. شرکتی که سهامش همین اخیرا ۳۰ میلیارد دلار می ارزیده، قیمت سهامش رسیده بوده به ۷ میلیارد دلار و نگران بودن که یکی از بیرون بیاد و کل شرکت رو بخره و یه جورایی بچه‌ش از دستش بره. فقط شانسی که میارن اینه که وسط بحران اقتصادی کمتر کسی پول کافی داشته برای اینکه همچین کاری بکنه. وضع مالیشون طوری شده بوده که کلا پول ۷ ماه هزینه‌هاشون رو داشتن و شرکت لبه‌ی ورشکستگی بوده. به کسی بدهکار نبودن ولی پول نقد کافی نداشتن که هزینه‌ها رو بیش از ۷ ماه بدن.

هاوارد میگه من با خودم گفتم اینطوری فایده نداره، ما باید همه‌ی مدیرای مغازه‌هامون رو جمع کنیم و باهاشون حرف بزنیم. یه جلسه ترتیب میده توی new orleans همه‌ی ۱۰هزار نفر مدیرای مغازه‌هاش رو دعوت میکنه اونجا. براشون دوره‌های آموزشی و اینا تدارک دیده بودن، روز سوم قرار بوده خود هاوارد باهاشون حرف بزنه. میگه یه مدیر مالی داشتیم اونموقع، من استخدامش نکرده بودم، ازم پرسید میخوای چی بهشون بگی؟ گفتم راستشو! بهش گفت دیوانه شدی؟ اینا وحشت میکنن! گفتم راه دیگه نداریم. جلسه توی یه استادیوم بسکتبال بوده. میره اون وسط شروع میکنه به حرف زدن. بهشون میگه ببینید ما کلا ۷ ماه دیگه بیشتر پول نداریم، اگه شرایط رو عوض نکنیم هممون باهم بیکار میشیم. سالن رو سکوت میگیره اول، بعد صدای وپچ پچ های از روی وحشت شروع میشه.

هاوارد میگه بهشون توضیح دادم شما اگه روزی فلان قدر بیشتر بفروشید تمام این مشکل حل میشه و اون فلان قدر هم عدد کمی بود. رویداد تموم میشه و اینا برمیگردن میرن سر خونه زندگیشون، و یه سال نمیگذره که موفق میشن شرکت رو دوباره برسونن به اوضاع اقتصادی مناسب. سود شرکت توی سال ۲۰۰۸ رسیده بوده به ۳۱۵ میلیون دلار و توی سال ۲۰۱۰ این عدد میرسه به ۹۴۵ میلیون دلار، سه برابر بیشتر میشه!

هاوارد در ادامه‌ی داستان تا سال ۲۰۱۷ مدیرعامل شرکت میمونه. بعد دوباره از شرکت کنار میره و در نهایت دوباره توی سال ۲۰۲۲ برمیگرده و مدیرعامل استارباکس میشه و دوباره سال ۲۰۲۳ از استارباکس جدا میشه. این وسط داستان اپ موبایل استارباکس هست که من واردش نمیشم، چیزی که قابل توجهه اینه که مردم از قبل پول میزنن توی استارباکس که راحت تر ازش استفاده کنن. در هر لحظه‌ای از زمان ۱.۸ میلیارد دلار پول مردم دست استارباکسه (توی سال ۲۰۲۴ که این متن نوشته شده) و اگر استارباکس یه بانک بود حجم پول واریزی بهش به قدریه که جزو ۱۰٪ بزرگترین بانک‌های آمریکا میشد! شولتز باورش اینه که ساختن اپ موبایل استارباکس اشتباه بوده، میگه این کار باعث شد ما از فضای سوم آدم‌ها تبدیل بشیم به یه مغازه. دیگه آدما از قبل سفارششون رو ثبت میکنن و وقتی رسیدن فقط تحویلش میگیرن.

اینطوری نیست که یه تجربه‌ی مشخصی رو داخل مغازه‌ی ما داشته باشن.

بریم سراغ پرده‌ی آخر داستان، ورود استارباکس به ایتالیا. اسپرسو از اسمشم معلومه که اولین بار توی ایتالیا درست شده. قهوه بخش مهمی از فرهنگ ایتالیایی‌هاست و معمولا هم به شکل همون اسپرسوی خالی مینوشنش. اگه از اول داستان یادتون باشه، اصلا این مفهموم قهوه فروشی به شکل استارباکس توی نمایشگاه ۱۹۸۳ توی میلان به ذهن هاوارد شولتز رسیده بود و هربار بحث این میشده که وارد ایتالیا بشن، به نظرشون آماده نبودن. ۵۰ سال طول میکشه تا استارباکس بالاخره حس کنه که آماده‌ی وارد شدن به بازار ایتالیاست. چندین تا دلیل داشته، یکی اینکه یه چیزی درست کرده بوده استارباکس به اسم roastery. این حالا معنیش چیه؟ فیلم چارلی و کارخانه‌ی شکلات سازی رو دیدید؟ یه آقایی هست توش به اسم ویلی ونکا که صاحب یه شرکت شکلات سازیه و تور شرکتش رو برای ۶ تا بچه اگه اشتباه نکنم فراهم میکنه.

خلاصه‌ی داستان هدف هاوارد این بوده که یه تجربه‌ی جادویی از کارخونه‌ی قهوه سازی برای کسایی که میخوان قهوه‌شون رو بخورن بسازه. اول توی سیاتل و جاهای دیگه میسازه این تجربه‌ی ترکیبی روستری و کافی شاپ رو تا به نظرش آماده‌ی میلان شده بودن. من خودم روستری استارباکس رو توی میلان از نزدیک دیدم. جای جالبیه واقعا، به نظر من انقدری که هاوارد در موردش صحبت میکنه جادویی نیست ولی واقعا قشنگه. هاوارد میگه کیفیت قهوه توی ایتالیا دیگه مثل قدیما خوب نیست، کمتر جاییه که کیفیت قهوه‌ی قدیمیش رو حفظ کرده. هاوارد باورداشته حالا دیگه جایی برای استارباکس وجود داره که وارد ایتالیا بشه. الان استارباکس ۳۰ تا شعبه کلا توی ایتالیا داره و بیشترین نوشیدنیی که میفروشن هم همون اسپرسوی خالیه.

چند دقیقه پیش گفتم که هاوارد سال ۲۰۲۲ برگشت به استارباکس و سال ۲۰۲۳ از استارباکس جدا شد. تا اینجا که داستان جادویی استارباکس رو تعریف کردیم، باید یه ذره هم وقت بذاریم در مورد شرایط امروز استارباکس حرف بزنیم. کسی نمیدونه بعدا چه اتفاقی برای استارباکس میفته ولی حال و اوضاع استارباکس الان خیلی جالب نیست.

حالا داستان چیه؟ توی سال ۲۰۲۱ یکی از شعبه‌های استارباکس توی شهر بوفالو ایالت شیکاگو تصمیم میگیرن که میخوان اتحادیه‌ی کارگری تشکیل بدن. من خیلی وارد جزئیات داستان نمیشم ولی تا اوایل ۲۰۲۲ این یه شعبه که اتحادیه‌ی کارگری داره تبدیل میشه به ۱۰۰ تا شعبه. هاوارد رو برای مدیریت بحران برمیگردونن. کورونا اوضاع کسب و کارشون رو شدیدا خراب کرده بوده، کارمنداشون هم که داشتن اتحادیه میزدن و چیزی نمیگذره که شروع میکنن به اعتصاب کردن. من حالا چرا نمیرم داخل داستان، چون اطلاعات ما یه طرفه از دید هاوارده و نمیدونیم داشته واقعا چه اتفاقی میفتاده پشت صحنه. ولی خلاصه‌ی داستان این میشه که کار بالا میگیره، کارمندای استارباکس شروع میکنن به اعتصابات بیشتر و میرن به دادگاه شکایت میکنن بابت مشکلاتشون و سنای آمریکای توی سال ۲۰۲۳ یه جلسه رو به استارباکس اختصاص میده.

هاوارد شولتز قبل از اینکه این جلسه برگزار بشه از مقام مدیرعامل موقت استعفا میده و استارباکس هنوز درگیر مشکلاتش هست. این دفعه دیگه هاوارد نمیتونه از زیر مشکلات بیرونشون بکشه. استارباکس توی سال اخیر انقدر اوضاع سختی داشته که اعلام کردن اصلا برای امسال پیشبینی درآمد اعلام نمیکنن چون نمیدونن واقعا چقدر ممکنه پول در بیارن.

این آخر داستان رو برای چی تعریف کردم؟ چون وقتی کسب و کار بزرگ میشه مشکلات اجتماعی پیدا میکنه. وقتی چندین هزار نفر توی یه شرکتی کار میکنن و به گفته خود هاوارد بیش از ۵ میلیون نفر از جمعیت آمریکا توی استارباکس کار کردن، مشکلات شرکت شبیه یه شهر میشه، نه شبیه یه کسب و کار. لایه‌های مختلف مدیریتی و اجرایی، کارمندهاشون و خلاصه همه‌ی آدما از هم دور میشن. مقایسه کردن ۱۰ تا دونه مغازه و یه تیمی که کلا ۶۰-۷۰ نفر هم نمیشه با یه شرکت چند صد هزار نفره کار اشتباهیه. معلومه وقتی همه‌ی کارکنان یه شرکتی همدیگه رو از نزدیک میشناسن و مهم‌تر از اون مدیرها رو میشناسن، فضای کاری فرق میکنه با اوضاع امروز. انگار با بزرگ شدن شرکت‌ها، شکل رفتارشون شبیه کشور میشه بیشتر تا شرکت. این میشه که کار خیلی خیلی پیچیده میشه. من واقعا قضاوتی ندارم که آیا هاوارد شولتز آدما بدیه؟

میخواسته به کارمندهاش آسیب بزنه و عذابشون بده؟ یا مثلا مدیرای این اتحادیه‌ها آدمهای بدین؟ میخوان برای گرفتن یه کم حقوق بیشتر شرکت رو ورشکست کنن؟ نمیدونم واقعا جوابش چیه، ولی استارباکس ۱۰۰ نفره که برای نیروهای پاره وقتش هم بیمه میگرفت با استارباکس امروز فرق داره. هنوز کارمندای پاره وقتشون بیمه‌ی درمانی دارن‌ها، ولی وقتی فضا تبدیل میشه به خودی و غیر خودی، دوست و دشمن، دیگه نمیشه به این راحتی اوضاع رو کنترل کرد. احتمالا الان شما هم مثل من دارید به حرفهای سه تا اپیزود قبلی در مورد مانگر فکر میکنید و اینکه چه نیروهایی باعث میشه این آدما جلوی هم صف بکشن و معلوم نباشه اصلا ۵ سال دیگه استارباکسی وجود داره یا نه.

استارباکسکارآفرینی
۰
۰
پادکست کارکست - Karcast podcast
پادکست کارکست - Karcast podcast
کارکست، پادکستیه که توی هر قسمت اون یه مفهوم یا ابزار توی حوزه ی نوآوری و کارآفرینی رو به نقل از منابع علمی بررسی میکنیم.
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید