مذاکره فقط ردوبدلکردن پیشنهادها یا پیداکردن یک عدد وسط نیست. بخش بزرگی از نتیجه مذاکره به این بستگی داره که چقدر میتونیم حرف طرف مقابل رو واقعا بشنویم؛ نه اینکه در سکوت منتظر بمونیم تا نوبت جوابدادن خودمون برسه.
این نوشته با داستان مذاکره برای آزادکردن یک کشتی از دست دزدان دریایی شروع میشه و بعد سراغ پنج سطح گوشکردن و هشت تمرین عملی میره. هدف اینه که بهجای حریف مذاکره، به همکاری تبدیل بشیم که میتونه مسئله واقعی دو طرف رو پیدا کنه.

نوشتهای که میخونید، متن اپیزود شصتوسوم پادکست کارکست هست. این قسمت و اپیزودهای جدید کارکست رو میتونید از وبسایتمون و پلتفرمهای پادگیر گوش کنید.
قبل از اینکه این اپیزود رو شروع کنم، میخوام سال نو رو بهتون تبریک بگم. امیدوارم که این سال جدید برای هممون پر از امیدواری باشه! توی این سال نو، میخوام بهتون اون یکی پادکستمون، مدرسهی کارکست رو معرفی کنم چون ممکنه کاری که توی سال جدید میخواید انجام بدید این باشه که کسب و کار خودتون رو شروع کنید. توی مدرسهی کارکست رفتیم سراغ محتوای آموزشی یکی از موفقترین شتابدهندههای دنیا به اسم YCombinator و با استفاده ازش مفاهیم مربوط به ساخت شرکتهای جدید رو بررسی کردیم که معمولا هم برای آدمها تازه و نوعه. شما هم اگه دنبال درست کردن کسب و کارید بهتون توصیه میکنم حتما گوشش کنید.
مقالهی این اپیزود توی سال ۲۰۲۴ نوشته شده و نویسندهش آقای اسکات واکره. این آقای اسکات واکر همونطوری که اول اپیزود گفتم کارش مذاکرات مربوط به آدمربایی با دزدهای دریایی و گروههای جهادی بوده. هدفش از نوشتن این مقاله این بوده که به ما یاد بده چه تکنیکهایی از اون مذاکرهها میتونیم یادبگیریم که توی زندگی روزمره هم میشه ازشون استفاده کنیم.
حالا من نمیخوام حرف اول اپیزود رو طولانی کنم و دوست دارم زودتر بریم سراغ اصل مقاله. این مقاله یکی از جالبترین مقالاتی بوده که اخیرا خوندم و فکر میکنم برای شما هم جالب و جذاب باشه!
نویسنده مقاله رو با یه خاطره شروع میکنه. میگه دزدای دریایی یه کشتی رو با ۶ تا خدمهش توی خلیج گینه، نزدیکی سواحل غربی آفریقا، دزدیده بودن. شرکت صاحب کشتی به من که توی انگلیس بودم زنگ زد که بیام و برای آزادی کشتی و خدمهش تلاش کنم. قدم اولم همیشه اینه که همه رو آروم کنم، آدما نمیتونن یه همچین شرایطی رو با سطح بالای استرس مدیریت کنن. قدم دوم همیشه اینه که از افرادی که اونجا هستن یکی رو انتخاب کنم که میتونم مطمئن باشم به درستی با آدم بدا ارتباط برقرار میکنه و میتونه به درستی با زبان و لهجهی طرف مقابل حرف بزنه. علاوه بر این باید اون آدم از نظر احساسی پایدار و stable باشه و تحمل بالایی هم داشته باشه. همهی اینا جای خود، مهمترین خاصیت این آدم اینه که باید بتونه به درستی گوش کنه و با افراد طرف مقابل ارتباط درستی برقرار کنه.
توی این شرایط یه آقایی به اسم جان رو انتخاب میکنه.
میگه من و جان برای چند هفته روزی ۱۶ ساعت با یه موبایل توی یه اتاق نشسته بودیم و تلاش میکردیم که مذاکره رو پیش ببریم. وقتی مذاکره شروع میشه دزدهای دریایی میگن ۵ میلیون دلار به عنوان باج میخوان ازشون بگیرن. نویسنده میگه تجربهی من نشون داده اگه بی چک و چونه قبول کنیم این عدد رو طرف مقابل سریع میگه که پول کافی نیست و بیشتر میخوان. اگر هم اینکار رو نکنن هفتهی بعد یکی دیگه از کشتیهای همین شرکت رو میدزدن تا دوباره پول بگیرن. نویسنده میگه کار من این بود که جان رو راهنمایی کنم که چیکار کنه. پاسخ اولیهمون این بود که این عددی که میخواید خیلی عدد زیادیه و ما همچین پولی نداریم. ما نیاز به زمان داریم تا ببینیم چقدر میتونیم پول جور کنیم. دو روز دیگه صحبت میکنیم.
کمی که زمان گذشت و دوباره تماس گرفتن بهشون گفتیم به نظر میاد که از اینکه نمیتونیم سریعتر پیش بریم ناراحت هستید، ولی ما قول میدیم که داریم تمام تلاشمون رو میکنیم، لطفا حواستون به گروگانها باشه.
توی تماس بعدی گفتیم، خب بذارید مطمئن بشیم که منظور شما رو درست متوجه شدیم، اگه پولی که توافق میکنیم رو بهتون برسونیم، قول میدید که گروگانها رو آزاد کنید و بدون هیچ آسیبی بهمون برسونید؟ بدون هیچ تاخیر و توقع بیشتری ؟
نویسنده میگه هدف ما فقط این نبود که زمان بخریم، بلکه میخواستیم یه رابطهای باهاشون داشته باشیم که توش اعتماد دوطرفه وجود داره. این اعتماد و ارتباط توی شرایطی با اهمیت بالا خیلی ضروریه. وقتی جان با ذهن باز، کنجکاوی و بدون قضاوت کردنشون باهاشون حرف میزد، میتونست مطمئن باشه که خواستههای اونها چیه، فراتر از اون لایهی اول که دنبال پول هستن. نیازهایی که داشتن احساس احترام و کنترل داشتن بود و اطمینان از اینکه موقع تحویل زندانیها توی تله نمیفتن، زندانی نمیشن و کشته هم نمیشن.
برای این مذاکره جان باید کنترل زیادی روی خودش میداشته، کار سادهای نیست که یه سری دزد دریایی توی آفریقا همکارات رو دزدیدن و تو باید از موضع احترام باهاشون صحبت کنی! با همهی این داستانا جان موفق شد از رفتن شرایط به سمت خشونت جلوگیری کنه، باهاشون ابراز همدردی داشته باشه و با گوش کردن عمیق درکشون کنه. کم کم دزدهای دریایی به جان اعتماد کردن و جان تونست روشون تاثیر بذاره و کاری کنه با شرکت همکاری کنن. وقتی جان بهشون گفت ۳۰۰هزار دلار نهایت پولیه که میتونه بهشون بده، دزدای دریایی حرفش رو باور کردن، گروگانها آزاد شدن و دزدای دریایی دیگه به کشتیهای این شرکت حمله نکردن.
نویسنده اینجا میره سراغ تجربهش ولی من میخوام روی یه چیزی تاکید کنم که مقاله خیلی تاکید نکرده. خیلی کار سختیه که یه سری همکارات رو بدزدن بعد تو بخوای باهاشون همدردی داشته باشی، نیازهاشون رو درک کنی. توی این شرایط رفتار طبیعی آدمها چون غریزهی بقا درگیر میشه، یا جنگیدنه، یا فرارکردنه یا اصلا قفل شدنه. فریز شدن. اینکه توی این شرایط چند هفته روزی ۱۶ ساعت خودت رو از این فضا بیرون نگهداری و علاوه بر این همدردی هم بکنی واقعا توانایی خارقالعادهایه. اینو دارم میگم برای اینکه توی شرایط سخت معمولا جواب ما اینه که اوضاع اینجا با بقیهی جاهای دنیا فرق داره، ایران داستانش فرق میکنه با همه جا. ولی من فکر نمیکنم با آدمای ایران حرف زدن سختتر از حرف زدن با دزدای دریایی آفریقا باشه. اگر هم واقعا ایران سختتر باشه، اونقدری سختتر نیست.
نظر شخصیهها، شاید غلط باشه، ولی من اینطور فکر میکنیم.
بگذریم. نویسنده میگه من چند دهه شغلم مذاکره کردن برای شرایط مشابه بوده. اگه دزدای دریایی نبودن، با گروههای جهادی خاورمیانه مذاکره میکردم، اگه نبود درگیر گنگهای مواد مخدر توی آمریکای جنوبی بودم، نمیدونم حملهی سایبری میشد به زیرساختهای آمریکا باید میرفتم با هکر ها مذاکره میکردم. میگه بعد از این سالها رفتم شروع کردم به آدمهای مختلف توی کسب و کارها مشاورهی مذاکره دادم و متوجه شدم یه سری از اصول مذاکره کلا همه جا پابرجاست. فرق نمیکنه که میخوای سر حقوق مذاکره کنی، برای تیمت نیروی جدید بگیری، یا برای یه قرارداد با یه مشتری یا شریک مذاکره میکنی، یه بخش بزرگی از مذاکره شبیه همون مذاکره با دزدای دریاییه!
نویسنده میگه مذاکره یه قانون طلایی داره. من کلمه به کلمه از خودش ترجمه میکنم. مذاکره در مورد شما نیست. تنها راهی که بتونی کسی رو در راستای خواستهی خودت حرکت بدی و به نتیجه برسی اینه که عمیق به طرف مقابل گوش کنی و باهاش همدردی داشته باشی، مطمئن باشی که طرف مقابل حس میکنه که حرفش شنیده شده و درک میشه، مخصوصا توی شرایطی که دوطرف با هم مخالف هستن. وقتی که اینکار رو بکنی، موفق میشی که اعتماد رو ایجاد کنی، خواستهها در مذاکره رو تعدیل کنی و راهی پیدا کنی که هردوطرف به خواستههای اساسیشون برسن. نویسنده اسم این کار رو گذاشته شنیدن سطح پنجم که خودش میگه پایهی اصلی مذاکرهست.
من یه بار دیگه هم توی کارکست در مورد مذاکره حرف زده بودم. توی اپیزود ۴۳ که اسمش کیک مذاکرهست. اونجا در مورد منطق مذاکره حرف زدم از روی یه مقالهی جالب دیگه. این مقاله ولی در مورد منطق نیست. اونجا از دید استراتژیک نویسنده داشت توضیح میداد که چه خروجی ای پایدارترین خروجی مذاکرهست. اینجا ولی داستان متفاوته، نویسنده داره میره سراغ روابط انسانی. اینکه تعامل آدمها باهم چطوری کار میکنه توی فضای مذاکره. این رو اینجا گفتم برای اینکه اگر اپیزود براتون جذابه و اون اپیزود رو گوش نکردید، قبل از اینکه وارد بحثهای علمی و فنی این اپیزود بشیم، یه یادآوریی کرده باشم.
برگردیم به مقاله. ارنست همینگوی نویسندهی معروف انگلیسی یه جایی میگه که وقتی آدمها حرف میزنن کاملا بهشون گوش بدید. اکثر آدمها هیچوقت گوش نمیدن. گوش کردن به دیگران کار راحتی نیست، مخصوصا وقتی درگیر عواطف و احساستمون هستیم. ما باید درست گوش کردن رو یادبگیریم و تمرین کنیم. مقاله اینجا میره سراغ ۵ تا سطحی از گوش کردن که نویسنده در موردشون حرف زده بود و سعی میکنه اول بهمون نشون بده گوش کردن اصلا یعنی چی. بعدش هم یه سری تکنیک یادمون بده برای اینکه بهتر گوش کنیم و به طرف مقابلمون هم این احساس رو بدیم که داریم بهش گوش میکنیم نه اینکه فقط صداشو میشنویم.
حالا اول بریم سراغ ۵ مرحلهی گوش کردن.
اکثر آدمها فقط اونقدری گوش میکنن که یه کلیتی از حرف طرف مقابل متوجه بشن و بعدش یا سرشون رو به گوشی شون گرم میکنن یا میرن توی فکر خودشون و در مورد موضوعات دیگه فکر میکنن. این سطح اول از گوش کردنه، خیلی هم بدرد نمیخوره. نویسنده اسمش رو گذاشته گوش کردن قطع کننده. میگه این مدل گوش کردن نه تنها کمک نمیکنه به فهمیدن طرف مقابل بلکه بی احترامی بهش هم هست.
سطح دوم گوش کردن، گوش کردنیه که فقط برای رد کردن حرف طرف مقابل استفاده میشه. ینی شما به طرف گوش میکنی تا بالاخره یه چیزی پیدا کنی که باهاش مخالفی. وقتی این رو پیدا کردی شروع میکنی به جر و بحث در مورد اون موضوع خاص. این مدل گوش کردن هم چندان بدرد نمیخوره، چون توش مشخصا دنبال شنیدن حرف طرف مقابل نیستیم، دنبال اینیم که نظر خودمون رو به طرف مقابل بقبولونیم.
سطح سوم گوش کردن، اینه که دنبال منطق حرفهای طرف مقابلمون بگردیم. سعی کنیم درک کنیم که دلایل حرفی که میزنه از نظر منطقی چیه و درواقع نظرش در مورد موضوع بحث چیه. نویسنده میگه این روش گوش دادن خیلی از دوتای قبلی بهتره ولی هنوز کافی نیست، ما نیاز داریم که اطلاعات بیشتری در مورد طرف مقابلمون جمع کنیم.
سطح چهارم وقتیه که سعی میکنیم احساسات طرف مقابلمون رو هم در کنار منطقش درک کنیم و طوری بهش جواب بدیم که متوجه بشه احساساتش رو درک میکنیم. توی این مرحله ما تلاش میکنیم که یه سری جمله به مکالممون اضافه کنیم. مثلا اینکه به نظرم میاد از پیشنهاد من کلافه شدید. یا مثلا نسبت به پیشنهاد ما مشتاق به نظر میرسید.
یه سطح دیگه مونده ولی، سطح پنجم. توی سطح پنجم اون همدردی کنجکاوانمون رو یه قدم جلوتر میبریم. توی این مرحله تلاش میکنیم که درک کنیم طرف مقابلمون چه تصویری از خودش توی ذهنش داره و نگاهش به خودش چطوریه. وقتی اینکار رو بکنیم میتونیم سوالاتی رو بپرسیم که به طرف مقابلمون هم کمک کنه که خواستهی خودش رو درک کنه و در نتیجهی این درک اعتماد متقابل ایجاد میشه. وقتی این اعتماد ایجاد بشه حالا ما میتونیم روی طرف مقابل تاثیر بذاریم و کاری کنیم که باهامون همکاری کنه. این همکاری خروجی تمام مذاکرههاییه که وجود داره.
حالا یه حرف دیگه میمونه اینجا. اینکه کارایی که گفتیم رو چطوری انجام بدیم. ولی قبل از اینکه وارد این بحث بشیم میخوام همینجا یه بار دیگه ۵ تا مرحلهی گوش کردن رو مرور کنم که توی ذهنمون بمونه.
مرحلهی اول گوش کردن نصفه و نیمهست، مرحلهی دوم گوش کردن با هدف اینه که مشکل نگاه طرف مقابل رو پیدا کنیم و توی بحث شکستش بدیم، مرحلهی سوم اینه که سعی کنیم منطق طرف مقابل رو بفهمیم و در مورد منطقش باهاش بحث کنیم، مرحلهی چهارم اینه که تلاش کنیم احساسات طرف مقابل رو هم بفهمیم و قدم آخر هم اینه که سعی کنیم تصویری که طرف مقابل از خودش توی ذهنش داره رو بشناسیم و بهش کمک کنیم که خواستهی خودش رو بهتر بفهمه.
حالا بریم سراغ اینکه اینکارا رو چطوری انجام بدیم!
نویسنده اینجا ۸ تا کار یادمون میده که با استفاده ازشون بتونیم به سطح پنجم گوش کردن برسیم. هدف ما از استفاده کردن از این تکنیکها اینه که به جای حریف طرف مقابل تبدیل بشیم به همکارش. این کارهایی که بهمون میگه یه چک لیست نیست که تیک بزنیم و بریم جلو، بیشتر یه تمرینه برای اینکه چه کارهایی رو باید بیشتر انجام بدیم تا بتونیم شنوندهی خوبی باشیم. اینجا یه سری عبارت و کلمه و اینها استفاده میکنه نویسنده که مخصوص زبان انگلیسیه. با ترجمه کردنشون هم مفهوم نمیرسه. من تمام تلاشم رو میکنم که خودم جایگزین فارسی براشون پیشنهاد بدم ولی خب این دیگه میشه برداشت شخصی من از مقاله و اینطور نیست که حرف نویسنده رو بتونم به صورت دقیق منتقل کنم. برای همین گفتم اول کاری بهتون بگم که اینجا ترجمه و زبان مهم میشه و من تمام تلاشم رو کردم که مفهوم رو تا حد ممکن بهتون منتقل کنم.
خب اسم ابزار اول رو گذاشته انگیزه دهندههای حداقلی. میگه یه سری کلمه یا عبارت خیلی کوتاه که به طرف مقابل نشون میده شما دارید به حرفشو گوش میکنید. مثلا خب، آهان، بعد چی شد؟ میگفتی، اوهوم، چیزایی شبیه این. میگه این عبارتها مخصوصا پشت تلفن و وقتی که طرف مقابل یه مدتیه داره حرف میزنه کارایی دارن. طرف مقابل اینطوری متوجه میشه که میتونه به راحتی به حرف زدنش ادامه بده چون شما دارید گوش میکنید. لازمه این حرفایی که میزنیم رو در فاصلههای زمانی مناسب بزنیم. مثلا هر ۴-۵ تا جملهای که میگه طرف مقابل یدونه از این عبارتها اضافه کنیم. علاوه بر این باید حرکات صورتمون هم با حرفمون هماهنگ باشه. اگه خیلی بی علاقه بگیم آهان، قشنگ کل هدف کار رو نابود میکنیم.
میگه از گفتن چیزهایی مثل اکی، یا گرفتم یا فهمیدم یا مشابه اون خودداری کنید، چون اینا این حس رو به طرف مقابل میدن که حرفت رو تموم کن، فهمیدم چی میگی. اینطوری داریم در واقع جلوی حرف زدن طرف مقابل رو میگیریم. من خودم از متوجه شدم یا متوجه هستم زیاد استفاده میکنم و کار غلطیه، همینجا یادگرفتم که نباید اینکارو بکنم.
ابزار دوم سوالهایی با پایان بازه. سوالایی که پایان باز دارن، به آدما این امکان رو میدن که حرفشون رو به راحتی بزنن و قصه رو از دید خودشون روایت کنن، اگه یادمون باشه میخواستیم بفهمیم آدما خودشون رو چطوری میبینن و از نگاهشون دنیا چطوریه. این سوالا بهمون اطلاعات لازم رو میدن که این قضیه رو درک کنیم. علاوه بر این میتونیم از این سوالا بفهمیم که آدمها چه حد و حدودی دارن که ازش رد نمیشن و چه بخشهایی هست که ممکنه بتونن توش کوتاه بیان. علاوه بر این، این سوالا بهمون کمک میکنه که وقت بخریم، اطلاعات جمع کنیم، سوتفاهم ها رو بفهمیم و احساسات رو کم اثر تر کنیم. همهی اینا بخاطر این اتفاق میفته که طرف مقابل وقتی سوالی با پایان باز رو داره جواب میده، مجبوره به راهحلهای مختلف فکر کنه و قبل از جواب دادن حرفش رو بررسی کنه.
سوالایی که با آره و نه جواب داده میشن، راحتن، طرف یه آره یا نه میگه و دیگه نیاز نیست فکر کنه، توضیح بده یا هرچی، پس چندان ارزشی ندارن توی مکالمه سوالهایی که با بله و نه جواب داده میشن، بجز یه سری موارد خاص که جلوتر میگم.
سوالایی که پایان باز دارن، توشون چی یا چطور دارن. مثلا مشکل اصلی چیه؟ یا این مسئله چطور شما رو تحت تاثیر قرار میده؟ چه اتفاقی باید بیفته تا فلان خروجی حاصل بشه؟ سوالاتی که با چرا شروع میشن چون توی خودشون یه قضاوتی دارن، سوالات مناسبی برای این مکالمات نیستن. مثلا اگر یه مشتری رو داریم از دست میدیم، سوالی که باید بپرسیم این نیست که چرا دارید شرکت ما رو ترک میکنید؟ چون باعث میشه حس کنن که انگار دارن یه جوری محاکمه میشن. سوال درست اینه که رقیب ما چه سرویسی رو به شما میده که ما بهتون نمیدیم؟ یا مثلا ما چیکار میتونیم بکنیم که باعث بشیم شما مشتری ما باقی بمونید. توی همین سوالا هم معلومه تفاوت چقدر زیاده. برای سوال پرسیدن باید سعی کنیم که سوالات ساده بپرسیم، روی یه موضوع تمرکز کنیم و از کلمات قلمبه سلمبه استفاده نکنیم.
وقتی هم که سوالمون رو پرسیدیم باید ساکت بشیم تا طرف مقابل جوابمون رو بده. برای اینکه قضیه بهتر پیش بره خوبه که کاری کنیم که طرف مقابل هم ازمون سوال بپرسه که شرایط مثل بازجویی یا مصاحبه نشه. مکالمه شکل بگیره.
اون سوالایی که با آره و نه جواب داده میشن بدرد یه جایی میخورن. وقتی که میخوایم طرف مقابل از زیر جواب دادن در نره و یه چیزی رو برامون روشن کنه. مثلا، میپرسیم آیا پیشنهاد دیگهای هم دارید یا این تنها راه حلهتونه. اینطوری جواب معلومه، وقتی میخوایم یه اطلاعات مشخصی رو بدست بیاریم این سوالهایی که با یه کلمه میشه جوابشون داد بدردمون میخورن. اگر این سوالها رو زیاد بپرسیم دیگه باعث میشه که واقعا طرف حس کنه داریم بازجوییش میکنیم، پس باید حواسمون باشه که دقیقا وقتیایی که واجبه از این سوالها فقط استفاده کنیم.
حرف سوم نویسنده توی انگلیسی درست کار میکنه ولی توی فارسی چیزی که میگه بگیم به نظر من توهین آمیز میاد. اینه که از روی این یه موردش میپرم، اگر دوست داشتید خودتون برید دنبالش توی مقاله.
کار چهارمی که نویسنده بهمون توصیه میکنه اینه که سعی کنیم به احساسات لیبل بزنیم. یه جوری اسم روشون بذاریم. میگه وقتی اینکار رو میکنید، طرف مقابلتون میتونه کنترل احساساتش رو بدست بیاره و در نتیجه بتونه به صورت منطقی به مسئله نگاه کنه. حرف نویسنده اینه که بدون اینکه طرف مقابل رو قضاوت کنیم، میتونیم مشاهدهی خودمون از احساسات و تفکرات دیگران رو بهشون بگیم. یا حتی بهشون بگیم که به نظرمون چه مشکلی وجود داره که باهاش مواجهن یا رفتارشون چطوریه یا اینکه به نظر میاد چه نگاهی به مسئله دارن. طرف مقابل ممکنه با شما موافق باشه، ممکن هم هست که مخالف باشه. مسئله این نیست. مثلا میتونیم بگیم که به نظر میاد از دست من کلافه شدی. یا مثلا اینطور فهمیدم که پول برات مهمه. بیشتر جملههایی از جنس به نظر میاد، احساس میکنم که، اینطور متوجه شدم که، همچین چیزایی میخوایم بگیم.
حتی وقتی اشتباه متوجه احساس و رفتار طرف مقابل میشیم، این حرف ما به طرفمون نشون میده که داریم به حرفش دقت میکنیم و برامون مهمه که درک کنیم چی میگن. استفاده کردن از این روش بهمون کمک میکنه که اون اعتمادی که میخوایم رو راحتتر بسازیم
مورد پنجم پارافریز کردنه. یه جوری انگار درکمون از حرفی که طرف مقابل زده رو بهش میگیم تا مطمئن بشیم حرف همدیگه رو متوجه میشیم. توی این روش سعی میکنیم به زبون خودمون حرفی که طرف مقابل زده رو بازگویی کنیم. مثلا بگیم، من اینطوری متوجه شدم که منظور شما فلان چیزه. چیزهایی مشابه این. میگه توی مذاکرات گروگانگیری حتما از این روش استفاده میشه چون که باید مطمئن بشیم درست فهمیدیم خواستهی طرف مقابل چیه. وقتی این کار رو میکنیم که طرف مقابل متوقف کرده حرفش رو برای چند ثانیه. دوباره این روش هم بدرد این میخوره که نمیدونیم میخوایم بحث رو به کدوم سمت ببریم و میخوایم کمی وقت تلف کنیم تا بتونیم فکر کنیم.
مورد ششم اینه که به طرف مقابل توضیح بدیم حرفش چه تاثیری روی ما میذاره. هدف اینه که طرف مقابل درک کنه این شرایط یا مذاکره چطور برای شما مشکل ایجاد میکنه و بدون اینکه سرزنشش کنیم به سمت تغییر دادن خواستههاش هلش بدیم. برای اینکه همچین حرفی رو بسازیم ۳ تا بخش رو باید در نظر بگیریم. اول رفتار یا شرایطه که توش میگیم طرف مقابل چیکار کرده یا چه اتفاقی افتاده، بعد احساساته، اینکه چه تاثیری روی ما گذاشته این کار یا شرایط و آخریش هم عواقبه، اینکه در نهایت نتیجهی این تاثیر چی بوده. مثلا نویسنده پیشنهاد میده که بگیم، وقتی که پیشنهاد من رو بدون در نظر گرفتن رد کردی، من احساس کلافگی داشتم چون به نظر میاد که ارزشی برای حرف من قائل نیستی.
موارد اینچنینی باعث میشه بدون اینکه به صورت مستقیم با طرف مقابل درگیر بشیم، بهش توضیح بدیم که چه چیزهایی ممکنه مذاکره رو از مسیر خودش خارج کنه و به شکست مذاکره منجر بشه.
مورد هفتم توقفهای تاثیرگذاره. این مورد چیزیه که من خودم توش مهارت کافی ندارم. اینکه به طرف مقابل فرصت بدیم که به حرفی که زدیم فکر کنه و ذهنش رو مرتب کنه که بتونه به حرف زدن ادامه بده یا چیزی بگه که بدرد ما بخوره. کاری که باید بکنیم سادس. باید صبر کنیم که طرف مقابل حرفش تموم بشه. بعد بازم صبر کنیم تا سکوت یه مقداری ناخوشایند بشه و بعد از اون هم چند ثانیهی دیگه صبر کنیم. میگه این روش رو پلیسهایی که میخوان کسی رو بازجویی کنن استفاده میکنن و توش هم خیلی موفقن. کلا ما آدما عادت داریم که سکوت رو پر کنیم و از این کار احساس خوبی پیدا میکنیم. کسایی که تجربهی بالایی توی ارتباط برقرار کردن ندارن، خیلی وقتا اصلا وسط حرف طرف مقابل میپرن. اگه شما هم مثل من این اخلاق بد رو دارید تمام تلاشتون رو بکنید که اینکار رو انجام ندید.
نویسنده میگه من یه توپ گذاشتم روی میزم که روش نوشته wait. صبر کن. علاوه بر این مخفف why am I talkingه. اینکه اصلا چرا دارم حرف میزنم؟
مورد هشتم هم خلاصه کردنه. شبیه همون پارافریز کردنه، بازگویی کردن. فقط به جای اینکه حرف طرف مقابل رو تکرار کنیم، داریم نکاتی که گفته رو خلاصه میکنیم تا خودش حرفی که زده و خواستههاش رو بیشتر درک کنه و اعتماد ایجاد کنه. این روش بیشتر بدرد وقتی میخوره که طرف مقابل یه مدت طولانی حرف زده و حرفایی هم که گفته خیلی درهم و برهمه. وقتی که اصل مطلبش رو میگی، تازه معلوم میشه دارید در مورد چی صحبت میکنید. دیگه خیلی نمیرم توی این حرف، معلومه چی داریم میگیم.
من یه دقیقه اینجا متوقف بشم دوباره و بگم داریم در مورد چی حرف میزنیم. هدفمون این بود که با درست گوش دادن حرف طرف مقابلمون توش اعتماد یا به قول نویسنده آرامش ایجاد کنیم تا بتونیم مذاکره رو به سمت خواستهی خودمون پیش ببریم. من شاید غلط متوجه شده باشم، ولی یه چیزی که نویسنده نمیگه ولی ته حرفاش معلومه اینه که این روشها توی مذاکره این احساس رو به طرف مقابل میده که ما بهش احترام میذاریم و قدرتی که توی مذاکره داره رو پذیرفتیم. دنبال شکست دادنش نیستیم، دنبال یه نتیجهی دوطرفهی برابریم. دوباره من دارم از خودم حرف میزنم ها ولی وقتی تو داری با یه دزد دریایی از موضع برابر حرف میزنی، داری بهش احترامی میدی که هیچوقت بیرون جامعهی خودش نگرفته. همه بهش به چشم یه موجود وحشی بی ارزش نگاه کردن.
من نمیدونم این چقدر تاثیر داره توی شرایط، ولی اینکه احترام برای طرف مقابل ایجاد میکنی، چیزیه که نویسنده توی تمام این مقاله داره روشهاش رو میگه ولی به صورت مستقیم بهش اشاره نکرده. حالا بگذریم از این حرف، بریم سراغ همون قدم آخر، اینکه چطور از این اعتماد و آرامش برسیم به خواستهی خودمون.
وقتی از تکنیکایی که مقاله میگه استفاده کنیم تا بتونیم به سطح پنجم گوش کردن برسیم، قابلیت خودمون برای همدلی رو افزایش میدیم و میتونیم یه فضای مشترک برای همکاری بسازیم. نویسنده از یه استاد دانشگاه لیورپول نقل قول میکنه که گفته وقتی بتونیم ارزشها و باورهای اساسی یه آدم رو درک کنیم متوجه میشیم که اون آدم بسیار بیشتر از چیزی که فکر میکردیم شبیه ماست. این استاد دانشگاه لیورپول میگه باید چهارتا سوال از خودمون بپرسیم. اول اینکه آیا من دارم صادقانه رفتار میکنم یا دارم تلاش میکنم طرف مقابل رو گول بزنم که به خواستهی خودم برسم. آیا دارم همدلی به خرج میدم و موضوع رو از دید طرف مقابل میبینم یا اینکه فقط روی نگاه خودم به مسئله تمرکز کردم.
آیا من دارم به حق انتخاب طرف مقابل احترام میذارم یا دارم مجبورش میکنم که خواستهی من رو قبول کنه و در نهایت اینکه آیا دارم با دقت گوش میکنم که طرف مقابل رو درک کنم و باهاش ارتباط و نزدیکی ایجاد کنم؟
در نهایت بعد از اینکه گوش کردنمون تموم شد باید سعی کنیم به صورت سازنده به سمت خواستههای خودمون حرکت کنیم. این کلمهی سازنده توی فارسی خراب شده، یه جوری انگار وقتی میخوایم حرف بی سر و ته بزنیم ازش استفاده میکنیم. منظورمون کاربرد منفی کلمه نیست اینجا. وقتی کامل، بدون درگیر کردن احساسات و بدون قضاوت کردن طرف مقابل درکش کنیم، میتونیم خواستهها و نگاه خودمون رو مطرح کنیم و با مطرح کردن دقیق خواستههامون، راه حل مناسب رو پیشنهاد بدیم.
وقتی تمام این اطلاعات رو درک کنیم، حالا میتونیم اون پیشنهادی رو بدیم که احتمال قبول کردنش توسط طرف مقابل زیاد باشه و علاوه بر اون تا حد ممکن به خواستهی خودمون هم برسونتمون.
خب وقت وقت جمع بندی این اپیزوده. نویسنده از اینجا شروع کرد که اولین قدم مذاکرهی موفق گوش کردن درست و حسابیه. اومد ۵ سطح از گوش کردن رو تعریف کرد. گفت اولیش اینه که بی توجه به حرفای طرف مقابل کم و بیش گوش کنیم، دومیش اینه که توی حرف طرف مقابل دنبال نقص بگردیم و سعی کنیم حرف خودمون رو اثبات کنیم، سومیش اینه که سعی کنیم منطق طرف مقابل رو بفهمیم، چهارمیش اینه که علاوه بر منطق سعی کنیم احساساتش رو هم درک کنیم و پنجمی اینه که با درک کردن جهانبینی و خودشناسی طرف مقابلمون بهش کمک کنیم که خودش هم بهتر بفهمه چی میخواد. بعد از این اومد یه سری تکنیک بهمون یاد داد که توی شنیدن بهتر بشیم. ۸ تا تکنیک بود که ما هفتاش رو گفتیم.
انگیزه دهندههای حداقلی اولیش بود، این که با یه سری حرف به طرف مقابل نشون بدیم که داریم گوش میدیم، دومیش سوالهایی با پایان باز بود که از جنس چطور و چه و چگونه هستن نه از جنس چرا، چون چرا قضاوت توش داره. از روی سومی پریدیم، تکنیک چهارمش این بود که سعی کنیم روی احساسات طرف مقابل اسم بذاریم و بهش نشون بدیم که داریم تلاش میکنیم احساساتش رو درک کنیم، تکنیک پنجم این بود که حرف طرف مقابل رو با نگاه خودمون بازگو کنیم، شیشمی این بود که به طرف مقابل توضیح بدیم حرفش چه تاثیری داره روی ما میذاره، هفتمی این بود که از توقفهای تاثیرگذار توی حرفمون استفاده کنیم تا هم به طرف مقابل فرصت فکر کردن بدیم، هم باعث بشیم اطلاعات بیشتری بهمون بده و در نهایت، هشتمی خلاصه کردن حرف طرف مقابله!