بزرگشدن سازمانها معمولا یک مشکل آشنا درست میکنه: تصمیمهایی که باید سریع گرفته بشن، بین لایههای مدیریتی گیر میکنن. اطلاعات در مسیر بالا و پایین رفتن گم میشن، آدمهای نزدیک به مسئله اختیار کافی ندارن و نوآوری زیر وزن فرایندها و تأییدهای متعدد له میشه. اسم این مشکل بروکراسیه.
اما بعضی از شرکتهای بزرگ چینی سراغ مدل متفاوتی رفتن؛ مدلی که به تیمها آزادی عمل میده، با زیرساخت دیجیتال همه رو به هم وصل میکنه و سرعت اجرا رو بالا میبره. توی این نوشته میخوایم ببینیم این سیستم چطور کار میکنه و چه چیزهایی میشه ازش یاد گرفت.

نوشتهای که میخونید، متن اپیزود شصتودوم پادکست کارکست هست. این قسمت و اپیزودهای جدید کارکست رو میتونید از وبسایتمون و پلتفرمهای پادگیر گوش کنید.
مقالهای که توی این اپیزود ازش حرف میزنیم، توی سال ۲۰۲۳ منتشر شده و ۳ تا نویسنده داره. هرکدوم از این نویسندهها استادهای مطرحی توی حوزهی استراتژی هستن. یکیشون از چینه، یکیشون از سوییس و یکی دیگه از انگلیس. خلاصه سعی کردن واقعا از جنبههای مختلف به قضیه نگاه کنن و مسئله رو کامل برای ما باز کنن.
حالا به جای یه مقدمهی مفصل، بذارید زودتر بریم سراغ خود مقاله و ببینیم حرف نویسندهها چیه.
خب بذارید اپیزود رو با یه توصیف از چین شروع کنیم. چین کشور کمونیستیه که اقتصادش با کشورهای کومونیستی قبل خودش متفاوته. من متخصص اقتصاد نیستم که بخوام توضیح بدم اقتصاد چین چطوری کار میکنه، ولی چیزی که مشخصه اینه که کشورهای سوسیالیستی به سمت حکومتهای تمامیت طلب میرن. حالا اصلا دارم اینا رو میگم که به کجا برسم؟ به اینکه کشور چین توی لایههای مختلفش مدیریت تمامیت طلب داره. بعد وقتی ما از مدیریت تمامیت طلب حرف میزنیم، انتظارمون اینه که در مورد میکرومنیجمنت صحبت کنیم. یعنی یه کسی اون بالا نشسته داره به تک تک آدما میگه چیکار کنن. یه مدلی از دیکتاتوری. بعد خب این تصویر ذهنی رو شما نگه دارید، این اپیزود از یه مقالهای اومده که یه سری نویسندهی غربی توش دارن به شرکتهای غربی توصیه میکنن که آزادی عمل دادن و کم کردن بروکراسی رو از چین یادبگیرن.
خیلی جالبه، یعنی انتظار ما این نیست که یه فرهنگی که سیستم شدیدا سلسله مراتبی داره به یه سری کشور که تاریخ چند صد سالهی دموکراسی دارن بیاد درس آزادی عمل بده، ولی نویسندهها توی این مقاله رفتن سراغ مدل چینی و توضیح میدن چطور در عین اینکه سیستم تمامیت طلبه، اکثر مدیرها و حتی کارمندها آزادی عمل دارن.
نویسندهها از متدی که چینیها ابداع کردن رو گذاشتن Digitally enhanced directed autonomy. آزادی عمل کنترل شده با استفاده از بهبود تکنولوژی. یه همچین چیزی میشه ترجمش. حالا اسمش که خیلی مهم نیست. اصل خود کاری که میکنن مهمه. چینیها اومدن با استفاده از سیستمهای دیجیتالی تقریبا ، دسترسی همهی کارمندهای شرکت به منابع و اطلاعات موجود در شرکت رو فراهم کردن. هرکسی میتونه بدون اینکه مدیرهای بالادستیش درگیر مسئله بشن، موقعیتهای جدیدی رو توی بیزینس کشف کنه و با استفاده از منابع شرکت بره دنبالشون. الان خب شما با خودتون باید بگید هرکی بخواد کار خودش رو بکنه هرج و مرج میشه که. نمیشه همچین چیزی. برای اینکه شما بری دنبال موقعیتهای جدید محدودیتهای مشخصی داری.
مدیرای ارشد شرکت نشستن یه سری هدف و خط قرمز تعریف کردن که همه قراره به سمت هدف حرکت کنن و از خط قرمز خارج نشن. سیستم دیجیتالی اصل کارش رو داره اینجا انجام میده. وقتی تمام اطلاعات به صورت دیجیتالی داره مدیریت میشه، تک تک کارمندهای شرکت داره عملکردشون با دقت اندازهگیری میشه و معلومه دارن به سمت اون هدف شرکت حرکت میکنن یا نه. یعنی شما به عنوان یه کارمند وظیفهی خودته که ببینی حاضری ریسک کنی و یه کار جدید در راستای هدف شرکت انجام بدی و اگر شکست خوردی توبیخ بشی بابتش، یا اینکه نمیخوای همچین کاری کنی. البته بدیهیه دیگه که فقط توبیخ شدن نیست، توی این اپیزود صحبت میکنیم از شرکتهای مختلف و توضیح میدیم هرکدوم از اینا چطوری اومدن کارمندهاشون رو بابت موفقیت توی این ریسکی که میکنن تشویق کردن.
یعنی یه سیستم تشویق مستقلی هم برای این داستان وجود داره، فقط توبیخ نمیکنن آدما رو. این مدل کاری که گفتم کاملا با مدل غربی متفاوته، توی مدل غربی آزادی عملی که به آدما میدن اینطوریه که بررسی عملکرد رو کاهش میدن و به صورت کلی به اون آدمی که میخوان آزادی عمل میدن. این به نظر باعث میشه که کسی که تجربهی زیادی توی کار جدید کردن نداره سردرگم بشه. بعد هیچکس هم واقعا نمیدونه شرکت داره در مسیر هدف حرکت میکنه یا نه. مثلا گوگل به هرکدوم از کارمنداش اجازه میده یه روز در هفته روی هر پروژهای که دوست دارن کار بکنن. حالا نظر در مورد این متد زیاد هست، ولی بسیاری از کسایی که اومدن و این متد رو بررسی کردن گفتن که کار نمیکنه این روش. حالا موفقیت مدل چینی رو بگیم شاید شما هم با اونایی که این حرف رو میزنن هم نظر بشید.
نویسندهها میگن که ۳ تا بخش داره این مدل آزادی عمل چینی. بخش اول آزادی عمل به صورت scale شدس. به قول مترجمهای کتابهای کسب و کار، آزادی عمل با مقیاس بالا. بخش دوم حمایت از کارکنان با استفاده از پلتفرمهای دیجیتاله، و بخش آخر هم اهداف بیزینسی با حد و مرز مشخصه.
از آزادی عمل در scale شروع کنیم.
چینی ها یه ضرب المثل قدیمی دارن که میگه بهتره کلهی مرغ باشی تا دم ققنوس. توی مدل غربی معمولا آزادی عمل توی کارخونهها مخصوص تیمهای کوچیکیه که چند نفر بیشتر نیستن و خودشون کار خودشون رو مدیریت میکنن. توی مدل چینی ولی داستان متفاوته. اومدن آزادی عمل دادن به تیمهایی که چند ده نفرن گاها. مخصوصا تیمهایی که مستقیم با مشتری در ارتباطن، این خاصیت آزادی عمل رو دارن. نویسنده مثال از یه شرکت تولید لباس چینی میزنه به اسم HStyle. این شرکت زیرمجموعهی یه شرکت بزرگتر به اسم handu Groupه. توی این شرکت تیم محصول حداقل سه نفر عضو داره. یه نفر طراح لباس، یه نفر طراح سایت و یه نفر مدیر محصول که وظیفهش پیدا کردن پارچهی مناسب و کارخونه برای تولید و این چیزاست.
اگر این محصولی که این سه نفر باهم تولید میکنن شروع کنه به رشد، تیمشون تا چند ده نفر میتونه رشد کنه تا تبدیل به لاین محصول توی برند Hstyle بشن. حالا بریم سراغ مدیریت تیمها. شرکت میاد چیزهای مختلفی رو برای هر کدوم از تیمها جدا جدا بررسی میکنه. اینکه چقدر درآمد داشتن، اینکه چند درصد از درآمدشون هزینهی تولید محصوله، و آخر از همه اینکه چقدر محصول باید توی انبار بمونه تا فروش بره. خود تیم محصول تصمیم میگیره چه لباسی تولید کنه، چطور لباس رو معرفی کنه، چطور روی لباسها تخفیف بذاره و چطوری مردم رو ترغیب کنه که لباسهاش رو بخرن. از این عجیبتر اینه که شرکت برای هر تیمی به صورت روزانه معیارهای مختلف رو اندازهگیری میکنه و همه توی شرکت میتونن آمار و ارقام تیمهای دیگه رو ببینن و وضعیت خودشون توی شرکت رو ارزیابی کنن.
اینطوری هر تیمی تلاشش رو میکنه که موفقیت بیشتری داشته باشه و توی رقابت جا نمونه. انقدر رقابت نزدیکه که این ردهبندی تیمها هر چندروز یه بار تقریبا تغییر میکنه. داستان ولی از اینم جالبتر میشه. هر چندنفری باهم میتونن از یه تیم بزنن بیرون و لاین محصول خودشون رو شروع کنن. سیستم اینطوری کار میکنه که کسی که داره تیم جدید رو شکل میده، باید یه هزینهای به تیم قبلی پرداخت کنه بابت آموزشهایی که نیروها توی اون تیم دیدن. علاوه بر این اگر لاین جدید محصول موفق بشه، ۱۰٪ از اضافه حقوق آدمای این تیم جدید میرسه به مدیر قبلیشون.
اینجوری میشه که هم کارمندا میخوان تیم جدید راه بندازن تا بیشتر پول در بیارن، هم مدیرها میخوان کارمندهای خوبشون عضو این تیمهای جدید بشن تا توی سود جدید شریک بشن و آخر از همه با اون پولی که اول کار لازمه پرداخت بشه، شرکت حواسش هست که هرکسی هرروزی که دلش خواست فیلش یاد هندستون نکنه و روی دست شرکت هزینه بذاره، خود اعضای تیم هم توی ریسک ساختن محصول جدید شریک میشن.
یدقه همینجا متوقف بشیم. گفتیم سیستم سوسیالیستی و مرکز گرا و اینها داره چین. من باز تاکید کنم متخصص اقتصاد نیستم، ولی این مدلی که توصیف کردم هرچیزی داره بجز برابری درآمد دیگه. همه دارن توش تلاش میکنن که کسب و کار جدید راه بندازن توی شرکت و توی سودش شریک بشن. مدل کاملا کارآفرینیه و تا اینجای کار دیدیم که مدیر سیستم فقط یه سری قانون اولیه درست کرده که یه مرز کلی درست کنه و جز اون همه آزادن برای منافع خودشون کار کنن و پول بیشتر دربیارن. این پس شد شرکت HStyle.
بریم حالا سراغ شرکت Haier که یه مدتی توی ایران لوازم خونگیش خیلی تبلیغ میشد. یکی از بزرگترین تولیدکنندههای لوازم خونگی توی چینه Haier. هایر هم سیستم مشابه Hstyle داره که حالا وارد جزئیاتش نمیشیم ولی بخشی که میخوایم در موردش حرف بزنیم اون قسمتیه که هایر توی سال ۲۰۱۶ رفت بخش لوازم خونگی شرکت جنرال الکتریک آمریکا رو خرید. اولین کاری که کردن ورداشتن مدیر تیم تکنولوژی شرکت رو گذاشتن مدیرعامل. اسمش آقای نولانه. این آقای نولان میگه مهمترین توصیهای که بهم کردن این بود که باید جرئت اینکه کنترل روی شرکت رو بدی به دیگران داشته باشی. از اون جالبتر اینکه هایر نیومد همون مدلی که توی چین داشت رو درسته بذاره روی شرکت آمریکایی. میدونست این شرکت فرق داره.
پس به جای اونکار اومد یه سری از نیروهای شرکت چین رو فرستاد که مدل چینی رو بهشون توضیح بدن و ازشون بخوان خودشون هرجور که فکر میکنن بهتره مدل رو تغییر بدن که مناسب فضای کار کارخونه توی آمریکا باشه. این آقای نولان میگه معمولا توی شرکت ما کسایی که تخصصشون بحث مالی بود مدیرعامل میشدن، ولی هایر به من گفت ما میخوایم روی محصول تمرکز کنیم، نگران پول نباش، برنامههات رو به ما بگو، پولش رو ما جور میکنیم. مدل فکر کردن کاملا متفاوته دیگه، اینجا یه اشارهای بکنم به تیکهی بعدیی که در موردش میخوایم حرف بزنیم.
چون این شرکتها هزینه کردن و پلتفرمهای دیجیتال درست کردن که باهاش شرکتها رو مدیریت کنن، واقعا هم نیازی ندارن به اینکه یه آدم با تخصص مالی شرکت رو مدیریت کنه، یه سیستم مرکزی برای مدیریت مالی شرکت درست کردن، بقیهی شرکت وظیفشون اینه که محصولی که مشتری میخواد رو بسازن، مسائل مالی رو یه کس دیگهای حل میکنه. یه چیز جالب دیگه هم بگم و بعد بریم سراغ بخش بعدی. این مدل شدیدا رقابتی، خاصیت فرهنگ چینه، هایر الان که ۷ سال از خریدن اون بخش لوازم خونگی جنرال الکتریک میگذره، هنوزم اون مدل رقابتیی که در موردش حرف زدیم رو اونجا پیاده نکرده. باورشون این بوده که هرکدوم از کارخونههای این شرکت شبیه یه تیم یکپارچه هستن و آدمهایین که سالهای سال کنار هم کار کردن و فرهنگشون، فرهنگ همکاریه نه فرهنگ رقابت، پس رقابت اذیت میکنه شرکت رو و شرکت در مسیر رشد کار نمیکنه.
این سطح از انعطاف پذیری توی سطح مدیریت ارشد یه شرکتی که ۱۱۰هزار نفر نیروی کار داره واقعا برای من حیرت آوره. نمیدونم حالا شما چی فکر میکنید!
خب بخش دوم، ساختن یه پلتفرم دیجتال به عنوان هستهی مرکزی.
شرکت های چینی برای افزایش بهروری و کاراییشون اومدن و از یه سیستم سه بخشی توی ساختارشون استفاده کردن. این سیستم سه بخش از فرانت اند یا قسمت ارتباط با مشتری، قسمت بک اند که همون کارخونه ها و کارگاه ها و مدیریت اصلی هست و یه پلتفرم دیجیتال که بخش سومیه و وسط این دوتا قرار میگیره تشکیل شده.
این پلتفرم دیجیتال در واقع نقش ارتباط بین آدمهایی که با مشتریها در ارتباطن و کارخونه ومدیریت رو داره. این سیستم جوری طراحی شده که بروکراسی جای خودش رو به این پلتفرم های دیجیتال داده و به کارمندهای مشغول در فرانت اند (ینی همون در ارتباط مشتری) این اجازه رو میده که به دیتاها و اطلاعات مورد نیازشون به راحتی دسترسی داشته باشن. و دقیقا همین هم باعث میشه که اگر کارمندی در ارتباط با مشتری خواست تصمیمی بگیره یا کاری انجام بده لازم نباشه که بره به مدیرش بگه و دوباره اون مدیر به مدیر بالا دستی بگه و بعد هم دوباره تصمیم هایی که مدیریت ارشد گرفتن همین روند رو برگرده به سمت کارمند.
با این پلتفرمهای دیجیتال حالا این کارمند خودش با اطلاعاتی که از این پلتفرم میتونه بگیره میتونه تصمیم گیریش رو خیلی بهتر و سریع تر انجام بده و یه جورایی انگار مستقیم به بخش بالا دستی خودش وصل باشه.
توی بقیهی دنیا مثل همین ایران خودمون همین روش مدیرهای میانی وجود داره. یه تصمیمی تا بره و برگرده ۲-۳ ماه فقط طول میکشه!
نویسندهها مثال شرکت همون شرکت Hstyle رو میارن برامون. اینا همون تولیدکنندههای لباسن. میگه اینا ورداشتن یه پلتفرم درست کردن که کارخونههای خودشون که لباس تولید میکنه، کارخونههای همکارشون که براشون کار میکنن و تیمهای محصول شرکت رو وصل کردن به هم. بعد تیم محصول که میخواد یه چیزی رو آزمایش کنه میره توی این پلتفرم به تعداد خیلی کم سفارشش میده، خود پلتفرم این رو میبره میده دست کارخونه، بعد به سیستم حمل نقل میگه ورداره ببره برسونه به تیم محصول، خلاصه توی زمان کم و با راحتی خیلی بالا تست محصول انجام میشه. کل این فرآیند رو هم تیم مدیریتی میبینه.
حالا اگه این تیم بیاد بگه فلان محصول ما موفق شده، تیم مدیریتی میاد و کل فرآیند از لحظهی طراحی تا فروش رو بررسی میکنه و اگر به نظرش این محصول واقعا همونطوری که تیم میگه پتانسیل داره شروع میکنه به افزایش تولید با استفاده از همون پلتفرم. حالا شما فرض کنید یه شرکتی با مدیرهای میانیش و سیستم سنتیش بخواد اینکار رو انجام بده. تا ابد طول میکشه. یکی لباس رو طراحی میکنه، بعد باید بره مدیرش رو قانع کنه که آقا برو این به مدیر بالاییت منتقل کن. بعد حالا گیریم بهش بگن این محصول رو تست کن، باید بره بیفته دنبال کسایی که میدونن کدوم کارخونه چی تولید میکنه و چطوری، بعد بره بیفته دنبال اینکه براش مثلا ۱۰۰ تا دونه از یه چیزی امتحانی درست کنن، بعد دوباره بره یه جوری به فکر فروشش باشه، بعد اطلاعات رو جمع کنه، بخواد بره به مدیرش ارائه بده که بره به مدیرای ارشد بگه.
هم کلی اطلاعات این وسط گم میشه، هم مدیر ارشد که آخر کار اون گزارش به دستش میرسه، اصلا نمیدونه این اعداد و ارقام چقدر واقعین، یکی نوشته روی یه کاغذی گفته اینکارو کردیم اونطور شد. همهی مشکلات چین به کنار، این سیستمه واقعا برای خود من حیرتانگیزه. یعنی پتانسیلی که آزاد میکنه برای نوآوری واقعا باورنکردنیه.
از شرکت SF Express مثال میزنه بعد که توی حوزهی پست و جابجایی محصول و اینا کار میکنن. میگه اینا مدلشون کاملا فرق میکنه، میگه کل چارت سازمانی و همهی آدما با یه پلتفرم دیجیتال وصل شدن به هم دیگه. وقتی میخوان یه پروژهی جدید تعریف کنن که بخشهای مختلف سازمان رو درگیر میکنه، مدیر پروژه میتونه بیاد یه تیم جدید تعریف کنه و هرکسی رو که میخواد از هر تیمی برداره بیاره عضو این تیم جدید بکنه که روی پروژهی جدید کار کنن. همهی این آدما از طریق پلتفرم به تمام دیتاهای پروژه دسترسی دارن و میتونن باهم کار کنن، مهم نیست کجای دنیا هستن. این شرکت SF Express مثل پست ایرانه، شرکت تکنولوژی نیست ولی ۳۰۰۰ تا مهندس نرمافزار فقط دارن روی همین پلتفرمش کار میکنن.
شما ببین ارزشی که خلق شده چقدره که یه شرکتی که کارش جابجایی بستههاست سه هزار نفر مهندس نرمافزار برای پلتفرم ارتباطیش داره. اینا خودشون برای خودشون شبیه یه شرکت جدان که یه محصولی دارن. در این حد بزرگن!
دیگه خیلی لازم نیست توضیح بدیم که مدیرهای بالایی هم از این سیستم استفاده میکنن دیگه. مثلا از یه شرکت لوازم آرایشی مثال میزنه که میگه مدیراش وضعیت عملکرد تک تک فروشندههای داخل مغازه رو از طریق این پلتفرم بررسی میکنن و با استفاده ازش پاداش هرکدوم از نیروها یا اصلا ترفیعشون تغییر میکنه. من حالا یه چیز کوچیکی داخل پرانتز بگم به نقل از یکی از دوستام که توی چین زندگی میکنه. توی مقاله نیست این حرف. چی میگه این رفیق من، میگه که این پلتفرمها انقدر بزرگ میشن که یه وقتایی این کدهای توش باگ پیدا میکنه. بعد حالا توی این ۱.۵ میلیارد نفر جمعیت چین، شما فرض کن یکی از این اپها به اشتباه ۲۰ نفر رو بلاک کردن.
این ۲۰ نفر دیگه دستشون به هیچ جا نمیرسه چون پلتفرم آدمیزاد نیست که بری بالا سرش توی شرکت بگی آقا این کار مارو درست کن، درسته سرعت رو بالا میبره، کیفیت کار رو هم خیلی بالا میبره ولی از طرف دیگه اگه یه جایی به یه شکلی اشتباهی اتفاق بیفته، دیگه مسئول مستقیم نداره که برات حلش کنه و اگر مشکل خیلی جزئی باشه و آدمای کمی رو تحت تاثیر قرار بده خب ممکنه اصلا هیچوقت حل نشه. دوست من مثال میزد که کسایی رو میشناسه که از سیستم پرداخت شرکت علی بابا که اسمش علی پی است نمیتونن استفاده کنن و مجبورن از وی چت پی استفاده کنن که سیستم مال وی چته. هیشکی هم نمیدونه که چرا سرویس اینا قطع شده، خودشونم نمیدونن.
حالا پرانتز رو گنده نکنیم خیلی، برگردیم به مقاله. نویسنده میگه چندتا داستان اصلی هست که شرکتهای غربی نمیتونن به این سمت حرکت کنن و این شده که جرئت نکردن برن به این سمت.
میگه یکی اینکه میترسن با جمع کردن قدرت دست چند نفر آدم محدود سیستم به سمت دیکتاتوری بره، بحث بعدی اینه که هر مدیری شرح وظایف خیلی دقیقی داره و نمیتونه ازش خارج بشه پس این تغییر فقط باید از بالای بالای شرکت شروع بشه، نکتهی بعدی اینه که اینا یه سیستمی دارن که الان موفقه، کسی جرئت نمیکنه به این سیستم موفق دست بزنه، یه حرفی هم چارلی مانگر که اپیزود پیش درموردش حرف زدیم در مورد بروکراسی میزنه که من دوسش دارم، مانگر میگه توی سیستم بروکراسی یه توافق نا نوشتهای وجود داره که اگه یکی از مدیرها قدرتش رو از دست بده جایگاه بقیه هم به خطر میفته، پس کاری که میکنن مدیرا اینه که در برابر تغییر مقاومت میکنن و از هم محافظت میکنن تا سیستم هیچ تغییری نکنه!
خلاصه بریم سراغ قدم آخر، تمرکز کردن روی پروژههایی که چارچوب دقیقا مشخص دارن.
چینیها توی هرکاری که خوب نباشن، توی اجرا خوب هستن. اگر ساختن پروژههای عمرانیشون رو ندیدید، حتما سرچ کنید یه ویدیو ازش ببینید، توی یه مدت کوتاهی پروژههای عظیم میسازن واقعا. بگذریم حالا. دلیل اینکه چینیها توی اجرا خوبن، اینه که فرهنگشون فرمان بردار بودن رو بسیار تشویق میکنه و در نتیجه نیروی کارشون آدمهای حرف گوش کنی هستن. یه خاصیتی که مدیریت چینی داره معروفه به single threaded management. اصلا حالا سینگل ترد بودن یعنی چی؟ توی سی پی یو کامیپوترها، اول که ساخته شدن، ما فقط یه هستهی پردازشی داشتیم و کامپیوتر میومد با سرعت بالا هی یه ذره از یه کار رو انجام میداد، یذره از یه کار دیگه، نتیجهاش این میشد که ما فکر میکردیم کامپیوتر داره چندین تا کار میکنه، در حالی که در واقعیت در هر لحظه فقط میتونسته یه کار رو بکنه.
حرف و بحث در مورد مغز آدم و جابجا کردن تمرکز زیاده. مقالات زیادی هم در موردش هست، شاید یه روزی در موردش یه اپیزود ساختیم ولی خلاصهی مطلب اینه که مدل single thread یا به فارسی تک رشتهای اینطوری کار میکنه که میگه هر کسی فقط باید روی یه کار تمرکز داشته باشه و نخواد هی تمرکزش رو از یه کاری برداره بذاره روی یه کار دیگه.
این مدل رو اولین بار شرکت آمازون درست کرد ولی چینیها این مدل رو یاد گرفتن و کل سازمانهاشون رو بر همین اساس طراحی کردن. مدل آمازون اینطوری کار میکنه که میگه هر رهبری باید یه کار دقیقا تعریف شده داشته باشه که میخواد حلاش کنه، بودجهی مشخص داشته باشه و معلوم باشه در هر زمانی باید چه قدر از مسئله رو حل کرده باشه. هیچ کس نباید مسئول دوتا چیز هم زمان باشه.
مثالی که نویسنده میزنه از شرکت BYD چینه که نه تنها بزرگترین شرکت تولید کنندهی خودروی برقی توی چینه، بلکه توی دنیا هم بزرگترینه و از تسلا که انقدر معروف شده بزرگتره. BYD جزو ده تا شرکت بزرگ دنیا توی تولید خودروئه. اوایل سال ۲۰۲۰ که کورونا تبدیل به یه مشکل اساسی شده بود، ماسک توی دنیا گیر نمیومد. خودمون یادمونه دیگه، اینطوری تعریف میکنیم برای آیندگانی که این اپیزود رو گوش میکنن و یادشون نیست. خلاصه، مدیرعامل شرکت خودرو ساز، تاکید میکنم خودروساز BYD میاد مدیرای ارشد رو جمع میکنه، میگه آقا ماسک گیر نمیاد، باید یه طوری ماسک جور کنیم برای این ۲۵۰ هزار نفر کارمندی که داریم که شرکت نخوابه. به مدیرا میگه همه باید تمرکزشون رو بذارن روی ماسک درست کردن، با منابعی که توی شرکت دارمیم، همه کارای دیگه رو بذارید کنار.
این مدیرا ۳هزار نفر مهندس و طراح رو به کار میگیرن تا خط تولید ماسک درست کنن. از اونجایی که خطای تولید هم خالی بوده، دیگه میشده از ظرفیت آزاد استفاده کرد. با این ۳هزار نفر، توی ۲ هفته، شرکت BYD خط تولید ماسک خودش رو ایجاد میکنه و نه تنها برای کارمندهای خودش ماسک درست میکنه، بلکه میشه یکی از بزرگترین شرکتهای تولید کنندهی ماسک توی چین. تا آخر سال ۲۰۲۰ اینا فقط از محل فروش ماسک ۶۴۰ میلیون دلار سود ایجاد میکنن. توی سال ۲۰۲۱ این شرکت داشته روزی ۵۰ میلیون تا ماسک تولید میکرده. شما فقط سرعت عمل رو نگاه کنید.
همون شرکت هایر که اول اپیزود مثالش رو زدیم هم مشابه این سیستم مدل single thread رو داره. این شرکت در واقع ۴۵۰۰ تا شرکت مستقله که توی هرکدومشون یه آدم کارآفرین روی یه مسئلهی خیلی خاص تمرکز داره. این ۴۵۰۰ تا شرکت نه لازمه به این دقت کنن که بقیه چیکار میکنن، نه به تیمهای دیگه گزارش میدن که در چه وضعیتین، خودشون برای خودشون کار میکنن. از این حیرت انگیز تر اینکه این ۴۵۰۰ تا شرکت هر کدومشون به صورت متوسط فقط ۱۲ نفر عضو دارن. یعنی قشنگ شبیه یه استارتاپ کار میکنن نه شبیه یه شرکت بزرگ با بروکراسی.
من چون خودم غذا درست کردن و آشپزی دوست دارم، دلم نیومد از این مثال آخر کمپانی هایر بگذرم. یادمون اگه باشه، هایر تولید کنندهی لوازم خونگیه. توی سال ۲۰۱۸ اینا میان به یکی از شرکتها میگن بیا یه محصولی توی حوزه مواد غذایی و سرویسهای مربوط به اون درست کن که به فروش لوازم آشپزخونهی هایر کمک کنه. اینا اول اومدن روی این کار کردن که به صورت خودکار یخچالهای هوشمند توی خونههای مردم رو با مواد غذایی تازه پر کنن. یعنی یه چیزی تموم میشه خود شرکت براتون بیاره که بذارید جاش، لازم نباشه برید خرید. بعد دیدن که نه نمیشه، این حجم از مواد غذایی تازه رو به خونههای مردم رسوندن اونم با این سرعت بالا شدنی نیست. توی قدم بعدی رفتن سراغ خانوادهها و دیدن اینا دوست دارن غذاهایی که آماده کردنشون سخته رو توی خونه درست کنن ولی نمیتونن. مثلا یکی از این غذاها اردک تنوریه.
حالا چطوری درست میشه و اینا رو بگذریم من نمیخوام دیگه پادکست رو ببرم توی حوزهی غذا. این تیم شرکت هایر پا میشه میره پیش شرکتهای مواد غذایی و سرآشپزهای حرفهای که ببینن میشه یه جوری این غذا رو آماده کرد که مردم بدون دردسر توی خونه بتونن بپزنش؟ هدف این بوده که بتونن روی فر های هوشمند هایر یه برنامهای اضافه کنن که مردم یه بستهی اردک آماده از سوپر مارکت بخرن، بذارن توی فر و یه دکمه رو بزنن و غذا با کیفیت در حد رستوران براشون آماده بشه. این اردکه برای سال نوی چینی پخته میشه. سال نو که میشه انقدر این محصول محبوب میشه که میفهمن این بیزینس کار میکنه و الان چند ۱۰ مدل غذای پیچیده و مختلف توی چین رو داره این شرکت تولید میکنه.
هایر میگه این شرکتهای کوچولویی که کسب و کارهای جدید درست میکنن توی هایر مجموعا دارن حدود ۵۰۰ میلیون دلار درآمد سالیانه برای هایر ایجاد میکنن که این درآمد داره سالی ۱۰۰٪ رشد میکنه!
دیگه این تیکهی مقاله که میگه مدیرهای غربی چی میتونن از این روشها یادبگیرن رو در موردش حرف نمیزنیم. فکر کنم ما دیگه فهمیدیم چی میتونیم یادبگیریم. تیمهای کوچیک و متمرکز روی یک و فقط یک مسئله!
خب جمع بندی کنیم حرفای این اپیزود رو. حرف اصلی نویسندهها این بود که بروکراسی یه مشکل اساسی توی دنیاست و چینیها برای مواجه شدن باهاش روشهایی درست کردن که از اکثر جاهای دیگه موفق ترن. ۳ تا بخش داره این روششون. اول اینکه آزادی عمل قابل توجهی رو ایجاد کردن که حد و حدود مشخصی داره و آدمها رو توی سود و ضرر این آزادی عمل شریک میکنه. دوم اینکه یه پلتفرم دیجیتال بزرگ درست کردن، گذاشتن اون وسط که مدیران و نیروهای کارخونه رو به آدمای پشتیبانی و فروش به صورت مستقیم وصل کنه تا این آدما بتونن به اطلاعات و تواناییهای همدیگه دسترسی داشته باشن و باهم تیمهای جدید بسازن. در نهایت مدیریت رو به شکلی تغییر دادن که هرکسی روی یک و فقط یک مسئله متمرکز باشه تا بتونه به درستی با اون مسئله مواجه بشه و کار خودش رو پیش ببره.