ویرگول
ورودثبت نام
پادکست کارکست - Karcast podcast
پادکست کارکست - Karcast podcastکارکست، پادکستیه که توی هر قسمت اون یه مفهوم یا ابزار توی حوزه ی نوآوری و کارآفرینی رو به نقل از منابع علمی بررسی میکنیم.
پادکست کارکست - Karcast podcast
پادکست کارکست - Karcast podcast
خواندن ۱۸ دقیقه·۲ ماه پیش

۶۱: امتیازدهی درونی

نظر دیگران بیشتر از چیزی که دوست داریم قبول کنیم روی زندگی‌مون اثر می‌ذاره؛ از انتخاب لباس و شغل گرفته تا تصمیم‌های مهم‌تری مثل ازدواج و مسیر آینده. خیلی وقت‌ها حتی قبل از اینکه خودمون بفهمیم چه می‌خوایم، داریم واکنش اطرافیان رو حدس می‌زنیم و انتخاب‌هامون رو با همون حدس تنظیم می‌کنیم.

چارلی مانگر برای توضیح این مسئله از دو جور امتیازدهی حرف می‌زد: جدول امتیازی که دست دیگرانه و جدول امتیازی که درون خودمونه. این نوشته درباره ترس از قضاوت‌شدنه و اینکه چطور می‌شه معیار سنجش زندگی رو کم‌کم از بیرون به درون برگردوند.

نوشته‌ای که می‌خونید، متن اپیزود شصت‌ویکم پادکست کارکست هست. این قسمت و اپیزودهای جدید کارکست رو می‌تونید از وب‌سایت‌مون و پلتفرم‌های پادگیر گوش کنید.

پیش از شروع

میخوام این اپیزود رو تقدیم کنم به چارلی مانگر فقید. زمانی که نوشتن این اپیزود رو شروع کردم چارلی مانگر هنوز در قید حیات بود و در حین نوشتن این اپیزود بود که درگذشت. درسته این پادکست و این اپیزود در مقابل تاثیری که مانگر روی فکر کردن آدم‌ها گذاشت چیز کوچیکیه. ولی دوست داشتم ادای احترام کنم به کسی که تا ۹۹ سالگی تلاش می‌کرد که چیزهای جدید یادبگیره و عصاره‌ی چیزهای جدیدی که یادگرفته رو با بقیه به اشتراک بذاره.

این اپیزود با استفاده از یه کتاب به اسم انسان در جستجوی معنا، حرفایی که چارلی مانگر زده، بخشی از نوشته‌های آقای مورگان هاسل و بازم از یه مقاله از هاروارد بیزینس ریویوه نوشته شده. مقاله‌ی ای که نیمه‌ی اول اپیزود رو ازش تعریف میکنم توی سال ۲۰۲۳ منتشر شده و نویسندش آقای مایکل ژروایس‌ه. این آقا روانشناسه و تخصصش روانشناسی برای افزایش عملکرده. کتاب‌های مختلف نوشته، پادکست‌داره و کلا آدم معروفیه توی این حوزه. خلاصه که به نظر آدم مناسبیه برای اینکه در مورد موضوع این اپیزود حرف بزنه.

هویت و نگاه دیگران

نویسنده مقاله رو با یه تحقیق شروع میکنه که خودش انجام داده. داشته سعی میکرده استرس آدمهای مختلف رو توی شرایط مختلف بررسی کنه. فضای آزمایش هم یه تعدادی بازی گلف بوده. ورداشته یه آدم کاملا تازه‌کار که عشقی گلف میکنه، یه معلم حرفه‌ای توی یه محله‌ای و یه گلفر حرفه‌ای رو آورده و توی چندتا مسابقه‌ی گلف اینها رو کنار هم گذاشته. ۳ تا مسابقه درست کرده، توی اولیش قرار بوده استرس کم باشه، یه بازی گلف که نه بیننده داره نه هیچی. توی حالت بعدیش دوربین گذاشتن و گفتن ازتون فیلم میگیریم، توی حالت آخر هم کلی آدم دعوت کردن و فیلم برداری هم کردن. به هرکدوم این بازیکنای گلف سنسور وصل کردن که هم ضربان قلب رو بررسی کنن هم فعالیت مغزی رو.

توی تست اول که هیشکی نبوده،‌ دوربین هم نبوده، کاری که کردن این بوده که ۱۸ بار توی زمین هایی که یه کم متفاوتن بازی کردن هرکدوم اینا. اولش که آزمایش شروع میشه اینا هیجان داشتن یه کم، ضربان قلبشون میره بالا، فعالیت مغزیشون هم میره بالا. کلا همین یه کم ضربان قلب و فعالیت مغزی بیشتر میشه خلاصه. گلف باز حرفه‌ای از این ۱۸ تا ضربه، ۱۵ تاش رو مستقیم میزنه توی سوراخ، ۳ تا رو نمیزنه. ولی خب از نظر خودش ۱۷ تا ضربه رو خوب زده بوده یکی رو بد. میگه من روی خروجی نهایی تمرکز نمیکنم، در کنترل من نیست، چیزی که میتونم کنترل کنم اینه که ضربه‌های خوبی به توپ بزنم و خب ۱۷ رو خوب زدم و باید سعی کنم همه‌ی ضربه هامو خوب بزنم.

مرحله‌ی دوم فشار رو بالا بردن. برداشتن دوربین گذاشتن اونجا. گلف باز حرفه‌ای، اولش یه مقدار ضربان قلب و فعالیت مغزیش رفت بالا، بعد برگشت به سطح بازی قبلی. اون که تماشاچی نداشت. گلف باز آماتور اونکه برای تفریح بازی میکرد، ضربان قلب و فعالیت مغزیش بالای اون سطح بازی قبلی بود، ولی خیلی زیاد نه، بدتر از اون بازی قبلی که هیشکی نبود هم بازی کرد ولی تهش گفته که خوش گذشت،‌ حس بازیکنای حرفه‌ای رو داشتم جلوی دوربین. در نهایت اون مربی گلف که حرفه‌ای نبود، استرس خیلی زیادی رو تجربه کرد. عادت نداشته جلوی دوربین بازی کنه دیگه. میگه نوبتش که میشد ضربان قبلش میچسبید به سقف. بعدش هم که بازی تموم شد، گفته که مثل احمق‌ها به نظر میرسیدم،‌ افتضاح بازی کردم. من بازیکن حرفه‌ایم باید بهتر اینا بازی کنم.

اینم شد پس مرحله‌ی دوم.

مرحله‌ی سوم ورداشتن تماشاچی هم آوردن، بازی هم توی همون ورزشگاهی بود که مربیه توش گلف یاد میداد. نتایج بازم شبیه همون آزمایش دوم بود. کسی که بازیکن حرفه‌ای بود سریع احساساتش رو خاموش کرد، فشار رو از روی خودش برداشت و بدون استرس بازی کرد. کسی که آخر هفته‌ها فقط بازی میکرد یه کم استرس داشت ولی با کنجکاوی میخواست ببینه تهش چی میشه و از تجربه لذت ببره. تنها کسی که شرایط واقعا براش فرق داشته، همون کسی بوده که مربی گلف بوده و احساس میکرده اینجا باید از آبروی خودش دفاع کنه و حسابی هم استرس داشته. کسی که مربی گلف بود، به عنوان متخصص شناخته می‌شد. حالا که یه گلف باز درجه یک باهاش رقابت میکرد، هویتش تحت خطر بود. حس می‌کرد اگه این بازی رو ببازم دیگه کسی منو جدی نمیگیره. انقدر استرسش شدید شده بود که توی حالت fight or flight قرار گرفته بود.

انگار که زنده موندش تحت خطره، اون توی یه روز آفتابی با هوای خوب، پیش کسایی که میشناسنش در حال گلف بازی کردن توی فلوریدا!

ترس از قضاوت شدن توسط دیگران، یه ترس شدید و ذاتی برای آدماست. اول اپیزود هم گفتیم، فایده‌ای نداره این استرس. کمکی به ما نمیکنه. هم غیر منطقیه، هم باعث میشه عملکردمون کم بشه، هم برای سلامتون ضرر داره! یکی از مهمترین دلایل استرس آدم‌ها توی محیط کار هم هست.

حالا اصلا ریشه‌ی این استرس کجاست؟ از کجا میاد این اهمیت قائل شدن ما برای نظر دیگران؟

داستان مال زمان غارنشینی و چادر نشینیه. اینکه موقعیت یه آدم توی قبیله‌ای که توش زندگی می‌کرده کجا بوده. اگه از قبیله بیرون انداخته می‌شدی، زیاد طول نمیکشید که میمردی. از گرسنگی، از حمله‌ی حیوون‌های درنده، از سرما. حالا موقعیت آدم‌ها توی قبیله کی عوض می‌شد؟ وقتی میرفتن شکار و بخاطر اشتباه یه نفر، شکار رو از دست میدادن. حالا همه باید گرسنه میخوابیدن و فردا هم با شکم گرسنه دنبال شکار جدید میگشتن. هرکسی تمام تلاشش رو میکرده که بقیه فکر نکنن شکست این شکار تقصیر اونه و حالا که هزاران سال از اون روزها گذشته، هنوزم ناخودآگاه ما فکر میکنه نا‌امید کردن دوست و آشنا همونقدر برای بقا خطرناکه. منطقش رو که نگاه کنیم میبینیم اوضاع چقدر خرابه دیگه. بعد چی میشه؟

بخاطر اینکه انجام دادن کارهای غریضی راحت‌تره، ما میریم دنبال اینکه تلاش کنیم آدمای دور و بر خودمون رو همش از خودمون راضی نگه‌داریم. اگه یه کاری درسته ولی بقیه رو ناراحت می‌کنه انجامش ندیم. رفتار قبیله‌ای داشته باشیم. تازه داستان از این یه مرحله بدترم هست. حالا چرا؟ چونکه ما واقعا نمیدونیم که رفتارمون دیگران رو ناراحت میکنه یا نه که، ولی از ترس اینکه نظرشون در موردمون عوض بشه کاری رو نمیکنیم. یعنی دوباره یه مرحله انتزاعی تر هم میشه، ما میشینیم فکر میکنیم که اگر فلان نتیجه رو بگیریم دیگران چه فکری در مورد ما میکنن.

این ترس توی همه‌ی رفتار‌های روزانمون وجود داره، اگه چندنفر با نظرمون مخالف باشن، حتی اگه نظرشون اشتباهه، کاری داریم میکنیم رو رها میکنیم، به جک‌های بی‌مزه میخندیم، وقتی ازمون چیزی رو میخوان که میدونیم برای خودمون ضرر داره انجام دادنش، انجامش میدیم و خیلی وقتا بجای رسیدن به یه هدفی دنبال پول و شهرتیم. (تو پرانتز بگم که ته پادکست چندتا اپیزود جالب از یه پادکست دیگه در همین مورد معرفی میکنم.) خلاصه که لائوتزه، فیلسوف معروف چین باستان میگه، اگه نظر دیگران برات مهم باشه، تا ابد زندانیشون میمونی!

امتیازدهی درونی

خب تا اینجای اپیزود در مورد نقش تکامل توی اهمیت نظر دیگران در موردمون حرف زدیم. ولی داستان اینجا تموم نمیشه. چیز دیگه‌ای که روی رفتار ما تاثیر میذاره هویتمونه. هر کدوم از ما هویتمون رو از روی چیزای مختلف ساختیم. تجربیات، باورهامون، ارزش‌هامون، خاطراتمون، و حتی فرهنگی که توش زندگی کردیم. بخش بزرگی از هویت ما از ارتباط برقرار کردن با دیگران ساخته شده و از مقایسه کردن خودمون با دیگران اومده. وقتی حرف مقایسه میاد وسط، اتفاقی که میفته اینه که عملکرد ما و مقایسه کردن این عملکرد با دیگران تبدیل میشه به هویت ما. دیگه مهم نیست یه کارو واقعا چقدر خوب انجام میدیم، اگر کار رو از کسایی که خودمون رو باهاشون مقایسه می‌کنیم بهتر انجام بدیم، خودمون رو آدم موفقی میدونیم، ولی وای به روزی که کاری رو بدتر از بقیه انجام بدیم، اونموقعه هویتمون از نظر خودمون تحت خطره.

این میشه که شروع میکنیم توی هر شرایطی خودمون رو با دور و بریامون مقایسه کردن. مثل اون بازیکن گلف که حس میکرد اگر بدتر از یه بازیکن کلاس جهانی بازی کنه، هویتش تحت خطره. وقتی منطقی بهش نگاه کنیم خنده داره، معلومه که یه مربی گلف به خوبی یه بازیکن حرفه‌ای بازی نمیکنه، ولی توی اون لحظه چیزی که مربی تحقیق ما حس می‌کرد کاملا متفاوت بود.

نویسنده یه تحقیق رو تعریف میکنه از دانشگاه USC که به این نتیجه رسیده که وقتی هویت آدمها از عملکردشون میاد، سه تا مشکل پیدا میکنن. اولیش اینه که اون آدم فقط وقتی خودش رو ارزشمند میدونه که از دیگران بهتر باشه، دومیش اینکه همواره از شکست خوردن میترسه و سومیش هم ایده‌آل گراییه. این نیاز به موفق بودن حال خوب اون آدم رو تحت تاثیر قرار میده، به روابطش لطمه میزنه و مهم‌تر از همه پتانسیل رشدش رو کاهش میده.

جایگزینی که برای این مدل معرفی میکنه نویسنده، هویت هدف محوره. Purpose based Identity. خوبی اینکه هویتمون رو از هدفمون بگیریم اینه که هدف از درون ما میاد، پس هویتمون دیگه چیزی نیست که از نظر افراد بیرونی بگیریمش، خودمون می‌تونیم قضاوت کنیم که داریم در راستای هدفمون حرکت می‌کنیم یا نه، هدف ما یه چیزیه معمولا که از خودمون بزرگتره، یه چیزی توی دنیاست که برای ما مهمه. تازه چون هدف همیشه در آینده‌ست، باعث میشه نگاهمون به آینده‌ی زندگیمون باشه، نه به گذشته. وقتی یه هدفی داریم راحت می‌تونیم با استفاده ازش تصمیم بگیریم، ببینیم این تصمیم در راستای هدفمون هست یا نه؟ میتونیم الویت بندی کنیم کارها رو چون میتونیم حدس بزنیم هرکدومشون چقدر مارو به سمت هدفمون جلو میبرن، به جای اینکه فکر کنیم آیا بقیه منو دوس دارن؟ آیا بقیه ارزشی برای کار من قائل هستن؟

به این فکر میکنیم که آیا من واقعا دارم در راستای هدفم کار میکنم؟ همه چیز درونی میشه، دنیای بیرون اهمیت خودش رو تا حد زیادی از دست میده.

مقاله از اینجا به بعد در مورد این حرف میزنه که به عنوان یه مدیر چطور هویت آدما رو از عملکردشون به سمت هدفشون هل بدیم ولی من این قسمت مقاله رو میذارم برای خودتون که برید بخونید. از اینجا به بعد اپیزود میخوام برم سراغ چارلی مانگر و وارن بافت و برعکس مقاله که میره سراغ مدیریت دیگران، برم سراغ مدیریت خودمون، چطوری خودمون رو از تاثیر نظر دیگران حفظ کنیم!

اول اپیزود حرف از صحبت چارلی مانگر در مورد امتیاز دادن درونی زدیم. مانگر یه کتابی رو معرفی میکنه بارها و بارها به اسم انسان در جست و جوی معنا. انسان در جستجوی معنا یه دستگاه فکری روانشناسی معرفی میکنه به اسم معنا درمانی. Logotherapy. به حرفای نویسنده خیلی ربط داره ولی نویسنده حرفی ازش نزده.

این کتاب داستان یه آقاییه به اسم ویکتور فرانکل که خودش روانپزشک بوده و یهودی، توی جنگ جهانی دوم اسیر میشه و میره توی کمپ کار اجباری آشویتس. من خیلی کتاب رو مفصل توضیح نمیدم، توصیه میکنم برید خودتون بخونیدش، ولی حرف نهایی کتاب اینه که آدما توی کمپ کار اجباری، هرروز با هزاران مشکل مواجهن، غذا کمه، کتک میخورن، توی هوای بسیار سرد با یه دست لباس و کفش پاره کارهای سخت میکنن و هرروز با این تصمیم مواجهن که آیا امروز به سمت سیم‌های خاردار بدوئم که یا بهشون بخورم و از برق گرفتگی بمیرم یا اینکه سرباز ها بهم شلیک کنن و عمرم رو تموم کنن. ویکتور فرانکل میگه اول که وارد این کمپ‌های کار اجباری میشی، به خودت میگی حتما اشتباه گرفتنم، به زودی میفهمن و ولم میکنن. ولی وقتی چند ساعت میگذره، تازه متوجه میشی که نه از این خبرا نیست، کسی از این کمپ بیرون نمیاد.

اونجاست که تلاش میکنی وارد یه فضای بیحسی بشی. احساساتت و عواطفت رو کاملا سرکوب کنی تا شکنجه و فشار رو تا حد ممکن حس نکنی. فقط درد فیزیکی داشته باشی و دردهای روانیت رو توی ذهنت سرکوب کنی. میگه اتفاقی که اینجا میفته اینه که بعد از یه مدت، انقدر احساسات رو سرکوب کردن آدم‌ها که دیگه هیچ احساسی به زندگی ندارن. پوچی کامل رو تجربه می‌کنن و حالا توی این شرایط عجیب نیست که آدمها به خودکشی فکر کنن چون چیزی برای زندگی کردن ندارن. معلوم نیست که تا کی قراره درد بکشی و هیچ احساس و امیدی برای آینده هم نداری. فرانکل میگه فقط کسایی دووم میاوردن توی این کمپ‌ها که یه چیزی برای زندگی کردن داشتن. میگه من فقط دو نوع از چیزی برای زندگی کردن داشتن رو توی کمپ دیدم.

یا یه نفری بود، که این آدم میدونست اون نفر منتظرشه و زندگی اون آدم بیرون کمپ بدون این آدم داخل کمپ، مثل قبل نمیشه. این باعث میشد آدمها تمام تلاششون رو برای زنده موندن بکنن تا برگردن پیش اون آدمی که براشون عزیز بود. نوع دوم هم کسایی بودن که یه کار خلاقانه‌ای توی زندگیشون داشتن میکردن که میدونستن وقتی بمیرن، اون کار نیمه تموم میمونه و کسی نیست که کارشون رو به نتیجه برسونه. میگه معنای زندگی برای آدما تقریبا همین دو نوعه، یا کنار عزیزانشون بودن و بهشون کمک کردن، یا یه کار خلاقانه‌ای که فقط از خودشون برمیاد رو به اتمام رسوندن. هردوی این هدف‌ها هم درونیه دیگه، خود آدم قضاوت میکنه که آیا الان دارم به عزیزان کمک میکنم یا نه و آیا دارم در راستای اون کاری که می‌خوام به نتیجه برسونم پیش میرم یا نه. حالا چرا این رو گفتم؟

برای اینکه هم مانگر رو دوست دارم، هم این کتاب رو خیلی دوست داشتم و هم وقتی میگیم از عملکرد به سمت هدف ببریم مدل سنجیدن خودمون رو اولین سوالی که پیش میاد اینه که خب چه هدفی رو تعریف کنیم، فکر میکنم حرفای ویکتور فرانکل بهمون کمک میکنه که بتونیم هدف مناسب خودمون رو پیدا کنیم.

یه چیزی که مانگر خیلی در موردش حرف میزده در زندگیش ولی مقاله در موردش حرف نزد بدی‌های اخلاقیه. مانگر میگه بعضی از رزیلت‌های اخلاقی حداقل اینجورین که حال میدن. شما اگه شدیدا پرخوری کنی، درسته برات ضرر داره ولی در حینش احتمالا لذت میبری. اگه داری به دیگران دروغ میگی، درسته که بده ولی داری در راستای منافع خودت یه کاری میکنی، مانگر میگه احمقانه‌ترین رزیلت‌های اخلاقی حسادت و افسوس خوردن برای گذشته‌ست. وقتی کسی حسادت میکنه، در واقع همش داره عذاب میکشه، وقتی بابت گذشته‌ی خودش افسوس میخوره، همش داره عذاب میکشه، هیچ فایده‌ی کوتاه مدت و اینهایی هم نداره. همش بده و خیلی عجیبه که حسادت یکی از مهم‌ترین چیزهاییه که توی تاریخ بشر وجود داشته. شما از هابیل و قابیل بگیر بیا جلو تا امروز. حسادت یکی از چیزاییه که زاده‌ی همون ارزش‌گذاری بر اساس معیار‌های بیرونیه.

یکی پولداره، مردم هم برای پول ارزش قائلن، پس ما بهش حسادت میکنیم. یکی خوشتیپه، مردم هم از خوشتیپ‌ها خوششون میاد، ما حسادت میکنیم. حرفی که دارم میزنم چیز خیلی ساده‌ایه ولی خیلی عمیق و بنیادیه.

این حرفی که دارم میزنم در عمل اصلا ساده نیست. بیاید باهم یه آزمایش ذهنی بکنیم. فرض کنید که شما شغلتون مثل مانگر سرمایه‌گذاریه. ترجیح میدید یه سرمایه‌گذار فوق العاده باشید و همه فکر کنن که افتضاحید یا ترجیح میدید یه سرمایه‌گذار افتضاح باشید و همه فکر کنن عالی هستین؟

یه ذره به موزیک وسط اپیزود گوش کنید و فکر کنید، چند ثانیه‌ی دیگه در موردش حرف میزنم.

جمع‌بندی

اگه با نگاه ساختن هویت خودمون از روی هدفمون فکر کنیم و حرفای ویکتور فرانکل رو توی ذهنمون داشته باشیم، با خودمون میگیم اگه هدف من اینه که یه سرمایه‌گذار عالی باشم، پس مهم نیست بقیه چی فکر میکنن، مهم اینه که واقعا خودم کارم رو خوب انجام بدم. ولی حالا به این فکر کنید که هرروز صبح که پا میشید، همه فکر میکنن این آدم چقدر بی خاصیته، کار سرمایه‌گذاری میکنه ها ولی اصلا توش خوب نیست. انگار آدما دیگه برات ارزش قائل نیستن، بهت احترام نمیذارن.

واقعیت دنیا ولی این شکلی نیست. اکثر آدم‌ها یه سری باور دارن که دنیا رو باهاش میسنجن. مارو هم با همون ابزار قضاوت می‌کنن. یادمون نره ما در مورد ترس از قضاوت شدن حرف زدیم و ازش رد شدیم، توی مقاله برامون گفته بود که خیلی وقتا ما اصلا توی مرحله‌ی ترس بی‌جا از قضاوت شدنیم، از ترس اینکه دیگران قضاوتمون کنن کاری رو نمیکنیم. الان داریم از اون مرحله رد میشیم. داریم در مورد این حرف میزنیم که قضاوت واقعا اتفاق بیفته. واقعا آدما فکر کنن که ما توی کارمون خوب نیستیم. خب چی داشتم میگفتم، اینکه آدما یه مدل ذهنیی دارن که درست و غلط، موفق و ناموفق رو قضاوت می‌کنن. حالا وقتی ما داریم یه کاری میکنیم که در راستای اون هدف درونیمونه، ممکنه اینکار خیلی با مدل بقیه‌ی آدما سازگار نباشه.

اکثر آدمهایی که کارهای مهم و بزرگ کردن، حاضر بودن ساعت‌های زیادی یه کاری رو انجام بدن که بقیه‌ی آدما فکر میکردن عجیبه. مثلا کسایی که میرن دنبال استارتاپ درست کردن همچین آدمایی هستن، یا کسایی که کارهای بزرگ توی حوزه‌های مختلف علمی انجام میدن هم همینطورین. خلاصه احتمالش زیاده که توی این مسیر دنبال کردن هدف درونیمون، بقیه‌ی آدما واقعا قضاوت منفی در موردمون داشته باشن. بهمون بگن داریم عمرمون رو تلف میکنیم، داریم اشتباه میکنیم که اینطوری زندگی میکنیم. کار راحتی نیست که این حرف‌ها رو بشنویم و باهاشون کنار بیایم. نگاه مانگر و شریک معروفش وارن بافت اینه که اگه واقعا به اندازه‌ی کافی در راستای اون هدف تلاش کنیم، بالاخره احترام اطرافیان رو بدست میاریم. اون تلاش و پشت کار و کوتاه نیومدن چیز احترام برانگیزیه.

من این رو درون خودم حس میکنم که برای آدمهایی که تمام انرژیشون رو در راستای یه کاری میذارن احترام قائلم. تهش ولی نمیشه ازش مطمئن بود و ممکنه واقعا سالهای سال طول بکشه تا اون احترام برای ما به وجود بیاد. مثلا شما ارسطو رو نگاه کنید، مردم شهر به چشم یه دیوانه‌ای بهش نگاه میکردن که توی شهر راه میره و با آدم‌ها بحث‌های طولانی مدت در مورد فلسفه‌ی زندگی میکنه. سالهای سال شاید طول کشیده تا احترامی که امروز برای ارسطو قائلیم به وجود اومده و سالهای سال از مرگ ارسطو گذشته بوده تا این احترام به وجود اومده.

دنبال کردن هدف درونی کار سختیه، شبیه فیلم‌ها نیست که آخرش حتما خوشه، ممکنه چند ده سال بعد از مرگمون خوش باشه و همچین تصمیمی رو گرفتن کار واقعا مشکلیه. حالا سوالی که وجود داره این وسط اینه که من اومدم به نقل از چند نفر آدم میگم بیاید توی یه مسیر سختی پا بذاریم که ممکنه دیگران هیچ احترامی هم براش قائل نباشن؟ چرا اصلا می‌ارزه این ریسک رو انجام بدیم؟ خب اون ور داستان اینه که استرس رو تحمل میکنیم، یه وقتایی نتایج کارمون خیلی جالب نیست ولی حداقل محترمیم. مشکل اون یکی مسیر چیه که مانگر سالهای سال تاکید میکنه که خیلی مهمه درونی باشه امتیاز دهیمون به خودمون.

مشکل رو قبلا توی این اپیزود خیلی گذرا ازش حرف زدیم. وقتی میریم دنبال قضاوت دیگران، مجبور میشیم یه وقتایی کارهایی که از نظرمون درستن رو انجام ندیم، بعد یه مدت کم کم به این عادت میکنیم که راهی رو بریم که دیگران تاییدش میکنن، بعد از یه مدت میشیم شبیه همون کسایی که توی کمپ آشویتس بودن، معنایی نداره زندگیمون، خودمون انگار کنترل نمیکنیم زندگیمون رو و فرمونمون رو دادیم دست دیگران. میرسیم به یه نقطه‌ای که برامون زندگی بی معنی میشه، چون در راستای چیزی تلاش نمیکنیم، در راستای نظرات دیگران تلاش میکنیم و خب احتمالا به عنوان یه آدم معمولی کسی بهمون نمیگه راهی که میریم غلطه ولی آخر مسیر چیزی نداریم برای ارائه کردن. وقتی مثل متوسط آدما رفتار کنیم، نتیجه‌ی زندگیمون هم مثل متوسط آدم‌ها میشه. تهش چیزهایی رو بدست میاریم که بقیه دارن.

یادتونه ویکتور فرانکل میگفت انگیزه‌ی بقای آدما اون کاریه که اگر نباشن دیگه انجام نمیشه؟ اگه مثل متوسط آدما رفتار کنیم، یه آدم متوسط هم میتونه جامون رو پر کنه و چیزی مخصوص خودمون توی این دنیا نداریم که بهش افتخار کنیم. همش با خودمون میگیم این ارتقا شغلی رو بگیرم خوشحال میشم، فلان قدر پول داشته باشم خوشحال میشم، اگه برم فلان جای دنیا خوشحال میشم، ولی ته داستان، هیچکدوم اینا بهمون خوشحالی نمیده، مانگر میگه لذت زندگی اون مسیریه که طی میکنیم. اصل لذت بردن یه مسابقه، اون لحظه‌های آخریه که انتظار بردن رو داریم، به محض اینکه بردیم و تموم شد، دنبال خوشحالی جدید میدوئیم، حتی شاید یادمون نیاد وقتی برنده شدیم چه احساسی داشتیم، اون چیزی که یادمون میمونه اون مسیریه که برای برنده شدن طی کردیم!

آدام اسمیت، پدر اقتصاد سرمایه داری، میگه که، انسان فراتر از اینکه بخواد دوست داشته بشه، میخواد که دوست داشتنی باشه. کسی باشه که به صورت طبیعی دیگران دوستش دارن. از اونطرف انسان بیشتر از اینکه فراری باشه از تنفر دیگران، از این فراریه که به صورت طبیعی لایق تنفر باشه. انسان میخواد لایق احترام و تحسین دیگران باشه. اگر انسان لایق تحسین باشه، مهم نیست که دیگران تحسینش میکنن یا نه، خودش برای خودش خوشحاله.

خلاصه‌ی اپیزود

خب رسیدیم به آخر این اپیزود. وقت جمع بندی کردن حرفاییه که زدیم. از اینجا شروع کردیم که انسان به دو دلیل نیازمند تایید دیگرانه. یکی بخاطر ذات تکاملی ما که اگر دیگران مارو عامل شکست قبیله میدیدن از قبیله دور می‌افتادیم و دور افتادن از قبیله مساوی مرگ بود. بخش دوم اینکه برای ما مهم بود دیگران در موردمون چی فکر میکنن از اینجا میومد که ما معمولا هویتمون رو حول خوب انجام دادن یه سری کار بنا کردیم و وقتی در مقایسه با دیگران توی کاری خوب نباشیم، این خوب نبودن رو تهدیدی به هویتمون خودمون میبینیم. راه حل جایگزینی که نویسنده‌ی مقاله پیشنهاد کرده بود این بود که هویتمون رو دور یه هدفی بنا کنیم.

بعد رفتیم سراغ آقای مانگر فقید و سعی کردیم درک کنیم که خوبیا و سختیای اینکه هویتمون رو حول یه هدف بنا کنیم چیه و چرا ممکنه بی‌خیال تأیید دیگران شدن سخت باشه. بعد به سراغ ویکتور فرانکل و کتاب «انسان در جستجوی معنا» رفتیم و دیدیم که از نظر او، ما به معنایی در زندگی نیاز داریم؛ معنایی که یا از بودن کنار عزیزانمون میاد، یا از انجام دادن کاری که می‌دونیم اگر ما نباشیم، در دنیا انجام نمی‌شه. ما در اپیزود ۱۷ کارکست، «کار، پول، خوشحالی»، از زاویه‌ای دیگه درباره همین مفهوم‌ها حرف زده بودیم؛ اگر این بحث‌ها براتون جالبه، اون اپیزود رو هم از دست ندید.

منابع

  • https://hbr.org/2023/09/free-your-people-from-the-need-for-social-approval

خودشناسیقضاوتاقتصاد رفتاری
۰
۰
پادکست کارکست - Karcast podcast
پادکست کارکست - Karcast podcast
کارکست، پادکستیه که توی هر قسمت اون یه مفهوم یا ابزار توی حوزه ی نوآوری و کارآفرینی رو به نقل از منابع علمی بررسی میکنیم.
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید